Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii uw charakter socjologii I historyczne warunki jej powstania



Yüklə 445 b.
tarix20.09.2017
ölçüsü445 b.


Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW

  • Charakter socjologii i historyczne warunki jej powstania

  • (WDS 2008/2009 nr 2)


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • Jeszcze raz przykład „turystyki” - ujęcie socjologiczne (cechy):

    • sondaż „Wyjazdy na wypoczynek w latach 1992- 2007”, CBOS, Warszawa, grudzień 2007;
    • czy tak banalna rzecz może być przedmiotem zainteresowań naukowych?;
    • turystyka (forma czynnego wypoczynku poza miejscem stałego zamieszkania) - problemy definicyjne;
  • turystyka jako zjawisko społeczne (właściwości) – jest ona:

    • sposobem spędzania czasu wolnego i ważnym przejawem „nowoczesności” (prestiż);
    • gałęzią przemysłu, poddawaną procesom rynkowym (podaży i popytu);
    • zróżnicowaną historycznie i społecznie (różni się w zależności od klasy społecznej, płci i pokolenia).


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • perspektywy badawcze turystyki:

    • założenia o historycznej zmianie „indywidualnego podróżnika” w „masowego turystę” oraz to, że turystyka jest dla niektórych nie tylko samą „zabawą i przyjemnością”?:
      • turystyka jako współczesna forma poszukiwania „sacrum”;
      • turystyka jako „wyobrażeniowy hedonizm” (przejaw nowoczesnego konsumeryzmu);
      • globalizacja turystyki (globalizacja doświadczenia turystycznego);
      • turystyka i wypoczynek (spojrzenie na wyniki CBOS-u);
  • turystyka a socjologia (1840 r., I połowa XIX wieku).



Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 2. Powstanie socjologii - rola „klasyków” (i klasycznych teorii socjologicznych) w socjologii - „nauka, która się boi zapomnieć swoich twórców, jest zgubiona” (Alfred N. Whitehead, 1917 r.);

  • wprowadzenie nazwy „socjologia” do publicznego obiegu:

    • August Comte (1798-1857):
      • socjologia: socius i logos - „Socjologia ... to pojęcie, które wynalazłem na określenie fizyki społecznej” (1830-1842);
      • twierdzenie ”wiedzieć, przewidywać, kontrolować” (1838/1839);
      • metody badawcze: obserwacja, eksperyment, porównanie i metoda historyczna (jako czwarta, dodatkowa?);
      • statyka i dynamika społeczna (dzisiaj mówimy struktura społeczna i zmiana społeczna)
      • socjologia a filozofia pozytywna - reguły postępowania: badać fakty, szukać związków między nimi, ustalać prawa ogólne;
      • socjologia Comte’a: „makro”, dynamiczna, związana z praktyką.


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 3. Narodziny socjologii (przełom XVIII – XIX wieku):

  • dlaczego zrodziła się „naukowa” refleksja nad społeczeństwem? - czynniki:

    • rewolucje polityczne (zmiana relacji między państwem i społeczeństwem – państwo, obywatel, wybory, pojawienie się „porządku społecznego”);
    • rewolucja przemysłowa (wolny rynek, industrializacja, konieczność „pracy”) i konflikty społeczne (klasowe);
    • socjalizm i pojawienie się kwestii socjalnych (potrzeba ich rozwiązań);
    • urbanizacja (miasto jako „laboratorium społeczne”);
    • wpływ Oświecenie („rozum” i badania empiryczne, potrzeba bardziej racjonalnego świata);
    • rozwój nauki i zmiana postaw wobec religii;
    • kwestia feminizmu.


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 4. Przed-socjologiczna wiedza o społeczeństwie (stanowiła ona część refleksji filozoficznej):

  • normatywna (jak być powinno, a nie jak jest?);

  •  woluntarystyczna (kto jest odpowiedzialny za życie społeczne? - władca, Opatrzność, ludzie itp.);

  • głównym sprawcą zdarzeń jest władza (państwo).  

  •  5. Inny obraz wiedzy społecznej – „wiedza potoczna”:

    • ma charakter „naturalny” i spontaniczny (przysłowia);
    • wartościująca (wiedza „gorąca”);
    • dychotomiczne ujęcia i pochopność uogólnień;
    • stereotypowość;
    • znaczenie „wiedzy potocznej” dla socjologii (i socjologa).


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • (cdn. p. 5) socjologia wobec wiedzy potocznej różni się użyciem:

  • metod badawczych – nacisk na:

    • określenie problemu badawczego;
    • zbieranie danych według uznanych reguł (warsztat socjologiczny);
    • odróżnianie „domysłów” od „faktów”.
  • używanie języka pojęciowego (języka nauki);

  • stawianie pytań badawczych i prób odpowiedzenia na nie w sposób systematyczny: jak jest „naprawdę”?; dlaczego tak jest?; co należy robić, aby zmienić daną sytuację? itp.



Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 6. Socjologia jako „nowa nauka z długą przeszłością”:

  •   dąży nie tylko do opisu, ale także do wyjaśniania;

  •  postępowanie w ramach socjologii opiera się uznanych regułach (metodologia i warsztat);

  • neutralność i powstrzymanie się od wartościowania („głębszy” ogląd rzeczywistości w terminach ogólnych);

  •  problemy wiedzy socjologicznej:

  •   - brak kumulacji osiągnięć poznawczych;

  • - „niedojrzałość” wiedzy socjologicznej.



Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 7. „Naukowość” socjologii - czy socjologia jest rzeczywiście „gorsza” od innych dyscyplin naukowych? - kryteria porównania:

  •   niezmienność obserwacji (brak);

  •    obiektywność obserwacji i wyjaśnień (bezstronność);

  •  sprawdzalność hipotez (trudności w eksperymentach);

  •  dokładność wyników;

  •  mierzalność zjawisk („znaczenie” faktów społecznych);

  •  stałe liczbowe (brak);

  •  przewidywalność przyszłych wydarzeń;

  •  dystans od potocznego doświadczenia.



Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 8. Socjologia jako jedna z nauk społecznych:

  •    historia:

    • nauki nomotetyczne i idiograficzne;
    • socjologia historyczna/historia społeczna;
  •    antropologia:

  •  psychologia (psychologia społeczna);

  •  ekonomia:

    • kwestie „kosztów” i „zysków” w zachowaniach ekonomicznych, kategorie „racjonalności”, „wymiany”, „kapitału” w socjologii (socjologia ekonomiczna);
  •     nauki polityczne: władza/państwo, prawo (socjologia polityki)

  • - inne nauki: matematyka, socjobiologia itp.



Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  •  (cdn. p. 8) pytanie o swoistość socjologii? - gdzie (w jakim kraju) i jaka socjologia jest uprawiana?:

    • żadna z dyscyplin nauk społecznych nie jest jednolita - „płynne” granice między nimi (zaleta czy wady?);
    • znaczenie specjalizacji w nauce;
    • wpływ instytucjonalizacji socjologii – znaczenie historii tej dyscypliny w danym kraju oraz jej tradycje „narodowe”:
    • USA - Chicago (1892 r.);
    • Polska:
      • 1919/1920 (L. Petrażycki na UW);
      • 1920 r. (F. Znaniecki w Poznaniu).


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 9. Metodologia i narzędzia badawcze w socjologii - „w terenie, archiwum i w laboratorium”:

  •   „w terenie”:

    • badania ankietowe (badania sondażowe);
    • wywiady socjologiczne (pogłębione);
    • obserwacja;
    • badania biograficzne (historia życia).
  • „w archiwum”:

    • dane urzędowe (statystyki, spisy ludności, oficjalne raporty);
    • publikacje (prasa, literatura piękna, podręczniki szkolne);
    • blogi internetowe (skrót od Weblog);
    • dokumenty osobiste (listy, pamiętniki, autobiografie);
    • analizy historyczne (źródła).


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • (cdn.9.) Metodologia i narzędzia badawcze (cdn.):    

  •  „w laboratorium” - eksperyment;

  •  ujęcia porównawcze (międzynarodowe);

  •   ważne kwestie:

    • podział na metody ilościowe i jakościowe;
    • te same dane mogą być analizowane przy użyciu różnych metod:
      • metoda „triangulacji”;
      • teoria „ugruntowana”.
    • pluralizm metod badawczych;
    • ”jakość” wyników (uzyskanych danych, ich regularności itp.).


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 10. Nauka socjologii jako kształtowanie „wyobraźni socjologicznej”:

  •     Charles Wright Mills (1917 - 1963 ):

    • „wyobraźnia socjologiczna” to sztuka powiązania biografii, społeczeństwa i jego historii – jej zasady:
      • zjawiska społeczne jako efekt działań ludzi i zbiorowości społecznych (aktywizm);
      • świadomość zróżnicowanych zasobów i barier działania wyznacza szanse ich działania;
      • wpływ dziedzictwa przeszłości (tradycja);
      • postrzeganie zjawisk społecznych w ich ciągłej zmienności;
      • akceptacja dla różnorodności form życia społecznego.


Wykład nr 2 WDS 2008/2009

  • 11. Publiczne znaczenie socjologii - co może dać nam socjologia?:

    • rola edukacyjna i instrumentalna (czy istnieje rynek usług socjologicznych?);
    • badanie rynku (rynków?): pracy, reklamy, potrzeb konsumpcyjnych etc..;
    • zwiększa wrażliwość społeczną i daje  szerszy ogląd życia społecznego;
    • umożliwia lepsze porozumienie z innymi ludźmi;
    • znaczenie dla życia publicznego.




Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə