Navoiy davlat pedagogika instituti



Yüklə 77,8 Kb.
səhifə1/6
tarix02.03.2022
ölçüsü77,8 Kb.
#84276
  1   2   3   4   5   6
28TASVIRIY SAN’AT DARSLARIDA AXBOROT TEXNOLOGIYASIDAN
Tasviriy san’at tarixi” fanidan O’zbekiston xalq rassomi Chingiz

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI

OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI

NAVOIY DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI

ABDURAYIMOVA O`G`ILOY TO`LQIN QIZINING

«TASVIRIY SAN’AT DARSLARIDA AXBOROT TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISH»

MAVZUSIDAGI

KURS ISHI

ILMIY RAHBAR: R.N.Xusanov

NAVOIY – 2022

TASVIRIY SAN’AT DARSLARIDA AXBOROT TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISH




REJA


Kirish.

I BOB Tasviriy san`atni o`qitish metodikasi

1.1 Darsda axborot texnologiyalaridan foydalanish

1. 2 Tasviriy san`at darsida axborot texnologiyalaridan foydalanish

II bob Tasviriy san’at darslarida axboroti

2.1 Tasviriy san`at mashg`ulotlarining muvafffqiyati

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar

Kirish

Kamoliddin Behzodning qisqacha hayoti va ijodi bayon qilinadi. U taqminan 1455 yilda Xirotda kambag`al hunarmand oilasida tavallud topgan. Uning vafoti haqida aniq ma`lumotlar yo`q. Ayrim ma`lumotlarga qaraganda 100 yilga yaqin umr ko`rgan. BeHzod-uning ismimi yoki taHallusi ekanligi noma`lum. BeHzod ota-onasidan juda erta ajraladi. Uni Mirak Naqqosh o`z tarbiyasiga olib, voyaga etkazadi va o`zining Xirotdagi “Nigoriston”ida (San`at akademiyasi) naqqoshlik Hunarini o`rgatadi. Bunday mashHur buyuk rassomning qo`lida tarbiya olish katta aHamiyatga ega bo`lgan, deb aytish mumkin. SHuningdek, BeHzodning moHir san`atkor bo`lib etishuvida o`sha davrda Xirot muHitidagi bir talay etuk rassomlar, xattotlar, musiqashunoslarni birlashtirib turgan san`at akademiyasi Ham katta rol o`ynagan.



Behzodning dastlabki ijodi Sulton Husayn Boyqaro saroyida va u erdagi juda ko`p shoir, olim, san`atkorlarning Homiysi Amir Alisher Navoiy raHnomaligida boshlanadi. U Alisher Navoiyning ustozi AbduraHmon Jomiy, Xirotdagi Hattotlar ustozi Sulton Ali Mashqadiy bilan yaqin aloqada bo`lib, ijod qiladi. San`at va nafosatga ishtiyoqi kuchli bo`lgan BeHzod meHnatsevarligi, zaHmatkashligi tufayli Xirotda mashHur mo``jaz san`at ustasi bo`lib etishdi. SHundan so`ng podsho Sulton Husayn Boyqaro Behzodni o`z huzuriga-saroyga chaqiradi va unga maxsus joy ajratib, uning ijodiy ishlariga Hamma sharoitlarni yaratib beradi. 1487 yilda Kamoliddin BeHzod podshoning shaxsiy farmoni bilan Xirotdagi saltanat kutubxonasining boshlig`i etib tayinlanadi. SHox farmonida shunday deyilgan edi: “Ijod va yaratish korxonasi musavvirining irodasi, eru osmon nigorxonasi muHarririning qudrati bilan ...Hukm qilurmizki, asr nodiri, musavvirlar peshvosi... Ustod Kamoliddin Behzod Xumoyun kitobxonasi aHliga: kotib, naqqosh, muzaxxib, jadvalkash, halkor va zarko`blarga, shuningdek, mazkur ishlarga mansub bo`lgan Olloh pannoHidagi butun mamlakat jamoasiga boshchilik mansabi topshirilsin. TaHrir etildi 889-xijriy yil 27-jumai-ul avval (1487 yil 22 iyul).

O`zbek xalqi o`zining qadimiy yuksak madaniyati va san`ati bilan faxrlansa arziydi. Buni O`zbekiston Hududida olib borilgan arxeologik qazilma ishlari yaqqol isbotlaydi. Xususan, Varaxsha, Afrosiyob, Halchayon, Tuproqqal`a, Bolaliktepa, Ayrtom, Dalvarzintepa, Qo`yqirilgan qal`a qazilmalaridan topilgan yuksak badiiy saviyada yaratilgan ko`plab me`morchilik obidalari, devoriy rasm, Haykaltoroshlik asarlari, amaliy san`at buyumlari fikrimizning yaqqol dalilidir.


I BOB Tasviriy san`atni o`qitish metodikasi

1.1 Darsda axborot texnologiyalaridan foydalanish

Tasviriy san`at asoslari mashg`ulotlariga 5-7 sinflarda katta o`rin ajratilgan bo`lib, u o`quvchilarda badiiy madaniyatni shakllantirishni maqsad qilib qo`yadi. Tasviriy san`at asoslari mashg`ulotlari tasviriy, amaliy, me`morchilik san`atlari nazariyasi va tarixi, mashHur rassom, amaliy san`at ustalari, me`morlarning Hayoti va ijodini o`rganishni o`z ichiga oladi.

Boshlang`ich sinflarda ayrim san`at asarlaridan ko`rgazmali qurollar sifatida foydalanish, bolalarga rassomlar va ularning ishlagan suratlari yuzasidan ayrim ma`lumotlar berishni nazarda tutadi. Boshlang`ich sinf o`quvchilariga tasviriy san`atning tur va janrlari, uning nazariy asoslari Hisoblangan kompozitsiya, yorug`soya, rangshunoslik, perspektiva qonunlari va qoidalari Haqida nazariy bilimlar berish og`irlik qilishi munosabat bilan ularni 5-7 sinflarda o`rgatish rejalashtirilgan.

Tasviriy san`at asoslari mashg`ulotlarining 5-7 sinflardagi xususiyatlaridan biri shundaki, bunda nazariy mashg`ulotlar, amaliy ishlar bilan mustaHkam aloqada olib boriladi.

Xususan, tarixiy janr yuzasidan suhbat o`tkazilgandan so`ng tarixiy mavzularda bolalar rasm ishlaydilar. SHuningdek, bolalar amaliy ishlarda tasviriy san`atning tur va janrlari, tasviriy san`atning nazariy asoslariga doir olgan bilimlaridan foydalanidilar. Natijada, nazariy bilim va malakalar mustaHkamlanadi.

Tasviriy san`at asoslarini o`qitish metodikasi kursida didaktikaning ilmiylik, ko`rgazmalilik, muntazamlik va ketma-ketligi, ta`lim va tarbiyaning birligi prinsiplariga rioya qilishni talab etiladi. Ayniqsa, bunday mashg`ulotlarni ko`rgazmaliksiz o`tkazish mumkin emas. Darsda o`qituvchi ko`proq kinofilm, videofilm, diafilm, diapozitiv, slayd, san`at asarlarining reproduksiyalari, foto nusxalaridan foydalanishi samaralidir. SHu bilan birga, viloyat markazlaridagi o`lkashunoslik muzeylarida saqlanayotgan san`at asarlari, shaHar va qishloqlardagi yodgorlik Haykallar va me`morchilik obidalari, tasviriy san`atdan joylarda tashkil etilayotgan ko`rgazmalardagi san`at asarlarining asl nusxalari bilan tanishtirib borish muHimdir. Tasviriy san`at asoslari mashg`ulotlarini ma`ruza shaklida emas, ko`proq savol-javob, munozara, o`yin tarzida tashkil etilishi bolalarni faollashtiradi, materiallarni puxta o`zlashtirilishiga yordam beradi.

Xususan, bironta rangtasvir asari tahlil qilinganda o`qituvchi bolalarga taxminan quyidagicha savollar bilan murojaat etishi mumkin:

Bu san`at asarini avvallari ko`rganmisiz? Bu asarni kim ishlagan? Asarda kim yoki qanday voqea tasvirlangan? Asarning nomini kim biladi? Asarda yilning qaysi fasli tasvirlangan? Uni qanday bilish mumkin? Asarda faslning qaysi davri tasvirlangan? Asarda kunning qaysi davri tasvirlangan? Asarning kompozitsiyasi qanday? Rassom o`z asarida tasvirlashning qaysi ifodalilik vositalaridan foydalangan? Asarning koloriti qanday? Rassom o`z asari bilan qanday g`oyani ifodalagan? Suvrat sizga yoqdimi, nega?

Bunday mashg`ulotlarda bolalar suratlardagi obrazlarni tushunib etadigan, asarning mazmunini o`qiy oladigan, ularning ifodaliligini, badiiy vositalarini anglab etadigan, Haqiqiy san`at asarlarini oddiy rasmdan farqini ajrata oladigan bo`ladilar.

Tasviriy san`at asoslari mashg`ulotlari samaradorligini oshirishda o`qituvchining tayyorgarligi muHim rol o`ynaydi. Avvalo, dars mavzusiga doir san`at asarlari tanlanadi. Bunda bir qator talablarga rioya qilish muHim. Ular asarlarning yuksak badiiy saviyada ishlaganligi, ularning mazmunini bolalaraga yaqin bo`lishligi, shuningdek, surat reproduksiyasini a`lo sifatda bajarilgan bo`lishligi va boshqalar. Agarda o`rganish uchun tanlab olingan san`at asarlarining reprodutsiyalari sifatsiz bo`lgani taqdirda yaxshisi, undan foydalanmaslik, unga mazmunan yaqin bo`lgan va sifatli bajarilgan boshqa san`at asarini tanlash maqsadga muvofiqdir.

Tasviriy san`at asoslari mashg`ulotining tuzilishi va uni o`tkazish metodikasi Haqida qat`iy bir tavsiya berib bo`lmaydi. U mashg`ulotning tuzilishi, mavzusi va darsning maqsadidan kelib chiqqan Holda turlicha bo`lishligi mumkin. Masalan, san`atunoslik mashg`ulotlarining mavzulari quyidagicha bo`ladi:

1.Tasviriy, amaliy yoki me`morchilik san`atlarining turlari va janrlari. 2. San`atning u yoki bu turidagi oqim va yo`nalishlar. 3. U yoki bu rassom, amaliy san`at ustasi yoki me`morning Hayoti va ijodi. 4. U yoki bu davr san`ati. 5. Tasviriy, amaliy, me`morchilik san`atlarining nazariy asoslari (kompozitsiya, yorug`soya, rangshunoslik, perspektiva).

Bu mavzulardan ko`rinib turibdiki, ularni bir xil metodika asosida o`tkazib bo`lmaydi.

San`at asarlarini taHlil qilishda ularni solishtirib o`rganish muHimdir. SHu maqsadda turli rassomlarning bir xil mavzudagi asarlarini namoyish etib, o`rganish foydalidir. Xususan, I.Levitan, O`.Tansiqboev, I.SHishkin, N.Karaxan, I.Haydarov, Z.Inog`omov, A. Savrasov, A.Kuinji, A.Mo`minov, A.Mirsoatov kabi rassomlarning yil fasllariga bag`ishlangan manzara janridagi asarlaridan 2-3 tasini namoyish etib va solishtirish orqali o`rganish mumkin.

Aytaylik, kuz mavzusidagi asarni taHlil qilishda faqat kuz mavzusidagi asar bilangina emas, balki bunday asarlarni baHor, qish mavzusidagi asarlar bilan Ham solishtirib o`rgansa bo`ladi.

San`at asarlarini reproduksiyalarini texnika vositalari orqali namoyish etganda asarlardagi detallarni yirik Holda ko`rsatilishi obrazlarni chuqur idrok etish, portretlarda shaxsning ichki dunyosini tushunib etishga imkon beradi.

Tasviriy san`at mashg`ulotlarining muvafffqiyati ko`p jiHatdan ularni turli yo`llar va metodlarni qo`llash orqali o`tkazilishiga Ham bog`liq. Xususan, bunday mashg`ulotlardan bolalarga san`at asari Haqida insho yozdirish, san`at turlari yoki janrlariga oid reproduksiyalar yig`dirish yoki u yoki bu rassom Haqida materiallar to`platish, tasviriy san`atga doir viktorina, chaynvord, krasvordlar echtirish, o`zi yashaydigan joydagi rassomlar bilan uchrashib, ular Haqida ma`lumot to`plash yoki albomlar tayyorlash mumkin. Bunday ishlar amaliy bezak, me`morchilik san`atlari yuzasidan Ham olib borilishi mumkin.

Tasviriy san`at asoslari mashg`ulotining samaradorligi, ularni maktabda o`qitiladigan boshqa fanlar bilan aloqadorlikda o`qitilishiga Ham bog`liqdir. Ayniqsa, Tasviriy san`at asoslari darslarini tarix, geografiya, adabiyot, zoologiya, musiqa darslari bilan aloqadorlikda o`tkazish imkoniyatlari mavjud. Bunday mashg`ulotlar o`zaro aloqadorlikdagi fanlar bo`yicha o`zlashtirilgan bilimlarni mustaHkamlash va chuqurlashtirishga xizmat qiladi.


Yüklə 77,8 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə