Мундарижа


O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining daromadlari ijrosi14



Yüklə 395,15 Kb.
səhifə14/25
tarix07.04.2022
ölçüsü395,15 Kb.
#85140
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   25
O’zbekiston Respublika 2

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining daromadlari ijrosi14






Ko‘rsatkichlar

2012 yil

2013 yil

2014 yil

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan (%)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan (%)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan (%)

1

Yagona ijtimoiy to‘lovdan o‘tkazmalar

4799,2

59,5

5907,4

57,3

7299,5

56,1

2

Fuqarolarning ish haqidan majburiy sug‘urta badallari

1110,2

13,8

1482,7

14,4

1877,2



14.4

3

Tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotish hajmidan majburiy ajratmalar

1401,5

17,4

1591,3

15,4

1933,0

14,8

4

Boshqa daromadlari

474,4

5,9

718,5

7,0

836,7

6,4



Daromadlar

7785,3

96,5

9699,9

94,2

11946,4

91,7



Yil boshiga kutilayotgan qoldiq

280,1

3,5

602,2

5,8

1067,3

8,3



Jami daromadlar

8065,4

100,0

10302,1

100,0

13013,7

100,0

38

Jadval ma’lumotlaridan ko‘rishimiz mumkinki, Pensiya jamg‘armasining jami daromadlari 2012 yilda 8065,4 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2013 yilda 10302,1 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2014 yilda esa 13013,7 mlrd. so‘m rejalashtirilgan.

Jamg‘arma daromadlarining tarkibida Yagona ijtimoiy to‘lovdan o‘tkazmalar salmog‘i yuqori ekanligini ko‘rishimiz mumkin.

Yagona ijtimoiy to‘lovdan o‘tkazmalar jami daromadlarda 2012 yilda 59,5 foizni tashkil etgan, 2013 yilda 57,3 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 56,1 foiz rejalashtirilgan.

Fuqarolarning ish haqidan majburiy sug‘urta badallari jami daromadlarda 2012 yilda 13,8 foizni tashkil etgan, 2013 yilda 14,4 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 14.4 foiz rejalashtirilgan. Tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotish hajmidan majburiy ajratmalar esa, jami daromadlarda 2012 yilda 17,4 foizni tashkil etgan,2013 yilda 15,4 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 14,8 foiz rejalashtirilgan.

Jamg‘armaning boshqa daromadlari jami daromadlarda 2012 yilda 5,9 foizni tashkil etgan, 2013 yilda 7,0 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 6,4 foiz rejalashtirilgan.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika yo‘l jamg‘armasining daromadlari:

-Respublika yo‘l jamg‘armasiga majburiy ajratmalar;

-Respublika yo‘l jamg‘armasiga yig‘imlar;

-vaqtinchalik bo‘sh turgan mablag‘larni joylashtirishdan olingan daromadlar;

-qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika Yo‘l jamg‘armasining daromadlari tizimini 2012, 2013, 2014 yillar ijrosini ko‘rib chiqadigan bo‘lsak, Respublika yo‘l jamg‘armasi jami daromadlari 2012 yilda 1572,1 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2013 yilda 2290,8 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2014 yilda esa 2522,6 mlrd. so‘m rejalashtirilgan (3-jadval).



3-jadval. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika Yo‘l jamg‘armasining daromadlari ijrosi15



Ko‘rsatkichlar

2012 yil




2013 yil

2014 yil

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan (%)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan (%)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan (%)

1

Tovar (ish xizmatlar) ning realizatsiya xajmidan majburiy ajratmalar

1090,5

69,4

1261,0

55,0

1426,4

56,5

2

Avtomobil vositalarining xarid qilganligi yoki ularning vaqtinchalik olib kirayotgan shaxs egalarini ro‘yxatga olganligi uchun O‘zbekiston Respublikasi

IIV organlaridagi yig‘imlar



90,0

5,7

120,0

5,2

234,1

9,3

3

Xorijiy mamlakatlar avtotransportlari O‘zbekiston xududiga kirganligi uchun to‘lovlar

13,4

0,9

25,0

1,1

53,5

2,1

4

Xalqaro moliya institutlari zayomlari

241,8

15,4

507,0

22,1

743,4

29,4

5

Boshqa tushumlar

2,2

0,1

8,0

0,3

10,8

0,4



Daromadlar

1437,9

91,5

1921,0

83,9

2468,6

98,0



Yil boshiga kutilayotgan qoldiq

134,2

8,5

369,8

16,1

54,0

2,0



Jami daromadlar

1572,1

100,0

2290,8

100,0

2522,6

100,0

40

Jami daromadlarining shakllanish manbalari ichida tovar (ish xizmatlar) ning realizatsiya xajmidan majburiy ajratmalar 2012 yilda 69,4 foizni tashkil etgan, 2013 yilda 55,0 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 56,5 foiz rejalashtirilgan. Avtomobil vositalarining xarid qilganligi yoki ularning vaqtinchalik olib kirayotgan shaxs egalarini ro‘yxatga olganligi uchun O‘zbekiston Respublikasi IIV organlaridagi yig‘imlar jami daromadlarda 2012 yilda 5,7 foizni tashkil etgan va 2013 yilda 5,2 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 9,3 foiz rejalashtirilgan. Xalqaro moliya institutlari zayomlari jami daromadlarda 2012 yilda 5,7 15,4 foizni tashkil etgan va 2013 yilda 22,1 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 29,4 foiz rejalashtirilgan.

Xorijiy mamlakatlar avtotransportlari O‘zbekiston xududiga kirganligi uchun to‘lovlar jami daromadlarda 2012 yilda 0,9 foizni tashkil etgani holda, 2013 yilda 1,1 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 2,1 foiz rejalashtirilgan.

Davlat mulkini xususiylashtirishdan tushgan mablag‘lar jamg‘armasining daromadlari:

-davlat mulki bo‘lgan korxonalarni, xo‘jalik jamiyatlarining ustav jamg‘armalaridagi aktsiyalarni (ulushlarni), er uchastkalari va boshqa molmulkni realizatsiya qilish;

-ustav jamg‘armalarida davlat ulushi bo‘lgan xo‘jalik jamiyatlarini tugatishdan tushgan tushumlar;

-qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Bandlikka ko‘maklashish davlat jamg‘armasining daromadlari:

-belgilangan miqdordagi yagona ijtimoiy to‘lov tushumlari;

-vaqtincha bo‘sh turgan mablag‘larni joylashtirishdan olingan daromadlar; -qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Umumta’lim maktablari, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar va tibbiyot muassasalarini rekonstruktsiya qilish, mukammal ta’mirlash va jihozlash jamg‘armasining daromadlari:

-Umumta’lim maktablari, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar va tibbiyot muassasalarini rekonstruktsiya qilish, mukammal ta’mirlash va jihozlash jamg‘armasiga majburiy ajratmalar;

-vaqtincha bo‘sh turgan mablag‘larni joylashtirishdan olingan daromadlar;

-qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Sug‘oriladigan erlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasi daromadlari:

-har yili tasdiqlanadigan O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Sug‘oriladigan erlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasining asosiy parametrlari doirasida qishloq xo‘jaligi tovar ishlab chiqaruvchilari tomonidan to‘lanadigan yagona er solig‘i bo‘yicha tushumlarga muvofiq byudjetdan ajratiladigan mablag‘lar;

-byudjetdan ajratiladigan maqsadli mablag‘lar;

-qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Oliy o‘quv yurtlarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish jamg‘armasi daromadlari:

-O‘zbekiston Respublikasining respublika byudjeti mablag‘lari;

-vaqtincha bo‘sh turgan mablag‘larni joylashtirishdan olingan daromadlar;

-qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi.

Byudjet tizimi byudjetlarining xarajatlari tarkib quyidagilardan iborat16:

-Davlat byudjeti xarajatlari;

-Davlat maqsadli jamg‘armalarining xarajatlari;

-Byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqar jamg‘armalari xarajatlari.

Davlat byudjeti xarajatlarining tarkibi quyidagilardan iborat:

-ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash xarajatlari;

-nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash xarajatlari;

42


-iqtisodiyot xarajatlari;

-markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlari;

-davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarini saqlab turish xarajatlari;

-sudlarni, adliya va prokuratura organlarini saqlab turish xarajatlari;

-fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarini saqlab turish xarajatlari; -boshqa xarajatlar.

Davlat byudjeti xarajatlarini tahlil qilar ekanmiz, 4-jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki , xarajatlar tarkibida ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo‘llab quvvatlash xarajatlari salmoqli o‘ringa ega. Ushbu xarajatlar 2011 yilda 59,5 foizni 2012 yilda 58,0 foizni, 2013 yilda 59,2 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 59,5 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Jumladan, ta’lim xarajatlari 2011 yilda 34,7 foizni 2012 yilda 33,5 foizni, 2013 yilda 34,1 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 34,0 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan.

Sog‘liqni saqlash xarajatlari 2011 yilda 13,1 foizni 2012 yilda 13,1 foizni, 2013 yilda 14,3 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 14,2 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Madaniyat va sport xarajatlari 2011, 2012 yillarda 1,1 foizni, 2013 yilda 1,0 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 1,1 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Fan xarajatlari 2011, 2012 yilllarda 0,7 foizni, 2013 yilda ham 0,7 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 0,6 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Ijtimoiy ta’minot xarajatlari o‘zgarmas tendentsiyaga ega ya’ni, 2011, 2012, 2013 yillarda 0,4 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda ham 0,4 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Oilalarga ijtimoiy nafaqalar (shu jumladan, bolali onalarga) xarajatlari 2011 yilda 9,3 foizni 2012 yilda 8,8 foizni, 2013 yilda 7,0 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 6,5 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan.

Iqtisodiyot xarajatlari 2011 yilda 11,5 foizni, 2012 yilda 11,0 foizni, 2013 yil 10,6 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 10,7 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlari



2011 yilda 5,6 foizni, 2012 yilda 4,9 foizni, 2013 yil 4,9 foizni tashkil etgan

4-jadval

O‘zbekiston Respublikasi davlat byudjetining xarajatlar tizimi17





Ko’rsatkichlar

2010 yil

2011 yil

2012 yil

2013 yil

2014 yil (prognoz)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan

(%)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan

(%)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan

(%)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbata n (%)

mlrd. so‘m

Jamiga nisbatan

(%)

I

Davlat maqsadli jamg‘rmalarsiz xarajatlar jami

13732,5

100,0

16991,1

100,0

21571,7

100,0

26312,4

100,0

31582,3

100,0

1.

Ijtimoiy sohalar va aholini ijtimoiy qo‘llabquvvatlash uchun harajatlar – jami

8113,0

59,1

10112,3

59,5

12513,2

58,0

15573,5

59,2

18783,4

59,47



shu jumladan:





















1.1

Ma’orif

4635,0

33,8

5890,8

34,7

7223,7

33,5

8984,6

34,1

10765,9

34,01

1.2

Sog‘liqni saqlash

1704,1

12,4

2217,7

13,1

2820,3

13,1

3768,6

14,3

4495,3

14,23

1.3

Madaniyat va sport

159,9

1,2

194,8

1,1

226,9

1,1

279,1

1,1

334,6

1,06

1.4

Fan

83,5

0,6

111,0

0,7

140,4

0,7

173,1

0,7

199,2

0,63

1.5

Ijtimoiy ta’minot

59,3

0,4

74,3

0,4

93,8

0,4

107,3

0,4

125,9

0,40

1.6

Oilalarga ijtimoiy nafaqalar, shu jumladan bolali oilalar

1431,9

10,4

1582,5

9,3

1899,0

8,8

1839,9

7,0

2047,0

6,48

1.7

Оliy o‘quv yurtlarini moddiy-tehnik bazasini rivojlantirish fondi

-

-

-

-

70,0

0,3

-

0,0

760,0

2,4

2.

Qishloq joylarda yakka tartibdagi uy-joy qurilishi

Dasturini moliyalashtirish bo‘yicha kredit liniyasi

-

-

-

-

-

-

374,7

1,4

-

-

3.

МNJ, МPJ va fuqarolar jamiyatlar institutini rivojlantirish mablag‘lari va grantlari



0,03

5,0

0,03

6,0

0,03

7,0

0,03

8,2

0,03

4.

Iqtisodiyot xarajatlari

1573,2

11,5

1952,1

11,5

2372,0

11,0

2791,9

10,6

3385,3

10,72

5.

Markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlari



6,0

950,0

5,6

1059,3

4,9

1300,0

4,9

1500,0

4,75

6.

Davlat hokimiyati, boshqaruv va sud organlarini saqlash xarajatlari

352,0

2,6

472,3

2,8

629,2

2,9

825,9

3,1

1000,8

3,17

7.

Fuqarolarni o‘z-o‘zini boshqarish organlarini saqlash xarajatlari

118,5

0,9

152,2

0,9

191,7

0,9

287,3

1,1

343,7

1,09

8.

Vazirlarlar Mahkamasining zahira jamg‘rmasi

54,1

0,4

57,0

0,3

70,9

0,3

85,0

0,3

91,0

0,29

9

Ta’lim va tibbiyot muassasalarini rekonsruktsiya qilish capital ta’mirlash va ta’minlash fondiga o‘tkaziladigan mablag‘lar

-

-

-

-

264,0

1,2

-

-

-

-

10.

Boshqaа xarajatlar

2692,0

19,6

3290,1

19,4

4465,4

20,7

5441,8

20,7

6469,9

20,49

44

bo‘lsa, 2014 yilda 4,8 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Davlat hokimiyati, boshqaruv va sud organlarini saqlash harajatlari 2011 yilda 2,8 foizni, 2012 yilda 2,9 foizni, 2013 yil 3,1 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 3,2 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Fuqarolarni o‘z-o‘zini boshqarish organlarini saqlash xarajatlari 2011 yilda 0,9 foizni, 2012 yilda 0,9 foizni, 2013 yil 1,1 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda ham 1,1 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan.

Yuqoridagi tahlillar shuni ko‘rsatib turibdiki, O‘zbekiston Respublikasi jamlanma byudjeti xarajatlari ijtimoiy sahalar va aholini ijtimoiy qo‘llab quvvatlash xarajatlaridan ta’lim xarajatlarining salmog‘i kattadir.

O‘zbekiston Respublikasining respublika byudjetidan quyidagi xarajatlar amalga oshiriladi:



  1. ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash xarajatlari;

  2. davlat grantlari, subsidiyalar va ijtimoiy buyurtma shaklida nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari faoliyatini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash xarajatlari;

  3. iqtisodiyot xarajatlari;

  4. respublika vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralari buyurtmachi bo‘lgan markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlari;

  5. davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarini saqlab turish xarajatlari;

  6. sudlarni, adliya va prokuratura organlarini saqlab turish xarajatlari;

  7. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining zaxira jamg‘armasini shakllantirish xarajatlari; 8) boshqa xarajatlar.

Qoraqalpog‘iston Respublikasining respublika byudjeti, viloyatlarning viloyat byudjetlari va Toshkent shahrining shahar byudjetidan quyidagi xarajatlar amalga oshiriladi:

  1. ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash xarajatlari;

  2. iqtisodiyot xarajatlari;

  3. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari buyurtmachi bo‘lgan markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlari;

  4. mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarini xarajatlari;

  5. Qoraqalpog‘iston Respublikasi respublika byudjetining, viloyatlar viloyat byudjetlarining va Toshkent shahri shahar byudjetining zaxira jamg‘armalarini shakllantirish xarajatlari;

  6. davlat yoki jamoat ehtiyojlari uchun er uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan yuridik va jismoniy shaxslarga etkazilgan zararning o‘rnini qoplash xarajatlari;

  7. Qoraqalpog‘iston Respublikasi respublika byudjetining, viloyatlar viloyat byudjetlarining va Toshkent shahri shahar byudjetining mablag‘lari hisobidan moliyalashtiriladigan tashkilotlar va tadbirlarning xarajatlari.

Qoraqalpog‘iston Respublikasining respublika byudjetidan, viloyatlarning viloyat byudjetlaridan va Toshkent shahrining shahar byudjetidan tumanlar va shaharlar byudjetlariga byudjet ssudalari, dotatsiyalar, subventsiyalar va o‘tkazib beriladigan daromadlar ajratilishi mumkin.

Tumanlar va shaharlar byudjetlaridan quyidagi xarajatlar amalga oshiriladi:



  1. ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash xarajatlari;

  2. iqtisodiyot xarajatlari;

  3. tuman va shahar hokimliklarini hamda ularning bo‘limlarini saqlab turish xarajatlari;

  4. fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarini saqlab turish xarajatlari;

  5. boshqa xarajatlar, shu jumladan qonun hujjatlarida tumanlar va shaharlar byudjetlaridan moliyalashtirilishi nazarda tutilgan ayrim tashkilotlar va tadbirlarning xarajatlari.

Davlat maqsadli jamg‘armalarining xarajatlari tarkibi quyidagilardan iborat:

-O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi xarajatlari;

46

-O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika yo‘l



jamg‘armasi xarajatlari;







-Davlat mulkini xususiylashtirishdan

xarajatlari;



tushgan mablag‘lar

jamg‘armasi

O‘zbekiston Respublikasi Bandlikka

ko‘maklashish davlat

jamg‘armasi

xarajatlari;

-O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Umumta’lim maktablari, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar va tibbiyot muassasalarini rekonstruktsiya qilish, mukammal ta’mirlash va jihozlash jamg‘armasi xarajatlari;

-O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Sug‘oriladigan erlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasi xarajatlari;

- O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Oliy o‘quv yurtlarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish jamg‘armasi xarajatlari.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining mablag‘lari quyidagilarga xarajat qilinadi:

-ishlayotgan pensionerlarga davlat pensiyalarini to‘lash;

-ishlamaydigan pensionerlarga davlat pensiyalarini to‘lash;

-davlat pensiya ta’minoti huquqiga ega bo‘lmagan qariyalar va mehnatga qobiliyatsiz fuqarolarga nafaqalar;

-dafn etish marosimi uchun nafaqalar;

-belgilangan tartibda aniqlanadigan boshqa xarajatlar uchun foydalaniladi.

Byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi xarajatlari tarkibi bo‘yicha 2012, 2013, 2014 yillar ijrosi tahlilini 5-jadval ma’lumotlari asosida ko‘rib chiqamiz.

Jadval ma’lumotlaridan ko‘rishimiz mumkinki, Pensiya jamg‘armasining jami harajatlari 2012 yilda 8065,4 mlrd. so‘mni, 2014 yilda 10302,1 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2014 yilda esa 13013,7 mlrd. so‘m rejalashtirilgan.



Jamg‘arma xarajatlarining tarkibidagi eng katta xarajat bu ishlamaydigan pensionerlarga pensiya to‘lovlaridir.

5-jadval.

Yüklə 395,15 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   25




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə