Prof. ġərifov Famil Həsən



Yüklə 4,4 Mb.

səhifə1/207
tarix30.04.2018
ölçüsü4,4 Mb.
növüDərs
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   207


 



 



 

 

 

Prof. ġərifov Famil Həsən 

 

 

 

ÜZÜMÇÜLÜK 

 

 

 

 

 

Kənd təsərrüfatə üzrə ali məktəb tələbələri üçün dərslik 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 



Ön söz 

 

Böyük bir tarixi dövr ərzində Azərbaycan Respublikasında üzüm becərilməsində 



müəyyən təcrübə toplanmışdır. Bir təcrübənin nəticəsi idi ki, keçən əsrin 80-ci illərində 

Respublikamızda 2 milyon tondan çox üzüm istehsal olunmuşdur. Son 25 il müddətində 

Azərbaycan üzümçülüyündə baş verən tənəzzül sahənin inkişafını geri çəkmişdir. 

 

Kitabda üzümçülük elminin təlimindən başqa keçmişdə və hazırda Azərbaycan 



üzümçülüyündə baş verən kardinal dəyişikliklər izah olunur. 

Üzümçülüyün ən aktual məsələləri üzrə müəllifin özünün orijinal fikirlərinə də 

müəyyən  qədər  yer  verilmişdir.  Üzümçülüyün  inkişafının  intensiv  və  super-intensiv 

inkişaf yolları analoqu olmayan tərzdə müəllif tərəfindən yaradıcılıqla təhlil edilmişdir. 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rəyçilər: kənd təsərrüfatı elmləri doktoru, professor İ.H. Cəfərov 

Biologiya elmləri doktoru, professor,əməkdar elm xadimi V.S.Novruzov 

Kənd təsərrüfatı elmləri doktoru, professor Ş.A.Əliyev 

Azərbaycan Elmi Tədqiqat Üzümçülük və Şərabçılıq İnstitutunun direktoru, kənd 

təsərrüfatı elmləri doktoru T.M.Pənahov 

 

Dərsliyin tərtibində üzümçülük üzrə azərbaycan dilində və bir çox xarici 



ölkələrin dərsliklərindən, eləcə də müəllifin özünün uzun illər ərzində topladığı tədqiqat 

materiallarından istifadə edilmişdir. 

 

 

 



 


 

 



MÜNDƏRİCAT 

 

1.



 

Giriş  


2.

 

Üzümçülüyün xalq təsərrüfatı əhəmiyyəti 



3.

 

Azərbaycanda üzümçülüyün inkişaf tarixi və hazırkı vəziyyəti 



4.

 

Üzümçülük təsərrüfatlarında yeni struktur dəyişkənliyi 



5.

 

Üzüm ailəsinin təsnifatı  



6.

 

Üzüm bitkisinin orqanları, onların morfologiyası, anatomiyası və fiziologiyası  



7.

 

Üzüm bitkisinin ontogenezi  



8.

 

Üzüm bitkisinin becərilməsinin ekoloji şəraiti  



8.1.

 

Üzüm bitkisi becərilməsində mühit şəraiti 



9.

 

Üzüm bitkisinin çoxaldılması 



9.1.Tinglik 

9.2. Calaqaltı anaclıqlar 

9.3.Fillokseraya davamlı anaclığın salınması 

9.4. Fillokseraya davamlı anaclığın becərilmə sistemləri 

9.5. Calaq ting istehsalı 

10.


 

Yeni üzümlüyün salınması  

11.

 

 Cavan üzümlüyə qulluq işləri 



11.1.

 

Üzüm bitkisinin kəsilməsi və formalaşdırılmasının bioloji və praktiki 



əsasları  

11.2.


 

Üzüm bitkisinin orqanlarının fəzada yerləşdirilməsi 

11.3.

 

Üzüm bitkisinin formalaşdırılması  



11.4.

 

Kollara sürətli üsulla forma verilməsi 



11.5.

 

Üzüm bitkisinin xüsusi kəsilməsi  



12.

 

 Üzümlükdə tətbiq edilən yaşıl əməliyyat 



13.

 

Üzüm bitkisinin dayağa qaldırılması  



14.

 

Üzümlükdə torpağın becərilməsi 



15.

 

Üzümlüklərin kübrələnməsi 



16.

 

Üzümlüklərin suvarılması  



17.

 

Əlverişsiz mühit şəraitinin təsirindən üzüm bitkisində əmələ gələn xəstəliklər və 



onlara qarşı mübarizə tədbirləri  

18.


 

 Üzüm bitkisinin xəstəlik və zərərvericiləri, onlara qarşı mübarizə tədbirləri 

19.

 

Ampeloqrafiya 



20.

 

Üzüm bitkisinin seleksiyası 



21.

 

Süfrə üzümçülüyü 



22.

 

Dünya üzümçülüyü haqqında  



23.

 

 Ədəbiyyat  



 

 

 

 

 

 


 



 



 

 

GĠRĠġ 

 

Üzüm tarix boyu insanların sevimli qida məhsulu olmuşdur. Üzümü təbiətin ecazkar 

hədiyyəsi  hesab  edirlər.  Üzüm  qidalı  məhsul  kimi  nəinki  onun  bitdiyi  və  becərildiyi 

yerlərdə, həm də onun bitmədiyi yerlərdə də qiymətlidir. Təbiətdə az giləmeyvə tapılar 

ki, öz qidalılığı və dad keyfıyyəti ilə üzümlə müqayisə edilə bilsin. 

Üzümün  dad  və  aromatını  müəyyən  edən  150  komponent  qeydə  alınmışdır.  Gilə 

şirəsinin  tərkibi  çox  mürəkkəbdir.  Keyfıyyət  zənginliyinə  görə  bitki  məhsulları 

içərisində  yetişmiş  üzüm  giləsi  birinci  yerdə  durur.  İnsan  orqanizmi  tərəfmdən  asan 

mənimsənilən  şəkərlərə  görə  üzüm  digər  meyvələrdən  üstündür.  1  kq  təzə  üzüm  bir 

gündə  insana  lazım  olan  enerjinin  30  %  -  ni  verə  bilir.  Rusiya  Tibb  Elmləri 

Akademiyası  İnstitutunun  məlumatına  görə  bir  adamın  təzə  üzümə  orta  illik  fızioloji 

norması  8  kq  qəbul  edilmişdir.  Çox  təəssüf  ki,  illik  üzüm  istehsalı  bu  normadan  geri 

qalır. 

Hər  gün  təzə  üzüm  yeyən  insanlar  bir  sıra  xəstəliklərə-  xüsusilə  yoluxucu 



xəstəliklərə tutulmur. 

Üzüm  bitkisi  gözəl  xarici  görkəmə  görə  həyətlərdə  çardaqda,  şəxsi  və  ictimai 

binalarm  divarları  yanında  (bu  divaryanı  üzümçülük  adlanır),  alleyalarda  əkilir  və 

xüsusi estetik gözəllik verir. 

İqtisadi baxımdan üzümçülük çox gəlirli sahə hesab edilir. Sahə vahidindən alınan 

gəlirə görə üzümçülük yalnız örtülü tərəvəzçilikdən geri qalır. 

Yüksək aqrotexnika fonunda və intensiv becərmə texnologiyasını tətbiq etməklə bir 

hektar  üzümlükdən  100  ton  və  daha  çox  məhsul  əldə  etmək  mümkündür.  Onu  qeyd 

etmək yerində olardı ki, intensiv becərmə texnologiyasmın tətbiqi ilə bu qədər məşğul 

olmaq səyi uzun illər ərzində bizim elmi axtarışlarımızın istiqaməti olmuşdur. Sahibkar 

və fermer təsərrüfatlarının təşəkkülünə və inkişafına rəvac verildikcə intensiv becərmə 

texnologiyasının tətbiqinə real imkanlar açılmaqdadır. 

Üzümçülükdə intensiv becərnə texnologiyası mücərrəd məvhum deyil və tamamilə 

yeni  konkret  məsələləri  əhatə  edir.  İndiyə  qədərki  üzümçülük  üzrə  mövcud  yazılı 

mənbələrdə «intensiv» sözü çox işlənmiş, ancaq onun mahiyyəti açılmamışdır. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 





Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   207


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə