Qaysi hollarda bir vaqtli ekonometrik modellar tuziladi va buning sababi nimada?



Yüklə 45,99 Kb.
səhifə5/9
tarix14.04.2022
ölçüsü45,99 Kb.
#85458
1   2   3   4   5   6   7   8   9
Qaysi hollarda bir vaqtli ekonometrik modellar tuziladi va bunin
Abdurahmonov kasb psixologiyasi (2), MARKETING
identifikasiyalanadigan;

identifikasiyalanmaydigan;

o’taidentifikasiyalanadigan.

TMSh identifikasiyalanadigan bo’lishi uchun, tizimning xar bir tenglamasi identifikasiyalanadigan bo’lishi kerak. Bu holatda TMSh parametrlari soni keltirilgan formaning parametrlariga teng bo’ladi.

Agar TMShning birorta tenglamasi identifikasiyalanmaydigan bo’lsa, bunda butun model identifikasiyalanmaydigan bo’lib hisoblanadi.Bunday holatda keltirilgan shaklning koeffisentlari soni TMSh koeffisentlari soniga nisbatan kam.

Agar keltirilgan koeffisentlar soni tarkibli koeffisentlariga nisbatan ko’p bo’lsa, model o’taidentifikasiyalanadigan deb hisoblanadi. Bunda keltirilgan model shaklining koeffisentlari asosida biror tarkibiy koeffisiyentining ikki va undan ko’p qiymatini topish mumkin. O’taidentifikasiyalanadigan modelda bitta bo’lsa ham tenglama o’taidentifikasiyalanadigan, boshqalari esa identifikasiyalanadigandir.

Agar, TMShning i-tenglamasida endogen o’zgaruvchilar sonini N orqali va tizimda mavjud bo’lgan, lekin ushbu tenglamaga kirmaydigan oldindan belgilangan o’zgaruvchilarni D orqali belgilasak, modelning identifikasiya sharti quyidagi hisob qoidasi ko’rinishida yozilishi mumkin:

agarD+1

agarD+1 = Htenglama identifikasiyalanadi;

agarD+1 >Htenglama o’taidentifikasiyalanadi.

Identifikasiya uchun mazkur qoida kerakli, ammo yetarli shart emas. Keltirlgan qoidadan tashqari, tenglama identifikasiyasini aniqlash uchun ko’shimcha shartlar bajarilishi lozim.

Ko’rib chiqilayotgan tenglamada mavjud bo’lmagan, lekin tizimga kirgan endogen va ekzogen o’zgaruvchilarni tizimda ta’kidlab chiqamiz. Boshqa tenglamalarda o’zgaruvchilar koeffisiyentlaridan matrisasini tuzamiz. Agar o’zgaruvchi tenglamaning chap tomonida joylashgan bo’lsa, bunda koeffisiyentni teskari belgi bilan olish kerak. Agar olingan matrisasini determinanti nolga teng bo’lmasa va darajasi bir kam tizimda endogen o’zgaruvchilar sonidan kam bo’lmasa, bunda mazkur tenglama uchun identifikasiyaning yetarli sharti bajarilgan.

Buni quyidagi tarkibli model misolida tushuntirib beramiz:

y1= b12 y2 + b13 y3 + a11 x1 + a12 x2

y2= b21 y1 + a22 x2 + a23 x3 + a24 x4(8.7)

y3= b31 y1 + b32 y2 +a31 x1 + a32 x2

Har bir tizimning tenglamasini kerakli va yetarli identifikasiya sharti bajarilishiga tekshirib chiqamiz. Birinchi tenglamada uchta endogen o’zgaruvchilar:y1 ,y2vay3 (H=3) mavjud. Unda ekzogen o’zgaruvchilar x3vax4(D=2) qatnashmayapti. Kerakli identifikasiya sharti bajarilgan D+1=H.

Kerakli shartga tekshirish uchun x3vax4o’zgaruvchilar koeffisiyentlaridan iborat bo’lgan matrisasini tuzamiz (3-jadval). Jadvalning birinchi ustunida ekzogen o’zgaruvchilar x3vax4 koeffisiyentlari tizimining 2 va 3 tenglamaliridan olingan deb ko’rsatilgan. Ikkinchi tenglamada mazkur o’zgaruvchilar mavjud bo’lib, ularning koeffisiyentlari a23 va a24 larga mos ravishda teng. Uchinchi tenglamada yuqoridagi o’zgaruvchilar qatnashmaydi, ya’ni ularning koeffisiyentlari nolga teng. Matrisasining ikkinchi satri noldan iborat bo’lgani uchun, matrisaning determinanti xam nolga teng. Demak, yetarli sharti bajarilmagan va birinchi tenglamani identifikasiyalanadigan deb hisoblasa bo’lmaydi.

3-jadval


x3vax4o’zgaruvchilar koeffisiyentlaridan tuzilgan matrisa.

Tenglamalardan olingan o’zgaruvchilarning koeffisiyentlari

O’zgaruvchilar

x3

x4

2

a23

a24

3

0

0



Yüklə 45,99 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə