Reja Dispersiya haqida



Yüklə 48,94 Kb.
tarix05.02.2018
ölçüsü48,94 Kb.

Aim.Uz


Mavzu: Yorug’lik dispersiyasi. Dispersiyaning elektron nazariyasi.

Buger qonuni. Dopler effekti.
Reja

1. Dispersiya haqida.

2. Dispersion spektr.

3. Dispersiyani elektr nazariyasi.

4. Buger qonuni.

5. Dopler effekti.



n - sindirish kursatgichining - yorug’lik chastotasiga yoki to’lqin uzunligiga bog’liqligiga yorug’lik dispersiyasi deyiladi. n=f( ) (1) Nyutonning klassik tajribasi 1672- yil oq yoruglikni spektrlarga prizma orqali ajratadi (2-rasm). Prizmada dispersiyalanuvchi nurni ko’rib chiqaylik (1-rasm).

2. 

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\figprism.gif 1-rasm

 c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image358.gif

 c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\prism.gif 2-rasm

Nur prizmaga 1 burchak bilan tushib sinadi. Ikkinchi nuqtada ham sinadi (1-rasmda).

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image151.gif(2). Bunda c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image152.gif

Boshqacha tamondan burchaklarni

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image153.gif;

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image154.gif(3)

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image155.gif

(2) bilan (3)ni solishtirib =A(n-1) ekanligini ko’rish mumkin.

Oldingi yunalishdan burchakka og’adi. (2) bilan (3) solishtirilib, =A(n-1) (4). Bundan ko’rinadiki A qancha katta bo’lsa, lar ham katta bo’lar ekan va (n-1) ga bog’liq. n~f( ) ekanligini hisobga olsak, oq yorug’likdagi har xil to’lqin uzunlik har xil burchakka i og’adi. Difraksion spektr bilan dispersion spektr farq qiladi. Difraksion spektrda binafsha kam, qizil ko’p sinadi. Dispersiyada ularni urni almashadi.

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image156.gif(5)

muhit dispersiyasi deb aytiladi.

kichraysa, n - oshadi (3-rasmda). Bunday dispersiya normal dispersiya. Agar teskari kuchaysa, n - kamayadi.



 c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image318.gif

3-rasm

Maksvel nazariyasiga kora c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image157.gif(6) ifoda malum. n - absolyut sindirish kursatkichi 1 deb c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image158.gifkurinishda yozish mumkin. - dielektrik singdiruvchanlik. Bu yerda n - uzgarmas bolishi kerak. Reallikda n - chastotaga qarab uzgaradi. n - ni atom elektronlari bilan elektromagnit tolqin -chastotasi bilan boglab tushuntirish, elektron nazariya deyiladi.

Lorens nazariyasiga kora elektromagnit tolqin muhit jismlari atomi elektronlari bilan tasirlashib, ularni harakatga keltirish kerak. Shu elektronlar chastotalari (0) xususiy chastotasiga qarab n - uzgarishi kerak. Buni korib chiqamiz.

Nazariyalarga ko’ra

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image159.gif(7)

P-elektronning qutb vektori.

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image160.gif(8)

Ye-tashqi elektromagnit to’lqin elektr vektori.

Elektronning qutblanish vektori tashqi elektromagnit to’lqin vektori Ye- ta’sirida majburiy qutblanadi. Yadro bilan kam bog`langan tashqi optik elektronlar rol o`ynaydi. Bitta Elektron uchun c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image161.gifbuni (7) ga quyib, Х=Acos t bunda

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image162.gif

ye – zaryad, x – siljish

ifodalar bilan matematik o`zgarishlardan keyin

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image163.gif(9)

no-atom konsentratsiyasi, Ye -dielektrik doimiysi, ye -Elektr zaryadi, o-xususiy chastota, -tashqi chastota (yorug’lik)


Buni grafik asosida tasvirlash mumkin. (9) formuladan n - tashqi maydon -chastotasiga bog’liq ekan. Normal dispersiya grafigi 4-rasmda ko’rsatilgan.

Muhit bilan bunday ta’sirlashgan yorug’lik intensivligi yutiladi va yutilish spektrlarini hosil qiladi.Quyidagi qonun asosida ruy beradi. Muhitga I0 intensivlik



tushayotgan bo’lsin. c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image164.gif(10).

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image319.gif4-rasm

Bu ifoda Buger qonuni deyiladi. I - chiquvchi, I0 - kiruvchi intensivlik yutilish koeffitsenti, x-qalinlik (muhitniki). (Yutilish koeffitsiyenti ) spektrlar ga bog’liq. Chiziq - chiziq, spektral polasa, tutash spektr hosil qiladi.

5.Dopler effekti: Elektromagnit to’lqin (yorug’lik) chastotasi manba tezligiga bogliq. Bunga Dopler effekti deyiladi va quyidagicha ifodalanadi.



Bunda

c:\documents and settings\administrator\my documents\рабочий стол\ндпи\оптика\image165.gif

- chastota

0 - tinchlikdagi chastota

- manba tezligi



- yunalish bilan kuzatish yo’nalishi orasidagi burchak

Demak qabul qiluvchiga nisbatan manba tezlik bilan harakat qilsa uni chastotasi 0 dan ga o’zgaradi. Bu hodisa ko’p tajribalarda tasdiqlangan va fan, tasdiqlagan


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə