Şahbaz muradov, ÇİNGİz baxiş



Yüklə 2,88 Kb.

səhifə1/32
tarix29.10.2017
ölçüsü2,88 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32


 
 
~ 1 ~ 
 
ŞAHBAZ  MURADOV,  ÇİNGİZ  BAXIŞ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA                                     
ETNO-DEMOQRAFİK PROSESLƏR:                                                      
tarixi dəyişikliklər və reallıqlar 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BAKI  - 2013 


 
 
~ 2 ~ 
 
Azərbaycan  Milli  Elmlər  Akademiyası  İqtisadiyyat 
İnstitutunun Elmi Şurasının qərarı ilə çap olunur. 
 
 
Redaktoru:   
 
i.e.n. A.Q.GÖZƏLOVA 
 
Rəyçilər:      
 
t.e.d. A.H.BALAYEV 
 
 
            
i.e.n. R.C.ƏFƏNDİYEV 
 
 
Muradov  Ş.M.,  Baxış  Ç.Ə.  Azərbaycan  Respublikasında 
etno-demoqrafik  proseslər:  tarixi  dəyişikliklər  və  reallıqlar. 
Bakı, 2013, 135 səh. 
 
 
 
Kitabda  XIX  yüzillikdən  başlamış  indiyə  qədərki  bir  dövrdə 
Azərbaycan  Respublikası  ərazisində  əhalinin  milli  tərkibinin  for-
malaşması  prosesi  araşdırılmışdır.  Bu  prosesin  etnik  və  demoqrafik 
xüsusiyyətlərinin,  baş  vermə  səbəblərinin  dolğun  şəkildə  üzə  çıxarı-
lması  və  dəyərləndirilməsi  məqsədilə  Azərbaycanda  baş  verən 
taleyüklü  tarixi-siyasi  hadisələrin  və  sosial-iqtisadi  dəyişikliklərin 
təsirlərinin  öyrənilməsinə  geniş  yer  verilmişdir.  Əsərdə  indiyə  qədər 
Azərbaycanda  keçirilən  bütün  əhali  sayımlarının  və  bir  sıra  başqa 
mənbələrin etno-statistik məlumatlarından geniş istifadə edilmişdir. 
Kitab  təkcə  mütəxəssislər  üçün  deyil  (demoqraflar,  politoloqlar, 
iqtisadçılar, etnoqraflar, sosioloqlar, tarixçilər), həm də geniş oxucu 
kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.  
 
 
 


 
 
~ 3 ~ 
 
                                       MÜNDƏRİCAT: 
 
Giriş.......................................................................................4 
 
1.
 
Azərbaycan  Respublikası  əhalisinin  sayının  dinami-
kası və ona təsir edən amillər........................................8 
2.
 
Əhalinin etnik tərkibinin formalaşması: xüsusiyyətlə-
ri, dəyişməsi meylləri və reallıqlar.............................47          
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


 
 
~ 4 ~ 
 
Giriş 
 
Dünyanın demoqrafik problemlərinin araşdırılması get-
gedə  daha  böyük önəm  kəsb etməkdədir. Belə  ki, iqtisadi, 
ekoloji  və  xüsusilə  də  siyasi  sahədə  baş  verən  bir  sıra 
qlobal  problemlərin  yaranmasında  demoqrafik  faktorun 
böyük  rolu  olduğu  üzə  çıxır.  Təkcə  onu  demək  kifayətdir 
ki,  qüdrətli  iqtisadiyyatı  ilə  fərqlənən  və  buna  görə  də 
siyasi nüfuzuna görə dünyanın aparıcı dövlətlərinə çevrilən 
ölkələrin  belə  bir  səviyyəyə  yüksəlməsində  demoqrafik 
faktor  başlıca  rol  oynamışdır.  Daha  doğrusu,  əhalisinin 
sayına  görə  dünyanın  iri  dövlətləri  öz  iqtisadi  və  hərbi 
potensiallarını artırmaq baxımından kiçik dövlətlərlə müqa-
yisədə  olduqca  böyük  imkanlara  malik  olmuşlar.  Bunun 
bariz örnəyi, əhalisinin sayına görə dünyanın iki ən nəhəng 
dövləti olan Çin və Hindistandır: hazırda ümummilli daxili 
məhsulun  həcminə  görə  Cin  ikinci,  Hindistan  isə  onuncu 
ölkə  olmuşdur
1
.  Halbuki  bu  nəhənglər  adam  başına  düşən 
milli  gəlirin  səviyyəsinə  görə  dünyanın  əksər  ölkələrindən 
geri qalırlar. Digər tərəfdən ölkələrin sosial-iqtisadi durumu 
və  inkişaf  perspektivləri  demoqrafik  proseslərin  gedişatın-
dan  və  xarakterindən  asılı  olaraq  böyük  dəyişikliklərə 
uğraya  bilər.  Hazırda  məlum  olduğu  kimi  bəzi  ölkələr 
əhalinin  təbii  azalması  problemi  ilə  üz-üzə  qaldığı  halda, 
                                                 
1
 http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_(nominal) 


 
 
~ 5 ~ 
 
Afrika  ölkələrinin  əksəriyyəti  əhalinin  yüksək  təbii  artımı 
üzündən səfalətə uğramaqdadırlar. 
Təəssüflə qeyd etmək lazımdır ki, son yüzilliklərdə baş 
verən  lokal  münaqişələrin,  hətta  dünya  müharibələrinə 
gətirib  çıxaran  siyasi  qarşıdurmaların  yaranmasında  da 
demoqrafik  faktorun  olduqca  böyük  rolu  olmuşdur.  Tarixi 
faktlar göstərir ki, iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş dövlətlər 
arasında  məhz,  böyük  demoqrafik  potensiala  malik  olan 
dövlətlər  və  ya  millətlər  başqa  ölkələrə  qarşı  iddialı  və 
aqressiv olmuş, hətta dünya ağalığına cəhd etmişlər (İkinci 
Dünya  Müharibəsi  ərəfəsində  dünya  əhalisinin  hər  25 
nəfərindən  biri  alman  idi).  Xüsusilə  qeyd  etmək  lazımdır 
ki,  milli  dirçəliş  və  azadlıq  əsri  kimi  qəbul  edilmiş  20-ci 
yüzillikdə və hal-hazırki dövrdə gedən demoqrafik proses-
lərin  etnik  aspektlərinin  öyrənilməsi  daha  böyük  önəm 
daşıyır. Daha doğrusu, hal-hazırda etno-demoqrafik proses-
lərin öyrənilməsi olduqca böyük əhəmiyyət kəsb edir. Belə 
ki,  dünyada  baş  verən  lokal  münaqişələrin  böyük  əksəriy-
yətinin  təməlində  məhz,  etnik  faktorun  olduğu  görünür. 
Əsasən  etnodemoqrafik  proseslərin  intensivliyi  və  xarak-
terindən asılı olaraq etnik münaqişələrin, o cümlədən etnik 
separatizmin  vüsət  almasına  əlverişli  şərait  yaranır.  Məsə-
lən,  hər  hansı  bir  bölgədə  etnodemoqrafik  durumun  bu  və 
ya  digər  millətin  xeyrinə  dəyişməsi  mövcud  sosial-siyasi 
durumun  etnik  təməllərini  sarsıdaraq  millətlərarası  müna-
sibətlərin pozulmasına və sonda milli düşmənçiliyə yol aça 




Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə