Щяр ики тайын эерчяк айнасы – «Азярбайъан» дярэиси



Yüklə 2,81 Kb.

səhifə7/67
tarix18.06.2018
ölçüsü2,81 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   67

 
 
 
Щяр ики тайын эерчяк айнасы – «Азярбайъан» дярэиси 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jurnalında bir az fərqli şəkildə olsa da özünün də qeyd etdiyi 
kimi  aparmağa  nail  oldu;  ”Quzey və  Güney Azərbaycan  ədə-
biyya
tına, sənətinə ayrılmaz vəhdət kimi baxmaq prinsipini və 
oxu
cuları dünyanın mədəni sərvətləriylə tanış etmək prinsipini 
çox-çox ill
ər sonra «Qobustan» toplusunda tətbiq etməyə 
çalışırıq.  Bu  bəlkə  də  mənim  uşaqlıq  xatirələrimlə  bağlıydı. 
Uşaq  yaşlarında  «Azərbaycan»  jurnalının  hər nömrəsini 
v
ərəqləyir,  şəkillərinə  baxırdım,  sonralar  ərəb  əlifbasını 
öyr
ənəndən sonra ayrı-ayrı yazıları oxumağa başladım. Bir də 
ki,  jurnalın  demək olar ki, hər  sayı  gözlərim  qarşısında 
hazırlanırdı.  Redaksiyanın  əməkdaşları  evimizə  gəlir, atamla 
nömr
ələrin məzmunu və  forması  barədə  müzakirələr 
aparırdılar. 
İndi  bizim  günlərdə, hərdən-birdən, ara-sıra  «Qobustan» 
toplusunun  milli  şüurumuzun  oyanması  yolunda  xidmətlərin-
d
ən  söz  açırlar.  Amma  bu  işi  çox  illər  qabaq  aparmış  «Azər-
bay
can» 
jurnalının 
fəaliyyəti 
haqqında 
tək-tük 
müt
əxəssislərdən  savayı  demək olar ki, heç kəsin xəbəri 
yoxdur”. 
 
İkiyə parçalanmış vahid xalqın milli  özünədərkində və 
milli birliyind
ə  az    payı  olmayan”  tək-tük  mütəxəssislərdən 
sava
yı  demək olar ki, heç kəsin xəbəri olmayan” bu dəyərli 
m
ətbu orqanın 1945-46 cı illərdə  çıxan seçmə saylarından özəl 
bir n
əşriyyə  hazırlayıb  onu  ictimaiyyətə  və  geniş  oxucu 
kutl
əsinə çatdırmağı özümə borc bildim. 
Ümimiyy
ətlə, biz  tariximizi,  keçmişimizi    kimlərinsə 
t
əqdim  etdiyi  kimi    yox,  olduğu  kimi  öyrənməliyik. Milli-
m
ədəni dəyərlərimizə sahib çıxmalı, onları qorumalıyıq. Bunun 
vaxtı  artıq  çoxdan  çatıb.  Azərbaycanın    Şimalı  ilə  Cənubu 
arasındakı  ədəbi-mədəni  əlaqələrə  gəldikdə  isə  bu gün bunun 
üçün imkanlar çoxdur.  Milli v
əzifə  isə  həmin  imkanları 
populist  şüarlarla, iddialı  bəyanatlarla məhdudlaşdırmaq  yox, 
reallaşdırmaqdan  ibarətdir ki, bunu bizdən  xalqımızın  yalnız 
 
 
21 


 
 
 
Щяр ики тайын эерчяк айнасы – «Азярбайъан» дярэиси 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
keçmişi deyil, gələcəyi də tələb edir.  
P
ərvanə Məmmədli 
Filologiya üzr
ə fəlsəfə doktoru 
 
ŞƏMSƏDDİN TƏBRİZİ VƏ ONUN ELMƏ 
A
İD NƏZƏRİYYƏLƏRİ 
 
ŞəmsəddinTəbrizi təxminən hicrətin  altıncı  əsrində 
T
əbriz  şəhərində  doğulmuşdur.  Məşhur  Azərbaycan 
müt
əfəkkiri və  Azərbaycan  aliminin  adını  çəkdiyimiz zaman 
qarşımızda belə bir sual durur:  
“N
ə  üçün indiyə  qədər məşhur  Azərbaycan filosofunun 
haqqında  şərq tarixçilərinin dəyərli bir əsər  yazmamışlar?  Nə 
üçün  şərq ölkələrinə  günəş  kimi  işıq  salan  bu  böyük 
şəxsiyyətin şöhrətli adı kölgələrdə buraxılmışdır? Nə üçün İran 
v
ə  Azərbaycanın  keçmış  möhürləri  ŞəmsəddinTəbrizinin 
müf
əssəl tərcümeyi – halını  yazıb onu öz xalqına tanıtdırmaq 
ist
əməmişdir?!  
Əcəba bu böyük və  əfv edilməz xəyanətin məsuliyyəti 
kiml
ərin öhdəsində qalır?! 
Şübhəsiz  ki,  bu  sualların  cavabını  mədəni  səviyyədə 
inkişaf  etmiş  olan  hər bir Azərbaycan oxucusu verə  bilər və 
çox böyük bir c
əsarətlə deyə bilərki: 
-
 
bu m
əsuliyyət, möhumat və  təsib  çuxurlarına  düşmüş 
olan b
əzi tarix yazanların öhdəsində qalır. 
Şərq tarixçilərində  mövcud olan mühafizəkarlıq,  İslam 
şərqində baş verən bir çox tarixi hadisələrin təhrif edilməsinə 
v
ə mütərəcci etibarilə dəyişdirilməsinə səbəb olmuşdur. Onlar 
mövhumat v
ə  bədiyət  əleyhinə  və  yaxud  zalım  bir  feodallıq 
üsul idar
əsinə qarşı başlanan hər bir xalq hərakatına mənfi bir 
münd
ərəce verməklə  oxucuların  şümur  və  zehninə  təsir 
yetirm
əgə çalışmışlar. 
 
 
22 


 
 
 
Щяр ики тайын эерчяк айнасы – «Азярбайъан» дярэиси 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bunun s
əbəbi çox aydındır. Çünki İslam şərqində yazılan 
tarix kitablarının hər birisi bir padşahın və ya bir feodallıq sifa-
rişi üzrə yazılmışdır.  
Buna gör
ədir ki, nə ruztəəlsəfa, nə Həbibəlsir, nə də Na-
sex
əltəvarix və  sayrələri Babək hərakatının  doğru 
münd
ərəcəsini yazmağa cürət etməzdi, mütləq onu bir kafir, bir 
zındıq və bir vicdansız qatil kimi göstərməli idilər.  
Yuxarıda adlarını çəkdiyimiz tarixçılər heç bir vaxt Şəm-
s
əddin Təbrizi kimi dahi bir mütəfəkkirin mövhumat əleyhinə 
üsyan etdiyini v
ə  xalqını  cəhalət  qaranlığından  elm  və  mədə-
niyy
ətin  işıq  dünyasına  çıxarmaq  istədiyini yaza bilməzdi, 
çünki  padşah  möhumatçı  ruhanilərin  əlehinə  qələm  vurmağa 
icaz
ə  verməzdi. Bunlar Şəmsəddin  Təbrizi və  bunun kimi bir 
çox islahat
çı  şəxsiyətlərin bəşəri məqsədlərini gizləmiş  və 
onların təriqət və məzhəb firqələri başçıları ilə apardıqları elmi 
mübariz
ənin mündərəcəsini təhrif etmiş və həqiqətlərin üzərinə 
p
ərdə çəkmişlər.  
N
əfaxat müəlifi  yazır ki, Şəmsəddin Təbrizdə doğulmuş 
v
ə təhsilini əsrinin məşhur alimlərindən Baba Kəmaləddindən 
al
mışdır. O, səyahətləri əsnasında şərqin ən böyük alimlərindən 
Şeyx  Bəhəddin Zəkriya,  Şeyx  Fəxrəddin  Əraqi,  Əmir  Həsən 
Heyr
əvi və sairələrilə görüşüb onların dini firqələr və təriqətlər 
haq
qındakı fikirlərini tədqiq etmişdir.  
Şəms Təbrizi İslam şərqində olan səyahəti əsnasında şərq 
ölk
ələrinin cəhalət və möhumat içində çapaladığını, təsəvvüfün 
v
ə tərki dünyalğın təkcə mədəni sahələrdə deyil, xalqın iqtisadi 
h
əyatında da öldürücü təsirlər bağışladığını təyin etmişdi.  
Şəmsəddin Təbrizi üfüqlərindən bir günəş kimi zühur et-
digi zaman İslam şərqində bir çox şöbə və təriqətlərə atrılmış 
dörd firq
ə vardı. Bunlar bütün xalqı dəstələrə ayırıb tələbə və 
y
axud mürid adı altında arxalarına salmışdı.  
 
 
23 




Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   67


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə