R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15



Yüklə 175,96 Kb.

tarix30.12.2017
ölçüsü175,96 Kb.


R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



 

 



 

 

 



Beden Eğitimi Öğretmenlerinin 

Fiziksel Aktivite Düzeylerinin Araştırılması

*

 

 



Ramiz Arabacı, Cemali Çankaya 

Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi 

ramizar@uludag.edu.tr 

 

 



 

Özet. Çalışmamızın amacı, Bursa’da görev yapan Beden Eğitimi Öğretmen-

lerinin  Fiziksel  Aktivite  (FA)  düzeylerini  belirlemek.  Bu  çalışmaya  25-  65 

yaş  arasında  olan  toplam  250  beden  eğitimi  öğretmeni  katılmıştır.  Fiziksel 

aktivite  seviyesini  belirlemek  için  Uluslararası  Fiziksel  Aktivite  Anketi 

(IPAQ)  uygulandı.  FA  seviyeleri  inaktif,  minimum  aktif  ve  HEPA  aktif 

grupları olarak MET yöntemiyle belirlenmiştir. BEÖ’nin yaş, cinsiyet, VKİ, 

medeni  durum,  çocuk  sayısı,  alkol  ve  sigara  içme  durumlarına  göre  FA 

düzeyleri  belirlendi.  Elde  edilen  bulgularının  değerlendirilmesinde  Ki-kare 

testi kullanılmıştır. Çalışmaya katılanlarının fiziksel aktivite süresi ortalama 

olarak  1380,16  min/hf  ve  %  41,6’sı  inaktif,  %  41,6’sı  minimum  aktif  ve 

% 16,8’i HEPA aktif tir. Sonuç olarak beden eğitimi öğretmenlerinin fiziksel 

aktivite seviyeleri yetersiz ve inaktivite yaygın odluğunu söylenebilir. 



Anahtar Sözcükler: Fiziksel aktivite, beden eğitimi öğretmeni. 

 

 

Abstract. The aim of this study is to search physical activity (PA) level of 

physical  education  teachers  in  Bursa.  A  total  of  250  physical  education 

teachers  between  25-  65  years  of  age  participated  to  this  study.  To  define 

physical activity levels International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) 

was  applied.  Their  PA  levels  are  categorised  as  inactive,  minimum  active 

 

 

 



 

 

Eğitim Fakültesi 



Dergisi 

http://kutuphane. uludag. edu. tr/Univder/uufader. htm 

 



R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



and HEPA active by using MET method. The relations of parameters, such 

as  their  age,  sex,  BMI,  marital  status,  number  of  children,  smoking  and 

alcohol use are determined with PA level. The results are analysed by using 

Chi - Square test. The participants have 1380,16 min/week average physical 

activity, 41,6 % are physically inactive, and 41,6 % of minimum active and 

16,8 % are HEPA active As a result, it can be said that the physical activity 

levels  of  physical  education  teachers  are  not  sufficient  and  the  inactive 

people are very common.  

Key Words: Physical activity, physical education teacher. 

 

 



 

 

Giriş  

Fiziksel  aktivite  (FA),  zinde  ve  neşeli  günlük  yaşam,  vücudu  hastalıklara 

karşı  koruma,  alınan  fazla  enerjinin  doğal  bir  şekilde  harcanıp  şişmanlığın 

önlenmesi, yaşlanma ve yaşlanmanın getirdiği organik gerilemenin yavaşla-

tılması,  solunum  ve  dolaşım  sistemlerinin  üstün  kapasiteye  ulaşması  ve  bu 

kapasitenin  korunması,  sinirsel  gerginliklerin  azaltılması  ve  koroner  damar 

hastalıklarının  getirdikleri  ölüm  olaylarını  önleyici  ve  koruyucu  etkinin 

arttırılması,  kasa  bağlı  eklem  dokularının  sağlık  ve  işlerliğinin  korunması, 

sosyal  kaynaşmanın  sağlanıp  yalnızlıktan  kurtulmak  ve  duruş  bozuklukla-

rının önlenmesinde etkili olmaktadır. 

Fiziksel  aktivite  (FA)  hayatımızın  tüm  dönemlerinde  psikolojik  ve  fiziksel 

sağlığı  etkilemektedir  (WHO  Technical  Report  Series,  894).  Teknolojinin 

sürekli  ve  sinsi  gelişmesi  çevrede  daha  az  fiziksel  aktiviteyi  gerektirmek-

tedir.  1970’lerde  bilgisayar  oyunlarının  gelişmesiyle  çocuk,  genç  ve 

yetişkinler için rekreasyon aktivitelerde yeni çağa girilmiştir (Brady, F., 19)  

Kanada’da  1998  yılında  yetişkinler  için  FA  programları  geliştirildi.  Bu 

programlarda, yetişkinlere kişisel sağlıklarını en iyi fayda sağladığından orta 

yoğunluktaki  düzenli  fiziksel  aktiviteler  önermektedir  (Bauman,  6-19). 

Ayrıca  Kanada  Sağlık  Sistemi’  ne  göre  yetişkinlerin  fiziksel  aktivitelerini 

arttırarak, sağlık için daha az harcama yapılmaktadır (Katzmarzyk, Gledhill, 

Shephard, 1435-1440). 

Bu  güne  kadar  yapılan  çalışmalar  gösteriyor  ki  yüksek  seviyede  fiziksel 

aktivitede  bulunan  yetişkinlerde,  birkaç  kronik  hastalık  ve  ölüm  riski 

azalmıştır.  Bunlar  hipertansyon  (Blair,  Goodyear,  Gibbons,  Cooper  487-

490),  kalp  krizi  (Salonen,  Puska,  Toumilehto  526),  diabet  (Manson  774), 

kolon  ve  üreme  organları  kanseri  (Lee  814),  obezite  ve  kronik  sırt  ağrıları 

(Blair 487). 




R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



Günümüzde  bir  çok  ülkede  morbidity  ve  ölüm  risk  profili  hızla  değiş-

mektedir.  Enfeksiyon  hastalıkları  azalmasına  karşı  yaşam  biçimi  ile  ilgili 

hastalıklar  artmaktadır  (Murray  1269).  Kronik  hastalıklar  ile  ilgili  risk 

faktörleri  bir  çok  bilimsel  çalışmada  araştırılmış  ve  fiziksel  aktivitenin 

önleyici  rolü  olduğu  kanıtlanmıştır  (Berlin  612,  Manson  63,  Pereira  304). 

Örneğin,  Ulaşım  biçiminde  yapılan  çok  küçük  değişiklikler  bile  obezite 

karşısında çok büyük faydalar sağlamaktadır (Bell 277).  

Fiziksel  aktivite  seviyesini  ölçmek  halk  sağlığı  için  önemlidir.  Fakat  bu 

parametre  ile  ilgili  literatürde  30  dan  fazla  yöntem  bulunması  sonuçları 

karşılaştırmada  bir  zorluk  olarak  karşımıza  çıkmaktadır  (Laporte  131). 

Fizibilite ve fiyat masrafları nedeniyle bir çok araştırmacı anket kullanmayı 

tercih  etmekte  ve  bu  amaçla  bir  çok  anket  kullanılmaktadır  (Kreska  5-9). 

Uluslar  arası  Fiziksel  Aktivite  Anketi  (IPAQ;  www.ipaq.ki.SE)  bu 

anketlerden birisidir.  

Çalışmamızın amacı, Bursa’da görev yapan Beden Eğitimi Öğretmenlerinin 

Fiziksel Aktivite Düzeylerinin IPAQ anketiyle belirlemek. 

 

YÖNTEM 

Bursa  Merkez  ve  diğer  ilçelerde  görev  yapan  toplam  650  Beden  eğitimi 

öğretmeninden  (BEÖ)  250’sine  01-25  Nisan  2005  tarihleri  arasında 

Uluslararası  Fiziksel  Aktivite  Anketi  (IPAQ)  uygulandı.  Anket  yüz  yüze 

görüşme yöntemiyle uygulandı 



IPAQ’  ın  gelişim  süreci:  Dr.  Micheal  Booth  (Sidney  –  Avustralya)  1996 

yılında,  toplumun  sağlık  ve  fiziksel  aktivite  düzeylerini  ve  bunların  ara-

sındaki ilişkisini  incelemek için  güvenilir ve geçerli  bir anket tasarlamıştır. 

Bir yıl sonra Uluslararası Fiziksel Aktivite Değerlendirme Grubu bu ankete 

dayanarak  IPAQ’ı  geliştirmişlerdir.  IPAQ,  yetişkinlerin  fiziksel  aktivite  ve 

sedanter  hayat  biçimlerini  tespit  etmek  için  kısa  ve  uzun  form  şeklinde 

tasarlanmıştır. 1998-1999, 6 kıtada bulunan toplam 12 ülke ve 14 araştırma 

merkezinde  IPAQ  test  –  retest  yöntemiyle  güvenirlilik  ve  geçerlilik 

çalışmaları  yapılmıştır.  Bu  çalışmalar  neticesinde  IPAQ  fiziksel  aktiviteyi 

belirlemek için güvenilir ve geçerli bir yöntem olduğu açıklanmıştır (Atenz 

38). 

Araştırmamızda  IPAQ  –  kısa  formunu  uyguladık.  Anket  4  ayrı  bölüm  ve 

toplam 7 sorudan oluşmaktadır. Anket, 18-69 yaşları arasındaki yetişkinlere 

uygulanması  tavsiye  edilmektedir.  Anket  son  7  günde  en  az  10  dk  yapılan 

FA ile ilgili sorular içermektedir. Ankette son haftada kaç gün ve her bir gün 

için ne kadar süre ile a) Ağır fiziksel aktiviteler (AFA), b) Orta yoğunlukta 




R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



fiziksel aktiviteler (OFA), c) Yürüyüş yapıldığını belirlenmektedir (Y). Son 

soruda  ise  günlük  olarak  hareket  etmeden  (oturarak,  yatarak  vs)  harcanan 

zaman  belirlenmektedir.  Fiziksel  aktivite  düzeyini  belirlemek  için  MET 

yöntemiyle  yapılmaktadır.  1  MET=3,5  ml/kg/dk.  İstirahat  halinde  iken  her 

kişi bir kg başına bir dakikada 3,5 ml oksijen tüketmektedir. IPAQ’ta, AFA 

=  8.0  MET,  OFA  =  4.0  MET,  Y=3.3  MET  olarak  harcandığını  kabul 

edilmektedir. Her bir kişinin haftada kaç gün ve nekadar süre ile AFA, OFA 

ve Y yaptığını tespit ederek bu üç farklı fiziksel aktiviteden harcanan toplam 

MET miktarı hesaplanmaktadır. Örnek Tablo 1’de verilmektedir. 

 

Tablo 1. MET Yöntemiyle FA düzeylerinin belirlenmesi  

Fiziksel 

Aktivite Tipi 

MET 

1 günde/dk 

hf/gün 

Toplam 

Yürüme 


3,3 

30 


495 MET-min/hf 

OFA 

4,0 


40 

640 MET-min/hf 



AFA 

8,0 


30 

720 MET-min/hf 



Toplam 

1855 MET-min/hf 

 

 



Fiziksel Aktivite düzeyi 3 kategoride belirlenmektedir. 

I kategori: İnaktif olanlar : <600 MET-min/hf 

II kategori: Minimum Aktif olanlar : >600 – 3000 MET-min/hf 

III kategori:HEPA aktif olanlar :<3000 MET-min/hf 

İstatistiksel  Yöntem:  Elde  edilen  bulgularının  değerlendirilmesinde  frekans 

değerleri, çapraz tablo ve Ki-kare testi kullanılmıştır. 

 

 

 



 

 

 




R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 





BULGULAR 

Tablo 2. BEÖ’nin Yaş, Boy, Ağırlık, VKİ, OBGGS ve Aylık Gelirlerinin 

Ortalama, Min, Max ve SS Değerleri 



Cinsiyet  Değişken 

YAŞ 

(yıl) 

BOY 

(cm) 

Ağırlık 

(kg) 

VKİ 

(kg/m²) 

OBGGS 

(dk) 

GELİR 

(YTL) 

33,40 



167,9 

59,5 


21,1 

132,3 


1372,0 

Min. 


25 

157,0 


50 

17,9 


,00 

740 


Max. 

55 


175,0 

74 


25 

480 


4000 

 

Bayan 



N=80 

%32 


SS 

7,08 


4,7 

6,7 


2,0 

160,2 


750 

39,9 



175,9 

78,2 


25,3 

135,7 


1422,4 

Min. 


25 

160,0 


60 

20,5 


,00 

600,00 


Max. 

68 


190,0 

100 


31,6 

420 


3000 

Erkek 


N=170 

%68 


  

SS 


9,4 

6,7 


10,2 

2,9 


126,9 

494,7 


37,8 


173,3 

72,2 


23,9 

134,6 


1406,2 

Min. 


25 

157,0 


50 

17,9 


,00 

600 


Max. 

65 


190,0 

100 


31,6 

480, 


4000 

Toplam 


N=250 

%100 


  

SS 


9,3 

7,2 


12,7 

3,3 


138,3 

587,5 


VKİ: Vücut kitle indeksi  

X: Aritmetik ortalama  

OBGSG: Oturarak bir günde geçirdiği sure 

Min: En düşük değer  

GELİR: Aile Aylık Gelir miktarı 

Max: En yüksek değer 

 

 

 



Tablo 2’ye göre sırasıyla bayan ve erkek BEÖ’nin ortalama Yaş 33,4 yıl ve 

39,9 yıl, VKİ 21,1 kg/m², 25,3 kg/m², OBGGS 132,3 dk ve 135,7 dk, Aylık 

Gelir miktarları 1372 YTL ve 1406 YTL olduğu söylenebilir. 

Tablo 3. BEÖ’nin FA’ye Ruhsal veya Fiziksel Olarak Hazır Olma 

Durumları 



 

                                                                         CINSiİYET 



    

  

  

  

bayan 

       erkek                          toplam 

 

FIZUYGUN             evet       N                76 



       150 

                        226 

  

  

      %               95,0% 



       88,2%                          90,4% 

 

  



           hayır      N 

        20 



                       24 

  

  



      %  

5,0% 


        11,8%               

    9,6% 

 

  

  



  

 

  



RUHUYGUN             evet       N               68 

     158 

                     226 

  

  



     %              85,0% 

     92,9%                       90,4% 

 

                                   hayır       N               12 



      12 

                     24 

  

  

     %              15,0% 



      7,1%                          9,6% 

FIZUYGUN    : FA’ye fiziksel olarak hazır



 

RUHUYGUN  : FA’ye ruhsal olarak hazır 



 


R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



Tablo  3’e  bakıldığında  BEÖ’nin  %  90’4’ü  Fiziksel  ve  Ruhsal  olarak  hazır 

olduğunu, cinsiyetlere göre ise bayan BEÖ % 95’i Fiziksel ve % 85’i Ruhsal 

olarak,  Erkek  BEÖ  %  88,2’si  Fiziksel,  %  92,9’u  ruhsal  olarak  hazır 

olduğunu görülmektedir.  

 

Tablo 4. BEÖ’nin Alkol ve Sigara İçme Alışkanlıkları 

 

 

  



                                CINSİYET    

  

  

  

  

     bayan                 erkek                         toplam 

ALKOL 


             evet         N 

      8 


               24                              32 

  

  



        %  

     10,0%                 14,1% 

                  12,8% 

 

  



             hayır      N 

      60 

               96                              156 

  

  



       %  

      75,0%                 56,5% 

                   62,4% 

 

  



             bazen     N 

     12 


              50                               62 

  

  



       %  

     15,0%                29,4% 

                  24,8% 

 

  



  

  

 SIGARA                  evet       N 



        52 

                 45 

                   97 

  

  



          %  

        65,0%                   26,5% 

                   38,8% 

 

  



                hayır     N 

        28 

                 121 

                  149 

  

  

         %  



       35,0%                   71,2% 

                  59,6% 

 

  

               bazen     N 



        4 

                 4                                 8 

  

  

         %  



       2,4%                   1,6%                          4,0% 

 

 

 



Tablo  4’e  bakıldığında  BEÖ  %  12,8’i  alkol  ve  %  38’8’i  sigara,  cinsiyetler 

göre ise bayanların % 10’u alkol ve % 65’ i sigara, erkeklerin % 14,1’i alkol 

ve % 26,5 sigara içtiğini görülmektedir. 

 

Tablo 5. BEÖ Fiziksel Rahatsızlıkları ve Mevsimlere Göre FA Yapma 

Tercihleri

 

                                                                                      CINSİYET 



  

  

  

  

  

                  bayan 

               erkek    

                    toplam 

 

  



MEVSIM                         kış      N    

                 8                                        8 



  

  

            %     



0% 

                 4,7%                                 3,2% 

  

               ilkbahar     N                     20 



                 20                                  40 

  

  



            %                      25,0% 

                 11,8% 

                  16,0% 

  

                      yaz      N                     24 



                 28                                  52 

  

  



            %                      30,0% 

                 16,5%                               20,8% 

  

               sonbahar    N    



                 8                                        8 

  

  

            %     



0% 

                 4,7%                                  3,2 

  

          her mevsim    N                     36 



                 106                                  142 

  

  



            %                      45,0% 

                 62,4% 

                  56,8% 

 

RAHATSIZ  yüksek tansyon    N                     0                                    5                                      5 



  

                             %                      0%                                 2,9%                                 2,0% 

  

kalp rahatsızlığı   N                     4    



              0                                       4 

  

                             %                      5,0% 



              0%                                   1,6% 

  

                   yok    N                     76                                  165                                 241 



  

                             %                      95,0% 

              97,1% 

                 96,4% 



 


R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



Tablo  5’e  göre  BEÖ’nin  %  56,8’i  her  mevsimde,  %  20,8’i  yaz,  %  16’sı 

ilkbaharda, % 3,2’si sonbahar ve kış mevsimlerinde egzersiz yapmayı tercih 

ettiğini görmekteyiz. BEÖ’nin % 96,4’ ü spor yapmayı engelleyen herhangi 

bir  rahatsızlığı  olmadığını,  %  2’si  yüksek  tansiyon  ve  %  1,6’sı  kalp  rahat-

sızlıkları olduğunu belirtmişlerdir.  

 

 

Tablo 6. Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Fiziksel Aktivite Düzeylerinin 



Belirlenmesi 

Parametreler                       Toplam           Erkek                         Bayan 

N                                             250                 170                             80 

%                                            100                  68                              32 

Ortalama FA süresi ( dk/hf )  1380,16         1607                           898 

SS  ( dk/hf )                           1677,4            1875,4                        999 

Skewness                               2,2                  2                                 1,6 

0 dk/hf FA %                         20,8%             21,2%                        20,0% 

Minimum ( dk/hf )                 0                      0                               0 

Maximum ( dk/hf )                9360                9360                         3600            

 

 



 

Tablo 6’ya bakıldığında BEÖ ortalama olarak 1380 dk/hf , cinsiyetlere göre 

ise  erkekler  1607  dk/hf,  bayanlar  999  dk/hf  FA’de  bulunduğunu  görmek-

teyiz.  Ayrıca  BEÖ  %  20,8’i,  cinsiyetlere  göre  ise  erkeklerin  % 21,2’si, 

bayanların % 20,0’si fiziksel aktivitede bulunmadıklarını belirtmişlerdir. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 


R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 





Tablo 7. BEÖ bazı demografik ve sosyo-ekonimik durumlarına göre FA 

durumları 



Değişken                   N      %         FA 1 %          FA2 %           FA3%             Ki-kare    

Toplam                     250    100        41,6               41,6                  16,8                  p<0.05 

Yaş (yıl) 

     20-29                    52      20,8       61,5               30,8                   7,7  

     30-39                   109     43,6       40,4               51,4                   8,3                   p<0.05 

     40-49                    57      22,8       42,1               42,1                  15,8                 

     50 ve üstü             32      12,8       12,5               25,0                  62,5 



Okul Türü 

     İlköğretim            81       32,4       34,6              44,4                   21,0 

     Lise                     169      67,6       45,0              40,2                   14,8                 p>0.05 

VKİ 

    Zayıf                       8        3,2        100                  0                      0 

    Normal                 161     64,4         34,8             44,7                  20,5              

    Hafif Şişman          69     27,6         46,4             40,6                  13,0                 p<0.05 

    Şişman                   12        4,8         66,7             33,3                  0

    Aşırı Şişman            0          0          0                    0                     0 



 Cinsiyet 

    Bayan                     80       32          55,0              35,0                10,0                  p<0.05 

    Erkek                    170       68          35,3              44,7                20,0 



Medeni Durum 

    Evli                        202    80,8         39,6              41,6               18,8                  p<0.05 

    Bekar                      36     14,4         66,7              22,2               11,1 

    Boşanmış                12       4,8         0                 100,0                 0 



Çocuk Sayısı 

     0                            52       20,8       61,5               30,8              7,7                     p<0.05 

     1                            89       35,6      36,0                44,9             19,1 

     2                            89       35,6      40,4                40,4             19,1 

     3 ve üstü               20         8,0       20                  60,0             20,0 

 

FA1: Fiziksel olarak inaktif 



FA2: Fiziksel olarak minimum aktif 

FA3: Fiziksel olarak Hepa aktif olanlar

 

  

Tablo 7’ye bakıldığında BEÖ’nin % 41,6 sı FA1, % 41,6’sı FA2 ve % 16,8’i 



ise FA3 kategorisinde yer aldığını görmekteyiz (p<0.05). Yaşa göre en fazla 

FA  şöyledir;  20-29  yaş  %61,5’  i  FA1,  30-39  yaş  %51,4’ü  FA2,  40-49  yaş 

% 42,1’i  FA1  ve  FA2,  50  yaş  ve  üstü  %  62,5’i  FA3  kategorisinde 

bulunuyorlar (p<0,05). İlköğretimde görev yapan BEÖ’i en fazla % 44,4’ile 

FA2,  Lisede  görev  yapan  BEÖ  ise  en  fazla  %45  ile  FA1  grubunda  yer 

alanlar  olduğunu  görmekteyiz  (p>.05).  Zayıf,  Hafif  Şişman  ve  Şişman 

gruplarında yer alan BEÖ en fazla FA1 grubunda (sırasıyla % 100, % 46,4, 

%  66,7),  Normal  grubunda  olan  BEÖ  ise  en  en  fazla  (%  44,7)  FA2 

kategorisinde  yer  almaktadırlar  (p<0.05).  Cinsiyetlere  göre  baktığımızda, 

bayanlar en fazla (% 55) FA1 kategorisinde, erkekler ise en fazla (% 44,7) 

FA2 kategorisinde yer aldığını görmekteyiz (p<0.05). Evli ve Boşanmış olan 

BEÖ en fazla (sırasıyla % 41,6, % 100) FA2 kategorisinde, Bekar BEÖ en 

fazla (% 66,7) FA1 kategorisinde olduğunu görmekteyiz 



R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 





Tablo 8. BEÖ saç, ten, göz rengi, alkol ile sigara içme durumlarına göre FA 

durumları 



Değişken                   N      %         FA 1 %          FA2 %           FA3%             Ki-kare     

Saç 

    Sarı                         36      14,4      44,4               33,3                 22,2                  p<0.05 

    Siyah                      98      39,2      49,0               32,7                 18,4 

    Kahverengi            48       19,2     50,0                33,3                 16,7   

    Kumral                  68       27,2      23,5               64,7                 11,8 



Ten  

    Açık                     156      62,4      33,3               46,2                 20,5                  p<0.05 

    Koyu                     94      37,6      55,3               34,0                 10,6 

Göz rengi 

    Mavi                    12        4,8       0                     66,7                 33,3                  p<0.05 

    Yeşil                     16        6,4      52,0                 0                      48,0 

    Ela                        76       30,4     26,3                 57,9                15,8 

    Siyah                    32       12,8     75,0                 12,5                12,5 

   Kahverengi          114      45,6      45,6                 42,1                12,3 



Alkol 

   Evet                       32       12,8    62,5                 12,5                 25,0                  p<0.05  

   Hayır                   156       62,4    35,9                 43,6                 20,5  

   Bazen                    62       24,8    45,2                  51,6                 3,2 

Sigara 

   Evet                       97       38,8      50,4               40,4                 9,3                    p<0.05 

   Hayır                    149      59,6      35,3               45,3                19,5 

   Bazen                    4           1,6       0                    0                   100 



Dominant Taraf 

   Sol                         20          8,0     80,0                0                    20,0                  p<0.05 

   Sağ                       230        92,0    38,3                45,2               16,5 

 

FA1: Fiziksel olarak inaktif  



FA2: Fiziksel olarak minimum aktif  

FA3: Fiziksel olarak Hepa aktif olanlar 

 

 

 



 

 

 



 

Tablo  8’e  bakıldığında,  saç  rengine  göre  sarı,  siyah  ve  kahverenginde  olan 

BEÖ  en  fazla  (sırasyıla  %  44,4,  %  49,  %  50)  FA1  kategorisinde,  Kumral 

olan  BEÖ  en  fazla  (%  64,7)  FA2  kategorisinde  yer  aldığını;  Ten  rengine 

göre,  açık  tenli  olanlar  en fazla  (46,2)  FA2  grubunda koyu  tenli olanlar  en 

fazla (% 55,3) FA1 kategorisinde yer aldığını; göz rengine göre yeşil, siyah 

ve  kahverengi  olanlar  en  fazla  (sırasıyla  %  52,0,  %  75,  %  45,6)  FA1 

kategorisinde,  Mavi  ve  Ela  renginde  olanlar  en  fazla  (sırasıyla  %  66,7, 

% 57,9) FA2 kategorisinde yer aldığını; Alkol kullanan BEÖ (62,5) en fazla 

FA1  kategorisinde,  alkol  kullanmayan  ve  bazen  kullanan  BEÖ  en  fazla 

(sırasıyla % 43,6, 51,6) FA2 kategorisinde yer aldığını; sigara içen BEÖ en 

fazla (% 50,4) FA1 grubunda, sigara içmeyen BEÖ en fazla (% 45,3) FA2, 

Bazen  sigara  içenler  ise  en  fazla  (%  100)  kategorisinde  yer  aldığını, 

dominant tarafı sol olanların en fazla (% 80) FA1 grubunda, dominant tarafı 

sağ olanlar ise en fazla (% 45,2) FA2 kategorisinde yer aldıklarını görüyoruz 

(p <0.05)  




R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



10

TARTIŞMA 

Bilimsel  çalışmalardan  elde  edilen  bulgular,  düzenli  FA  vücut  için  yaşam 

boyunca pozitif faydaları olduğunu göstermektedir. FA’nin getirmiş olduğu 

en  büyük  fırsatlardan  biri  de  uzun  yıllar  başkalarına  bağımsız  olarak  yaşa-

mak,  sakatlıkları  ve  yetersizlikleri  azaltmak,  orta  yaş  ve  yaşlılıkta  kaliteli 

yaşamda gelişmektir (Stewart 71, Craig 1381). 

Hallal  (7)  yapmış  olduğu  çalışmada  VKİ  arttıkça  fiziksel  inaktivite  de 

arttığını tespit etmiştir. 

 

Tablo 9. VKİ değerlerine göre gruplandırma - Dünya Sağlık Örgütü WHO 

(1) 



Gruplar 

Zayıf 

Normal 

Hafif 

Şişman 

Şişman 

obez 

Aşırı 

şişman 

VKİ kg/m² 



<18,5 

18,5-24,9 

25,0-29,9 

30,0-39,9 

40 ve üstü 

 

Çalışmamıza  katılan  bayan  ve  erkek  BEÖ’nin  ortalama  Yaşı  sırasıyla  33,4 



yıl  ve  39,9  yıl,  VKİ  21,1  kg/m²,  25,3  kg/m².  Tablo  9’a  göre  çalışmamıza 

katılan BEÖ’nin % 3,2’si Zayıf, % 64,4’ü Normal, % 27,6’sı Hafif Şişman 

ve % 4,8’i Şişman grubunda olduğunu söyleyebiliriz. 

Çeşitli  araştırmalar  (Burton  673,  Cauley  343)  Fiziksel  inaktivite  ve  yaş 

arasındaki pozitif ilişki olduğunu göstermektedir. Ancak bizim çalışmamızda 

elde  ettiğimiz  bulgulara  göre  yaşla  fiziksel  aktivite  arasında  pozitif  ilişkisi 

olduğunu söyleyebiliriz. 

Pivarnyk  ve  ark  (526)  Michigan  eyaletindeki  1635  bayan  ve  1208  erkek 

yetişkinin  farklı  sezonlardaki  boş  zaman  aktivitelerini  karşılaştırmışlardır. 

Enerji  harcaması  ilk  bahar  (17.5  ±  0.8  kcal·kg-1·wk-1)  ve  yaz  (17.5  ±  0.7 

kcal·kg-1·wk-1) mevsimlerinde kış (14.8 ± 0.7 kcal·kg-1·wk-1) ve son bahar 

(15.0 ± 0.7 kcal·kg-1·wk-1) mevsimlerine göre daha fazla olduğu (p<0.05), 

fiziksel  aktiviteler  yazın  (58.6  ±  1.6  min)  kışa  (53.4  ±  1.8  min)  göre  daha 

fazla  sürdüğü  (p<0.05),  fakat  yoğunluk  (4,6±  0.1  ve  sıklık  (3.1  ±  0.1/  bir 

haftada) açısından mevsimler arasında bir fark olmadığını açıklamışlardır. 

Çalışmamıza katılan BEÖ’nin % 56,8’i her mevsimde, % 20,8’i yaz, % 16’sı 

ilkbaharda, % 3,2’si sonbahar ve kış mevsimlerinde egzersiz yapmayı tercih 

ettiğini görmekteyiz. 




R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



11 

Burton


 

(673) ve Martin  (2087) sırasıyla %  67,7  ve %  68,0 olarak  belirlen-

miştir.  Barros  ve  Nahas  (554)  Güney  Brezilya’  daki  endüstriyel  işçilerin 

fiziksel inaktivite % 68,1 olarak belirlenmiştir.  

Hallal  (7),  Brezilya’nın  Pelotas  şehrinde  yapmış  olduğu  araştırmasında 

yetişkinlerin (n=3182) % 41,1’i fiziksel inaktif olarak olduğunu saptamıştır. 

Bu araştırmada, yetişkinlerin  % 26,4’ü (erkekler  %  25,3, bayanlar  %  27,2) 

hiç  fiziksel  aktivite  yapmadıklarını  tespit  emiştir.  Bu  araştırmada  ortalama 

olarak  748  dk/hf  (bayanlar  711,7,  erkekler  797,9  dk/hf)  fiziksel  aktivite 

yaptıkları belirtilmiştir. 

Araştırmamızda,  BEÖ’nin  %  41,6  sı  FA1,  %  41,6’sı  FA2  ve  %  16,8’i  ise 

FA3 kategorisinde yer aldığını görmekteyiz (p<0.05). BEÖ ortalama olarak 

1380 dk/hf, cinsiyetlere göre bakıldığında ise erkekler 1607 dk/hf, bayanlar 

999 dk/hf FA’de bulunduğunu görmekteyiz. Ayrıca BEÖ % 20,8’i, cinsiyet-

lere  göre  ise  erkeklerin  %  21,2’si,  bayanların  %  20,0’si  fiziksel  aktivite 

yapmadıklarını  tespit  ettik.  Bizim  elde  ettiğimiz  sonuçlar  Hallal’ın  elde 

etmiş olduğu sonuçlarına paralellik gösterdiğini söyleyebiliriz. 

Hallal’ın  (7)  çalışmasında  açık  tenliler  daha  fazla  inaktif  olarak  tespit 

edilmiştir.  Çalışmamızda  ise,  açık  tenli  olanlar  en  fazla  (%  46,2)  FA2 

grubunda  koyu  tenli  olanlar  en  fazla  (%  55,3)  FA1  grubunda  yer  aldığını, 

ayrıca açık tenlilerin % 20,5’i FA3 grubunda yer alırken koyu tenli olanların 

ancak % 10’6’sı FA3 grubunda yer almaktadır. 

 Araştırmamızda, saç rengine göre sarı, siyah ve kahverenginde olan BEÖ en 

fazla (sırasıyla % 44,4, % 49, % 50) FA1 kategorisinde, Kumral olan BEÖ 

en  fazla  (%  64,7)  FA2  kategorisinde  yer  aldığını;  göz  rengine  göre  yeşil, 

siyah ve kahverengi olanlar en fazla (sırasıyla % 52,0, % 75, % 45,6) FA1 

kategorisinde,  Mavi  ve  Ela  renginde  olanlar  en  fazla  (sırasıyla  %  66,7, 

% 57,9) kategorisinde yer aldığını; Alkol kullanan BEÖ (62,5) en fazla FA1 

grubunda, alkol  kullanmayan  ve  bazen kullanan  BEÖ  en fazla  (sırasıyla % 

43,6, 51,6) FA2 grubunda yer aldığını; dominant tarafı sol olanların en fazla 

(% 80) FA1 kategorisinde, dominant tarafı sağ olanlar ise en fazla (% 45,2) 

FA2 grubunda yer aldıklarını görüyoruz (p <0.05). 

Hallal  (7)  araştırmasında  tek  başına  yaşayanlar  fiziksel  inaktivite  düzeyleri 

daha  fazla  olduğunu  belirlemiştir.  İnactivite,  yaş  ve  sosyoekonomik  durum 

ile  pozitif  ilişki,  sağlık  durumu  ile  negatif  ilişkisi  olduğunu  belirtmektedir. 

Ayrıca, beyaz tenli olanlar ve tek başına yaşayan bayanlar evli olanlara göre 

fiziksel inaktivite daha fazla olduğu açıklamıştır. 



R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



12

Burton  and  Turrell  (673)  araştırmasında  çocuk  bakmakla  yükümlü  olan 

anne-babalar, anne-baba olmayanlara, evli olmayan ve çocuk olmayan anne-

babalara göre daha az fiziksel aktivite yaptıklarını ortaya konmaktadır.  

Araştırmamızda, çocuksuz BEÖ % 61,5’i, oysa 1, 2, 3 ve üstü çocuğu olan 

BEÖ  sırasıyla  %  36,  %  40,  %  20’si  FA1  kategorisinde  aldığını;  Çocuksuz 

olanların % 7,7’si, oysa 1, 2, 3 ve üstü çocuğu olan BEÖ sırasıyla % 19,1’i, 

%  19,1’i  ve  %  20’si  FA3  kategorisinde  yer  aldığını  görüyoruz.  Böylece 

Çocuklu olanların FA daha fazla olduğunu söyleyebiliriz. 

Hallal’ın (7) çalışmasında bekar veya tek başına yaşayan bayanların fiziksel 

aktiviteleri evli olanlara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir 

Araştırmamızda,  Evli  BEÖ  %  39,62  FA1,  %  41,6  sı  FA,  %  18,8’i  FA3 

kategorisinde olduğunu, bekar BEÖ % 66,7’si FA1, % 22,2’si FA2, % 11,1’i 

FA3  kategorisinde  yer  aldığını  tespit  ettik.  Bu  bulgulara  göre  evli  BEÖ 

fiziksel aktiviteleri daha fazla olduğunu ve Hallal’ın çalışmasıyla paralellik 

gösterdiğini söyleyebiliriz. 

Burton

 

(673),  sigara  içenler  arasında  yüksek  fiziksel  inaktivite  olduğunu 



açıklamıştır.  Araştırmamızda  sigara  içen  BEÖ  en  fazla  (%  50,4)  FA1 

grubunda, sigara içmeyen BEÖ en fazla (% 45,3) FA2, Bazen sigara içenler 

ise en fazla (% 100) grubunda yer aldığını, alkol kullanan BEÖ (% 62,5) en 

fazla  FA1  grubunda,  alkol  kullanmayan  ve  bazen  kullanan  BEÖ  en  fazla 

(sırasıyla % 43,6, 51,6) FA2 grubunda yer aldığını belirtmektedir.  

Araştırmamıza  katılan  BEÖ,  OBGGS  bayanlar  132,3  dk/gün  ve  erkekler 

135,7 dk/gün,. % 90’4’ü Fiziksel ve Ruhsal olarak hazır olduğunu, cinsiyet-

lere  göre  ise  bayan  BEÖ  %  95’i  Fiziksel  ve  %  85’i  Ruhsal  olarak,  Erkek 

BEÖ  %  88,2’si  Fiziksel,  %  92,9’u ruhsal olarak  hazır  olduğunu görülmek-

tedir.  İlköğretimde  görev  yapan  BEÖ’i  en  fazla  %  44,4’ile  FA1,  Lisede 

görev yapan BEÖ ise en fazla % 45 ile FA1 grubunda yer alanlar olduğunu 

görmekteyiz (p>0.05).  

Sonuç  olarak;  Bursa’da  görev  yapan  BEÖ  Ruhsal  ve  Fiziksel  olarak 

kendilerini fiziksel aktivite için hazır hissetmelerine rağmen, fiziksel aktivite 

seviyeleri yetersiz ve inaktivite yaygın odluğunu söylenebilir. 

 

 



*  Bu  araştırma,  IV.  Ulusal  Beden  Eğitimi  ve  Spor  Öğretmenliği  Sempoz-

yumunda (2005) sunulmuştur. 

 


R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



13 

KAYNAKLAR 

Atenz,  A.A.  A  review  of  empirically  based  physical  activity  program  for  middle 

aged to older adults. Journal of Aging and Physical Activity, 9. 2001: 38-

55. 


Barros,  M.V.  and  Nahas  M.V.  Health  risk  behaviors,  health  status  self-assesment 

and  stres  perception  among  industrial  worker,  Rev.  Saude  Publica.  35. 

2001: 554-563. 

Bauman,  A.  Updating  the  evidence  that  physical  activity  is  good  for  health  –  An 

epidemiological review 2000-2003, J. Sci.Med.Sport 7 (suppl.). 2004: 6-

19. 


Bell, A.C., Ge, K. and Popkin, B.M.. The road to obesity or the path to prevention: 

monitorized  transportation  and  obesity  in  China.  Obes.  Res.  10.  2002. 

277-283. 

Berlin, J.A. and Golditz, G.A. A meta analysis of physical activity in the prevention 

of coronary heart diseases. Am. J. Epidemiol. 132. 1990: 612-628. 

Blair,  S.N.,  Goodyear,  N.N.,  Gibbons,  L.W.,  Cooper,  K.N.  Physical  Fitness  and 

İncidence of hypertansyon in healthy normottensive men and women. J. 

Am. Med Assoc. 252. 1990. 487-490. 

Brady,  F.  The  Role  Of  Physıcal  Actıvıtıes  Throughout  The  Lıfespan:  Implıcatıons 

For Counselors And Teachers , By:, Journal of Humanistic Education & 

Development. Vol. 36, Issue 4. 1988: 19. 

Burton, N.W. and Turrell, G. Occupation, hours worked , and leisure – time physical 

activity. Prev. Med. 31. 2000. 673-681. 

Cauley,  J.A.,  Donfield,  S.M.,  Laporte,  R.E.,  Warhaftig,  NE.  Physical  activity  by 

sosyoeconomic  status  in  two  population  based  cohorts.  Med.  Sci.Sports 

Exerc. 23. 1991. 343-351. 

Craig, C.L, Marshall, A.L., Sjöström, M., Bauman, A.E., Booth,  M.L., Ainsworth, 

B.E., Pratt, M., Ekelund, U., Yngve, A., Sallis, J.F., Oja, P. International 

Physical  Activity  Questionnaire  (IPAQ):  12-country  reliability  and 

validity. Med Sci Sports Exerc. 35. 2003. 1381-1395 

Hallal,  P.C.,  Vıctora,  C.G.,  Wells,  J.  C.  K.,  Lıma,  R.A.C.  Physical  Inactivity: 

Prevalence  and  Associated  Variables  in  Brazilian  Adults.  Medicine  & 

Science in Sports & Exercise. Vol. 35 Issue 11. 2003. p1894, 7p. 

 Katzmarzyk,  P.T.,  Gledhill,  N.,  Shephard,  R.J.  The  economic  burden  of  physical 

inactivity in Canada. Can. Med.Assoc. J. 163. 2000. 1435-1440. 

Kreska,  A.M.  and  Caspersen,  C.J.  Introduction  to  collection  of  physical  activity 

questionnaires. Med.Sports Exerc. 29. 1997.: 5-9. 

Laporte, R.E., Montoye, H.J., and Caspersen, C.J. Assesment of physical activity in 

eğidemiologic research; problems and prospects, Public Health Rep. 100. 

1985. 131-146. 




R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



14

Lee,  I.M.  Physical  Activity,  fitness  and  cancer.  In:  Bouchard,  c,  Shepard,  RJ, 

Stephens,  T,  eds.  Physical  Activity,  fitness  and  health:  International, 

Proceedings  and  Consensus Statement.  Champaign IL. Human  Kinetics, 

1994: 814-831. 

Manson,  L.E.,  Nathan,  D.M.,  Krolewski,  A.S.,  Stampfer,  M.J.,  Willett,  W.C., 

Hennekens,  C.H..  A  prospective  study  of  exercise  and  incidence  of 

diabetes among US male physicians. JAMA. 268. 1992. 63-67. 

Manson, J.E., Rimm, E.B., Stampfer, M.J., et al. Physical activity and incidence of 

noninsulin  dependent  diabetes  mellitus  in  women.  Lancet.  1991:  338: 

774-778. 

Martin, S.B., Morrow, J.R., Jackson, A.W., Dunn. A.L. Variables related to meeting 

the  CDC/ACSM  physical  activity  guidelines.  Med.Sci.Sports  Exerc.  32. 

2000: 2087-2092.  

Murray, C.J.L. and Lopez, A.D. Mortality by cause for eight regions of the world: 

global burden of disease study. Lancet. 349. 1997. 1269-1276. 

Pereira,  M.A,  Folson,  A.R.,  Mogovern,  P.G.,  et  al.  Physical  activity  and  incident 

hipertansyon  in  black  and  white  adults:  the  arteriosclerosis  Risk  in 

Communities Study, Prev. Med. 28. 1999. 304-312. 

Pıvarnık,  J.  M.,  Reeves,  M.J.,  Rafferty,  A:P.  Seasonal  Variation  in  Adult  Leisure-

Time Physical Activity. Medicine & Science in Sports & Exercise. Vol. 

35 Issue 6, 2003. p1004, 5p. 

Salonen,  J.T.,  Puska,  P.,  Toumilehto,  J.  Physical  Activity  and  risk  of  myocardial 

infarction,  celebral  stroke  and  death:  a  longitudinal  study  in  Eastern 

finland. Am. J. Epidemiol. 115. 1982;. 526-537. 

Stewart, A.I. Community  –  based  physcal activity  programs  for  adults age 50  and 

older. Journal of Aging and Physical Activity, 9. 2001 71-91. 

WHO  Consultation  on  Obesity.  Obesity:  Preventing  and  Managing  the  Global 

Epidemic.  Geneva,  Switzerland:  World  Health  Organization;  WHO 

Technical Report Series 894. 2000 

 

 

Study on The Physical Activity Level of Physical Education Teachers  



 

Summary 

 

Today,  morbidity  and  death  risk  profile  rapidly  change  in  many  countries. 

Although infection diseases decrease, there is an increase in the diseases life 

style.  Risk  factor  is  related  with  chronic  diseases  are  investigated  in  many 

studies and it is proved that physical activities have a preventive role.  For 

instance  even  the  smallest  changes  in  the  form  of  transportation  are  useful 




R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15

 

 



15 

against  obesity.  Besides  its  preventive  role,  physical  activity  is 

recommended  in  the  treatment  of  various  diseases.  It  is  very  important  to 

measure physical activity level for public health. However the fact that there 

are more than 30 methods in the literature related with this parameter forms 

a  difficulty  in  comparing  the  results.  Due  to  feasibility  and  cost  expenses 

many researchers prefer to  use questionnaires  and  many questionnaires  are 

used for this purpose. International Physical Activity Questionnaire (IPAQ; 

www.ipaq.ki.SE) is one of them. 

The  aim  of  our  study  is  to  search  physical  activity  (PA)  level  of  physical 

education  teachers  in  Bursa.  A  total  of  250    physical  education  teachers 

between  25-  65  years  of  age  participated  to  this  study.  To  define  physical 

activity  levels  International  Physical  Activity  Questionnaire  (IPAQ)  was 

applied. The questionnaire was applied with face to face interview method.  

IPAQ- short form is applied in the present study. The questionnaire consists 

of four separate sections and the total of seven questions. It is suggested to 

give the questionnaire to the adults aging between 18-69. The questionnaire 

includes questions related with PA performed at least 10 minutes in the last 

seven days. The questionnaire determines how many days and for how long 

within a single day in the last week the following were performed;  a)Heavy 

Physical  Activities  (HPA),  b)  Mid-intense  Physical  Activities  (MPA),  c) 

Walking  (W).  Physical  Activity  Level  is  determined  with  MET  method.  1 

MET=3,5 ml/kg/min. When resting, a single person consumes 3,5 ml oxygen 

for 1 kg in 1 minute. In IPAQ it is accepted that HPA = 8.0 MET, MPA = 

4.0  MET,  W=3.3  MET.  The  total  MET  amount  spent  as  a  result  of  these 

three different physical activities is calculated by determining for how many 

days a week and for how long a single person performs HPA, MPA, W. The 

relations of parameters, such as their age, sex, BMI, marital status, number 

of  children,  smoking  and  alcohol  use  are  determined  with  PA  level.  The 

results  are  analysed  by  using  Chi  -  Square  test.    The  participants  have 

1380,16 min/week average physical activity, 41,6 % are physically inactive, 

and 41,6 % of  minimum active and 16,8 % are HEPA active  As a result, it 

can be said that the physical activity levels of physical education teachers are 

not sufficient and the inactive people are very common.  



: dosyalar -> makale
makale -> Araştırma Makalesi Research Article
makale -> Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi
makale -> 1 Mukaddime, Sayı 1, 2010
makale -> Xülasə Bu məqalədə dini kult və kult qrupunun yaranma səbəbləri haqqında klassik və müasir
makale -> Iğdır Üniversitesi / Iğdır University Sosyal Bilimler Dergisi / Journal of Social Sciences
makale -> 23 GÜvenlik kavraminin realiZM, neorealizm ve kopenhag okulu çERÇevesinde tartişilmasi dr. Övgü kalkan küÇÜksolak
makale -> Bir düşünme biçimi olarak nihilizm, hiçbir değer tanımayan görüşlerin ortak
makale -> Araştırma Makalesi/Çeviri Research Article/Translation
makale -> Xv ve XVI yüzyılların önemli kaynaklarından olan tahrir defterleri tımar sistemin
makale -> Küreselleşme sürecinde kent "antik siTE’den dünya kentiNE"


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə