Prof. ġərifov Famil Həsən



Yüklə 4.4 Mb.

səhifə181/207
tarix30.04.2018
ölçüsü4.4 Mb.
növüDərs
1   ...   177   178   179   180   181   182   183   184   ...   207
: book
book -> MahirəNərimanqızı
book -> Microsoft Word diplomatiya az doc
book -> O’rta Maxsus Kasb-hunar kollejlarida pedagogik fanlarni o’qitishda keys-stadi texnologiyasidan foydalanishning ilmiy –pedagogik asoslari
book -> Bitiruv malakaviy ishi

393

 

 



adı 

əsasən 


ayrı-ayrı 

sortlarda

n olan 

üzümlük, 



ha 

n olan 


kolları

miqdar



ı, min 

əd. 


Sa

hə, ha 


əsa

sortda



n olan 

kolları


miqdar


ı, min 

əd. 


S

ahə, 


ha 

əsa


sortda


n olan 

kolları


miqdar


ı, min 

əd. 


S

ahə, 


ha 

əsa


sortda


n olan 

kolları


miqdar


ı, min 

əd. 


Təbr

izi 


320 

97.


12.


011.0 

42.


1

8.0 



51.

2



.0 

3.8 


Bay

anşirə 


17.0 

55.


26.


39.


6

.0 



17.



Rka


siteli 

28.0 


61.

29.



22.


1

0.0 



21.

1



2.0 

 

18.0 



Cəm

77.6 



21

56 


 

10

3.0 



3

1.0 


89.

1



4.0 

21.


 Imzalar: 

 

kəsimliliyi,  tüklülüyü  və  ayanın  forması,  gilənin  rəngi,  iriliyi,  forması, 



noxudlanması və toxumsuzluğu (cədvəl) 

Məhsulvermə  göstəriciləri,  göbələk  və  virus  xəstəlikləri  ilə  sirayətlənmə 

dərəcəsi  və  s.  Aprobasiyanı  apararkən  yağlı  boyalardan,  yaxud  sortun  adı 

yazılmış  yarlıqlardan istifadə olunur. Aprobasiya aparıldıqdan sonra üzümlüyün 

dərəcəsi aşağdakı prinsiplə müəyyən edilir.  

Birinci  dərəcəli-  təmiz  sortluluq  azı  95%,  kolların  inkişafı  yaxşı, 

məhsuldarlığı yuxarı səviyyədə olur.  

Ikinci  dərəcəli-  təmiz  sortluluq  azı  85%,  kolların  vəziyyəti  yaxşı, 

məhsuldarlığı yüksəkdir (cədvəl). 

 Üçüncü  dərəcəli-  sort  qarışığı  15%-dən  çox,  kolların  vəziyyəti  kifayət 

dərəcədədir. 

Funksional  dişi  tipli  çiçəyə  malik  rayonlaşdırılmış  sortlar  tozlayıcı  sortlarda 

əkildikdə  bunu  sort  qarışığı  hesab  etmək  yox,  birinci,  yaxud  ikinci  dərəcəli 

üzümlüklərə daxil etmək lazımdır. 

 

 Kütləvi seleksiya iĢində qeydiyyat və uçot iĢləri 



 

 Üzümlüyün xarakterindən asılı olaraq (bir neçə standart sortun, az məhsullu 

və xəstə kolların olması və s.) kollarda qeydiyyat yarlıqla aparılır. Əgər seleksiya 



394

 

 



təmiz  sortlu  üzümlükdə  aparılırsa  və  xəstə,  eləcə  də  qeyri-məhsuldar  kollar 

azdırsa,  onda  həmin  kollardan  yarlıqlar  asılmalıdır.  Çubuq  tədarükü  zamanı 

həmin kollardan əkin materialı götürülmür. 

 Qeydiyyat və uçot işlərində göstərilməlidir ki, sahədə nişanlanmış neçə tənək 

vardır  və  hər  tənəkdən  təqribən  neçə  çubuq  hazırlamaq  olar.  Bu  işlər  gözəyarı 

aparılmalıdır. 

Kütləvi seleksiya üzrə qeydlər cədvəl formasında aparılır. 

Cədvəl  

____-ci ildə aparılacaq kütləvi seleksiyanın planı 

 

Seleksiya aparılana qədər doldurulur 

Seleksiya aparılandan 

sonra doldurulur 

Sahə

nin adı 


yaxud 

kvartalı


nömrəsi 


və 

seleksiy


aparılan 

tarix 

S

ahə 



Sah

ədə 


olan 

sortları


n adları 

Sort 


tərkibini

n təqribi 

faizi 

Ayrı-


ayrı 

sortlar 


üzrə 

qeydiyya


t necə 

aparılır 

r sort 


üzrə 

kolları


miqdar


ı 

Təd


arük 

ediləcə


çubuq, 


min əd. 

Çubuq 


tədarük 

ediləcək 

kolların 

nişanlanm

a qaydası 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Kütləvi  seleksiya  üzrə  aparılan  işlərin  planı  ilkin  sənəd  kimi  təsərrüfatda 

saxlanmalıdır.  Belə  ki,  həmin  nişanlanmış  tənəklərdən  hazırlanan  çubuqlar 

seleksiya materialı hesab edilir. 

Üzümlüklərdə aparılan seleksiya işlərini yekunlaşdıraraq yekun cədvəli tərtib 

edilməlidir. Həmin cədvəl aşağıdakı kimi olmalıdır. (cədvəl 8) 

Seleksiyanın  yekun  cədvəli  iki  nüsxədən  ibarət  yazılmalıdır  və  təsərrüfatın 

rəhbəri, eləcə də baş aqronomu tərəfindən təsdiq edilməlidir. 

Rayon  təşkilatları  bu  qayda  üzrə  cədvəl  tərtib  edir,  lakin  birinci  qrafada 

sahənin adı və nömrəsi yazılır. 

 

Sortun ampeloqrafik təsvirinin planı. 

Mədəni  üzümün  20  minə  yaxın  sortu  vardır.  Onlar  bir-birindən  morfoloji 

əlamətləri  və  bioloyi  xüsusiyyətləri  ilə  fərqlənir.  Bu  və  ya  digər  üzüm  sortunu 

düzgün  xarakterizə  etmək  üçün  onları  təsvir  etmək  lazımdır.  Həm  də  təsvir  elə 




395

 

 



olmalıdır  ki,  o  elmi  və  təsərrüfat  əhəmiyyəti  kəsb  etmiş  olsun.  Sortların  təsvir 

olunması  bir  ardıcıllıq  təşkil  etməlidir.  Bu,  SSRİ  ampeloqrafiyasının  tələbləri 

əsasında  aparılmalıdır.  Sortların  təsvir  olunması  sxemi  sovet  ampeloqrafları 

tərəfindən  daha  ətraflı  işlənmişdir.  Sortların  təsvir  olunması  sxemi  ―SSRİ 

ampeloqrafiyası ― nın I-ci cildində verilmişdir. 

Cədvəl  

Üzümlükdə aparılan kütləvi seleksiya iĢlərinin yekun cədvəli 

TəĢkilatın 

adı_______________________________________________________________

___ 

Rayon________________________________Respublika_______________

_______________ 

 

Sa



hənin 

adı və 


nömrə

si 


S

ahə 


C

əmi 


O cümlədən sortlar üzrə 

 

 



Təbri

zi 


Baya

nşirə 


Rkasi

teli 


Mədr

əsə 


Ağ 

şanı 


k

ol 


ç

ubuq 


k

ol 


ç

ubuq 


k

ol 


ç

ubuq 


k

ol 


ç

ubuq 


k

ol 


ç

ubuq 


 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Üzümün uvologiyası 

Üzümün  uvologiyası  haqqında  prof.  N.N.Prostoserdovun  geniş  tədqiqatları 

vardır. Üzüm sortlarının xarici mühit şəraitinə reaksiyası müxtəlifdir. Bəzi sortlar 

çox  və  az  dərəcədə  konstantdır,  bəziləri  mühit  şəraitinin  və  aqrotexniknikanın 

təsirindən  tez  dəyişir.  Üzümün  bu  səbəblərdən  dəyişmə  qanunauyğunluqlarını 

bilərək onlardan alınan məhsulların keyfiyyətinə əsaslı təsir etmək mümkündür. 

Bu və  ya digər məhsul-məmulat istehsalında üzümdən xammal kimi istifadə 

edilməsi uvologiyanın predmetini təşkil edir. 

―Uva‖  latın  sözü  olub  üzüm  deməkdir.  Deməli,  əgər  ampeloqrafiya  üzüm 

bitkisi haqqında elm demək idisə, uvologiya üzümün özü –məhsulu haqqında elm 

deməkdir.  Üzümün  uvoloji  öyrənilməsi  aşağıdakı  tərəfləri  əhatə  edir:  mexaniki 

tərkib  və mexaniki xüsusiyyət,  kimyəvi  tərkib  və ayrı-ayrı maddələrin  salxımda 

və  gilədə  tutduğu  yer;  yetişmə  zamanı  üzümün  tərkibinin  dəyişməsi;  dietik  və 

orqanoleptiki  (dad  keyfiyyəti  )  xüsusiyyətlər,  alınan  məhsul  növləri  və  xarici 

amillərin onların keyfiyyətinə təsiri. 

Uvologiya  üzümün  keyfiyyəti  ilə  ondan  alınan  məmulatların  keyfiyyəti 

arasında bilavasitə əlaqə yaradır. Üzümün mexaniki tərkibi aşağıdakılardır: lət və 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   177   178   179   180   181   182   183   184   ...   207


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə