О„simliklarning mineral oziqlanishi. Mineral elementlarning fiziologik ahamiyati



Yüklə 0,57 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/46
tarix29.04.2022
ölçüsü0,57 Mb.
#86232
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   46
\'”Αsimliklarning mineral oziqlanishi Mineral elementlarning fiziologik
pedagogika, 525034.pptx (1), 29332


Мавзу: ”О„simliklarning mineral oziqlanishi. Mineral elementlarning 

fiziologik ahamiyati”

 

 O’simliklarning mineral oziklanishni  o’rganish  uzoq tarixga ega, ya’ni bu jarayonni 



o’rganishga odamlar qadim- qadim zamonlardan qiziqib kelganlar. 

O’simliklarning  oziqlanish  jarayonini  uch  etapga  (davrga)  bo’lib  o’ganish  mumkin. 

Birinchi  etap  - 

emperik  etap

.  Kadim  zamonlarda  (fanda)  «o’simliklar  o’z  tanasini 

tuproqni  shirasi  xisobiga  kuradi»  deyilgan.Bu  fikir  eramizdan  avvalgi  384-322 

yillarda Gresiyalik olim Aristotel tamonidan ilgari surilgan. Ikkinchi – eksperimental 

etap bo’lib, bu gollandiyalik olim Van Gelmont nomi bilan uzviy bog’lik. 1629 yilda 

Ya.B. Gelmont idishga 91 kg kuruk tuprok solib, unga og’irligi  2,25 kg keladigan tol 

ko’chatini ekadi. Uni besh yil davomida yomg’ir suvi bilan sug’orib turadi. Besh yil 

o’tgandan keyin o’simlikni tortib ko’rganda uni quruq og’irligi 77 kg ya’ni taxminan 

75  kg  ga  og’irligi  ortganligini  va  tuproq  og’irligi    esa,  56,6  gr.  kamayganligin 

kuzatdi.  Tajribadan  olingan  natijalar  asosida  U,  o’simlik  o’z  tanasini  suv  xisobiga 

kuradi  degan  xulosaga  keladi.  Shu  tariqa  botanikada    «  Suv  nazariya»  si  paydo 

bo’ladi. 

      18-asrning  oxiri  19-asrning  boshida  nemis  agronomi  A.Teer    tamonidan   

«Gumus nazariya»si     yaratiladi. Bu nazariyaga binoan o’simlik  suv va gumus bilan 

oziklanadi degan g’oya ilgari suriladi.. 

      Shunday  qilib  sekin  –  sekin  o’simliklarning  mineral  oziklanishi  to’g’risidagi 

ma’lumotlar to’plana bordi. 

       1777 yilda A.T. Bolotovning «Tuproq o’g’itlari to’g’risi» da monogrfiyasi chop 

etiladi.  Bolotov  tomonidan  mineral  o’g’itlarni  ko’llash  usuli  ishlab  chiqildi.  Uning 

bitta  ilmiy  maqolasida    53  ta  o’g’itning  qishloq  ho’jalik  ekinlariga  yaroqli  ekanligi 

ko’rstilgan. 

       Shvesaryalik    tabiatshunos  N.T.  Sossyur  o’simliklarni  mineral  oziqlanishi 

buyicha ma’lumotlarni to’plab, tuproq o’simliklarni azot va mineral elemnetlar bilan 

ta’minlanadi  degan  hulosaga  keladi.  U,  18O4  yilda  «O’simliklarni  kimyoviy  analiz 

kilish»      degan  kitobida  har-hil  tuzlarning  o’simliklar  ildiziga  bir  xil  tezlikda 

yutilmasligini ko’rsatib beradi.  




         1837    yilda  fransiyalik  agroximik  J.B.Bussengo  o’simliklarni  mineral  tuzlar 

(kul  va  selitra)  bilan  ta’minlansa,  qumda  xam  o’stirishni  mumkinligini  ko’rsatib 

beradi. 

          184O  yili  nems  ximigi  Yu.Libix  o’simliklarning  mineral  oziqlanish 

nazariyasini yaratadi.Bu nazariyaga binoan tuproq unumdorligi  shu yerda bo’ladigan 

mineral  moddalarga  bog’lik.  U  birinchi  bo’lib,  yerga  o’g’it  sifatida    toza  xoldagi 

minerel moddalar berilishligini ko’rCatib beradi. 

         1859  yilda  I.Knop    va  Yu.Cakss  tamonidan  o’tkazilgan  tajriba  natijalri  shu 

payitgacha  hukum  surib  kelayotgan  «Gumus  nazarisiga»zarba    beradi.  Ular,  agar 

o’simliklarni  




Yüklə 0,57 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   46




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə