Səhifəsinə müraciət edilə bilər



Yüklə 72,55 Kb.

tarix15.03.2018
ölçüsü72,55 Kb.


 

1  Tədiyə balansının metodoloji tərtibatı ilə bağlı 

http://cbar.az/assets/1186/final_metod.pdf



səhifəsinə 

müraciət edilə bilər. 

 

 



 

2015-ci ilin yanvar-sentyabr ayları üçün Azərbaycan Respublikasının 

 

T Ə D İ Y Ə  B A L A N S I

1

 

 

 

2015-ci  ilin  yanvar-sentyabr  aylarında  xarici  iqtisadi  əməliyyatlar  neft-qaz  sektoru 

üzrə müsbət saldoya, qeyri-neft sektoru üzrə isə mənfi saldoya malik olmuşdur. 

Neft-qaz  sektoru  üzrə  ümumi  daxilolmalar  əsasən  neftin  və  təbii  qazın  ixracı  və  bu 

sektora  cəlb  edilən  xarici  kapitalın  hesabına  formalaşır.  Bu  sektor  üzrə  ödənişlər  isə 

mənfəətin  və  investisiyaların  repatriasiyasını,  avadanlıqların  və  xidmətlərin  idxalını  əks 

etdirir.  2015-ci  ilin  yanvar-sentyabr  aylarında  neft-qaz  sektoru  üzrə  yaranmış  ümumi 

müsbət saldo 7.3 mlrd. $ olmuşdur. 

 

2015-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında tədiyə balansının əsas  göstəriciləri 

                                                                                                                              Mln. $

 

 

Cari əməliyyatlar  

 

      240.5 

  Xarici ticarət balansı 

5302.5 

  Xidmətlər balansı 



-3433.8 

  İlkin gəlirlər balansı 

-1795.8 

   -İnvestisiya gəlirlərinin repatriasiyası 

-1586.5 

  Təkrar gəlirlər balansı 

 

Kapital hesabı 

      167.6 

 

      -3.4 

 

Maliyyə hesabı 

Xalis maliyyə aktivləri 

   o cümlədən:  

    -xaricə yönəldilmiş birbaşa  investisiyalar 

    -portfel  investisiyaları 

    -digər  investisiyalar 



Xalis maliyyə öhdəlikləri 

   o cümlədən:  

     - Azərbaycana cəlb olunmuş  birbaşa  investisiyalar 



 

-6578.3 

9731.2 

 

2623.6 


 -107.9 

7215.5 


3152.9 

 

 5737.9 


    - cəlb olunmuş investisiyaların repatriasiyası 

    - neft bonusu 

            -2514.5 

             2.0 

    - portfel  investisiyaları 

751.1 


    - digər  investisiyalar 

-823.6 


 

 

Balanslaşdırıcı maddələr 



Ölkənin ehtiyat aktivlərinin dəyişməsi 

             -2800.0 

-9141.2 

 

Qeyd: Tədiyə balansı hesablamalarında neftin faktiki orta qiyməti 51$ (ötən ilin 9 ayında 102$) olmuşdur. 

 



 

 

2



Cari əməliyyatlar hesabı 

 

2015-ci  ilin  yanvar-sentyabr  aylarında  cari  əməliyyatlar  hesabında  240.5  mln.  $ 



məbləğində  profisit  yaranmış,  o  cümlədən  neft-qaz  sektoru  üzrə  cari  hesabın  profisiti 

5442.3  mln.$  məbləğində  olmuşdur.    Neft-qaz  sektorunun  profisiti  qeyri-neft  sektoru 

üzrə cari hesabın 5201.7 mln. $ məbləğində kəsirini tam örtmüşdür. 

  

 



                                                                                                  Ml

n.$ 


 

 

 



 

 

 



Xarici ticarət balansı 

 

  Xarici ticarət dövriyyəsi 19.3 mlrd. $ təşkil etmiş və xarici ticarət balansı 5.3 mlrd. $ 



məbləğində müsbət saldo ilə nəticələnmişdir.  

 

2015-ci  ilin  yanvar-sentyabr  aylarında  Azərbaycanın  dünyanın  155-dək  dövləti  ilə 



ticarət  əlaqələri  olmuşdur.  Xarici  ticarətin  9.8%-i  MDB  üzvü  olan  dövlətlərin,  90.2%-i 

isə digər xarici dövlətlərin payına düşür. Dövlətimizin Türkiyə, İtaliya, Birləşmiş Krallıq, 

2014-cü il, 9 ay

2015-ci il, 9 ay

9293

241


16208

5303


-4706

-3434


-2406

-1796


197

168


Cari hesabın saldosu

Xarici ticarət balansının saldosu

Xidmətlər balansının saldosu

İlkin gəlirlərin saldosu

Təkrar gəlirlərin saldosu



 

 

3



Almaniya, Rusiya, ABŞ, Yaponiya, Fransa, İsrail və Çin ilə daha intensiv ticarət əlaqələri 

olmuşdur. (Ümumi ticarətdə bu ölkələrin payı 67.1% təşkil etmişdir). 

 

2015-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında xarici ticarət üzrə əsas tərəf müqabilləri 

                                                                                                                                                                      (Mln. $) 

 

Əmtəə dövriyyəsi 

İxrac 

İdxal 

Saldo 

 

Türkiyə 

İtaliya 

B.Krallıq 

Almaniya 

Rusiya Federasiyası 

ABŞ 

Yaponiya 

 Fransa 

 İsrail 

Çin 

Başqaları 

 

  2243 

  2145 

  1675 

 1526 

 1455 

1392 

  792 

  727 

  581 

  452 

6356 

 

1154 

     1799 

1415 

1042 

  303 

  747 

  370 

  578 

  565 

    43 

 4307 

 

1089 

  346 

  260 

  484 

1152 

  645 

  422 

  149 

    16 

   409 

2049 

 

    +65 

     +1453 

     +1155 

      +558 

       -849 

     +102 

        -52 

     +429 

+549 

  -366 

    +2258 

Cəmi 

    19344 

12323 

7021 

     +5302 

O cümlədən: 

 

 

 

 

 MDB dövlətləri 

  1892 

    391 

1501 

 -1110 

Digər dövlətlər 

17452 

11932 

5520 

     +6412 

 

Əmtəə  ixracı.  Hesabat  dövründə  əmtəə  ixracı  12.3  mlrd.$  təşkil  etmişdir.  İxrac 

olunmuş malların strukturunda  neft-qaz məhsullarının payı 90.9%  olmuşdur. 

     Xarici  dövlətlərə  10.3  mlrd.$  neft  məhsulları  ixrac  olunmuş,  ixrac  olunmuş  neft 

məhsullarının  788.4  mln.$-ı  neft  emalı  məhsullarının,  9.5  mlrd.  $-ı  isə  xam  neftin 

ixracının payına düşür.  

     2015-ci  ilin  yanvar-sentyabr  aylarında  ölkənin  qeyri  neft-qaz  ixracı  1116.5  mln.$ 

təşkil etmişdir. 

 

 

İxracın strukturu 

 

2014-cü il, 9 ay 



2015-ci il, 9 ay 

 

Məbləğ,       



mln.$ 

Xüsusi çəkisi, 

       %-lə 

     Məbləğ, 

       mln.$ 

Xüsusi çəkisi, 

       %-lə 

İxrac - cəmi 

22932.0 

100.0 

12323.3 

100.0 

  o cümlədən: 

 

 

 



 

1.Yanacaq-xammal məhsulları   22067.8 

96.3 

11500.0 


93.4 

- neft-qaz məhsulları 

 21752.1 

94.9 


11206.8 

91.0 


- digər xammal 

315.7 


  1.4 

293.2 


  2.4 

2.Maşınqayırma məhsulları 

215.2 

  0.9 


275.1 

  2.2 


3.İstehlak malları 

628.8 


  2.7 

533.5 


  4.3 

4.Digər mallar 

  20.2 

  0.1 


  14.7 

  0.1 


 

 

 



 

 

       



     Əmtəə  idxalı.  Hesabat  dövründə  əmtəə  idxalı  7.0  mlrd.  $  təşkil  etmişdir.  İstehlak 

mallarının  idxalının  ümumi  dəyəri  isə  2830.7  mln.  $  olmuş,  bunun  da  838.5  mln.  $-ı 

ərzaq məhsullarının payına düşür. 

 

 




 

 

4



 

İdxalın strukturu 

 

2014-cü il, 9 ay 



2015-ci il, 9 ay 

 

Məbləğ, 



  mln.$ 

Xüsusi çəkisi,

      %-lə 

  Məbləğ, 

    mln.$ 

Xüsusi çəkisi, 

       %-lə 

İdxal-cəmi 

   6723.6 

100.0 

7020.8 

100.0 

   cümlədən: 

 

 

 



 

1.İstehlak malları 

   3056.6 

45.5 


  2830.7 

40.3 


     - ərzaq məhsulları 

     913.9 

13.6 

    838.5 



11.9 

- digərləri 

   2142.7 

31.9 


  1992.2 

28.4 


2.İnvestisiya yönümlü mallar 

    715.6 

10.6 

  1365.6 



19.5 

    - beynəlxalq neft-qaz konsorsiumları      706.7 

10.5 

  1360.5 



19.4 

- digərləri 

   8.9 

  0.1 


   5.1 

  0.1 


3. Digər mallar 

  2951.4 

43.9 

  2824.5 



40.2 

 

       İdxalın  strukturunda  xarici  investisiyalar  hesabına  gətirilmiş  maşın-avadanlıqların  

və  malların  xüsusi çəkisi 19.5%  təşkil edərək 1365.6  mln. $  olmuşdur. Bunun 99.6%-ni 

beynəlxalq  neft-qaz  kontraktları  çərçivəsində  istifadə  olunmuş  investisiyalar  hesabına 

idxal edilmiş mallar təşkil edir. Bundan başqa ölkəyə ümumi məbləği 2824.5 mln. $ olan 

istehsal təyinatlı maşın-avadanlıq, kimya, qara və əlvan metal məhsulları da gətirilmişdir. 



 

    Xidmətlər balansı 

 

       2015-ci  ilin  yanvar-sentyabr  aylarında  xarici  dövlətlərlə  Azərbaycanın  iqtisadi 

əlaqələrində  qarşılıqlı  xidmətlər  əsas  yerlərdən  birini  tutmuş  və  bu  xidmətlərin  ümumi 

həcmi  9.9  mlrd.  $  təşkil  etmişdir.  Bunun  6.7  mlrd.  $-ı  qeyri-rezidentlər  tərəfindən 

Azərbaycanın  rezidentlərinə,  3.2  mlrd.$  isə  Azərbaycan  rezidentlərinin  xarici  ölkələrin 

rezidentlərinə göstərilən xidmətlərdir. 

        Q

arşılıqlı  xidmətlər  dövriyyəsinin  18.6%-i  nəqliyyat  xidmətləri  üzrə  aparılan 

əməliyyatların  payına  düşür.  Ümumi  dəyəri  1.8  mlrd.  $  olan  nəqliyyat  xidmətlərinin 

61.2%-i  qeyri-rezidentlərin  Azərbaycanın  nəqliyyat  sistemlərindən  istifadə  etmələri  ilə 

əlaqədardır. 

       Azərbaycanın rezidentlərinin qeyri-rezidentlərə göstərdikləri nəqliyyat  xidmətlərinin  

dəyəri  1124.7  mln.  $,  qeyri-rezidentlərin  Azərbaycan  rezidentlərinə  göstərdikləri 

nəqliyyat xidmətlərinin dəyəri isə 713.9 mln. $  təşkil etmişdir.  

       Ümumiyyətlə,  qarşılıqlı  xidmətlərin  ölkənin  xarici  dövlətlər  ilə  əmtəə  və  xidmətlər 

üzrə ümumi  idxal-ixrac dövriyyəsində xüsusi çəkisi 33.8%  təşkil etmişdir. 

 

      İlkin gəlirlər balansı 

      Hesabat  dövründə  gəlirlər  üzrə  daxilolmaların  və  ödənişlərin  ümumi  dövriyyəsi  3.7 

mlrd.  $-a  çatmışdır.  Bunun  74.4%-ni  (2.7  mlrd.  $)  Azərbaycandan  ödənişlər  təşkil  edir. 

Bu  məbləğin  isə  əsas  hissəsini  (1.7  mlrd.$)  beynəlxalq  neft-qaz  konsorsiumları  üzrə  

xarici  investorların  payına  düşən  gəlirlərin  repatriasiyası  (əsasən  xam  neft  şəklində), 

qeyri-rezidentlərə ödənilmiş əmək haqları (274.8 mln. $) və xarici  kreditlərdən istifadəyə 

görə ödənilən faizlər (365.6 mln. $)  təşkil edir.  

 

 




 

 

5



 

     Təkrar gəlirlər balansı 



 

     Təkrar gəlirlər  üzrə xarici ölkələrlə aparılan əməliyyatların ümumi dəyəri 1.7  mlrd.$ 

məbləğində qiymətləndirilmişdir. Bu məbləğin 55%-ni ölkəyə daxilolmalar təşkil edir.  

     Təkrar gəlirlər üzrə ümumi daxilolmaların 96.7%-ni xarici  ölkələrdən fiziki şəxslərin 

pul  baratları,  1.9%-ni  ölkəyə  gətirilən  humanitar  idxal  mallarının  dəyəri,  1.4%-ni  isə 

digər daxilolmalar təşkil edir.  

     Bütövlükdə,  təkrar  gəlirlər  üzrə  əməliyyatların  saldosu  müsbət  167.6  mln.  $  təşkil 

etmişdir. 



Maliyyə hesabı



 

 

2015-ci  ilin  yanvar-sentyabr  aylarında  xalis  maliyyə  aktivlərimiz  9.7  mlrd.$ 



artmışdır.  Bu  göstərici  əsasən  xaricə  yönəldilmiş  birbaşa  investisiyalar  (2623.6  mln.$), 

portfel  investisiyaları  (-107.9mln.$)  və  digər  investisiyalar  (7215.5  mln.$)  hesabına 

formalaşmışdır.  Hesabat  dövründə  xalis  maliyyə  öhdəliklərimiz  isə  3.2  mlrd.$  təşkil 

etmişdir  ki,  bu  da  xaricdən  cəlb  olunmuş  xalis  birbaşa  investisiyalar  (3223.4  mln.$), 

portfel  investisiyaları  (751.1mln.$),  digər  investisiyalar  (-823.6  mln.$)  və  neft  bonusu 

(2.0 mln.$) hesabına formalaşmışdır. 

 

2015-ci ilin yanvar-sentyabr ayları üzrə xalis maliyyə aktivləri və öhdəlikləri 

                                                                                                                                                                                      Mln.

$

 

 



Aktivlər 

        Öhdəliklər 

 

Birbaşa investisiyalar 

  - neft–qaz sektoru 

  - digər sektorlar 

 

Portfel investisiyaları 



 

Digər  investisiyalar 

-  ticarət kreditləri və avanslar 

-  kreditlər və ssudalar 

- depozitlər və nağd valyuta 



 

Neft bonusu 

 

2623.6 

1424.4 


1199.2 

 

-107.9 



 

7215.5 

2509.7 


    78.9 

4626.9 


 

      3223.4 

           2566.4 

        657.0 

 

             751.1 



 

       -823.6 

               83.6 

         -71.4 

       -835.8 



 

            2.0 

C  Ə  M  İ 

 9731.2 

      3152.9 

 

2  Beynəlxalq  Valyuta  Fondunun  tədiyə  balansı  üzrə  yeni  (6-cı  nəşr)  Təlimatının  tələblərinə  uyğun  olaraq  tədiyə 



balansının  strukturunda  kapital  və  maliyyə  hesabı  Aktivlər/Öhdəliklər  prinsipi  üzrə  təsnifləşdirilmişdir.  Bununla 

əlaqədar olaraq cədvəl göstəriciləri yeni strukturda verilmişdir. 

 

   Birbaşa  investisiyalar 

 

 

Birbaşa  investisiyalar  formasında  xaricdən  cəlb  olunmuş  sərmayələrin  ümumi 



məbləği  5.7  mlrd.  $  olmuşdur.  Bu    investisiyaların  strukturunda  neft-qaz  sektorunun 

xüsusi çəkisi 88.2% təşkil etmişdir. 

     Qiymətləndirmələrə  görə  qeyri-neft  sektoruna    cəlb  olunmuş  birbaşa  investisiyaların 

ümumi məbləği 678.0 mln. $ olmuşdur. 




 

 

6



 

 

 



   Kreditlər və digər  investisiyalar 

 

      Hesabat  dövründə  kreditlər    və  ssudalar  üzrə  xalis  maliyyə  aktivləri  78.9  mln.$ 

artmış, xalis maliyyə öhdəlikləri isə 71.4 mln.$ azalmışdır.  

  Depozitlər  və  nağd  valyuta  üzrə  xalis  maliyyə  aktivləri  4.6  mlrd.$  artmış,  xalis 

maliyyə öhdəlikləri isə 835.8 mln.$ azalmışdır.   

 

Ehtiyat  aktivləri 

 

Hesabat dövründə ölkənin ehtiyat aktivləri 9141 mln. $ məbləğində azalmışdır.   





Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə