Soyqirimi: tarixin qanlı salnaməsi



Yüklə 3,15 Mb.

səhifə99/138
tarix08.03.2018
ölçüsü3,15 Mb.
1   ...   95   96   97   98   99   100   101   102   ...   138

həmçinin  araşdırılmalı  olan  xüsusatların  sayının  çoxluğu,  eyni 

zamanda,  həmin  cinayətlərin  törədilmə  üsul  və  vasitələri,  xa­

rakteri  nəzərə  alınaraq  soyqırımı,  işgəncə  və  icraatı  təzələn­

miş  işlər  üzrə  üç  əsas  istiqamət  müəyyənləşdirilib.  Qanun­

suz  erməni  silahlı  birləşmələri  tərəfindən  Dağlıq  Qarabağ 

və  işğal  olunmuş  digər  ərazilərdə  törədilən  cinayət  əməlləri 

1  oktyabr  2000-ci  il  tarixdə  qüvvəyə  minmiş  Azərbaycan  Res­

publikası  Cinayət  Məcəlləsinin  16-cı  fəslində  nəzərdə  tutul­

muş  sülh  və  insanlıq  əleyhinə  cinayətlərə  aid  edilib.  Cinayət 

işinin  istintaqı  hərbi  prokurorluq  orqanlarında  keçirilən  islahat­

lardan  sonra  daha  da  sürətlənib.  Azərbaycan  Respublikasının 

Prezidenti  İlham  Əliyevin  27  sentyabr  2008-ci  il  tarixli  sərən­

camı  ilə  təsdiq  edilmiş  «Azərbaycan  Respublikası  Prokurorlu­

ğunun  fəaliyyətinin  müasirləşdirilməsinə  dair  2009-2011-ci 

illər  üçün  Dövlət  Proqramı»na  müvafiq  olaraq  respublika  pro­

kurorunun  30  mart  2009-cu  il  tarixli  əmrinə  əsasən,  respubli­

ka  Hərbi  Prokurorluğunun  Ağır  Cinayətlərə  dair  İstintaq  İda­

rəsinin  tərkibində  Xüsusi  istintaq  şöbəsi  yaradılıb,  yuxarıda 

göstərilən  cinayət  işinin  istintaqı  həmin  şöbəyə  həvalə  edilib. 

Bundan  sonra  beynəlxalq  hüquq  normalarına  uyğun  soyqırımı, 

deportasiya,  işgəncə  və  digər  epizodlar  üzrə  hərtərəfli  istintaq 

hərəkətləri  aparılıb,  nəticədə  1  yanvar  2011-ci  il  tarixədək 

sülh  və  insanlıq  əleyhinə  müharibə  cinayətləri  törətmiş  239 

nəfər,  habelə  ümumi  cinayətlər  kateqoriyasına  aid  banditizm, 

qəsdən  adamöldürmə  və  digər  cinayətlər  törətmiş  48  nəfər  -  

cəmi  287  nəfər  barəsində  təqsirləndirilən  şəxs  qismində  cəlb- 

etmə  qərarları  çıxarılıb.  Məhkəmə  qərarlarına  əsasən,  onla­

rın  barələrində  həbs  qətimkan  tədbiri  seçilib,  axtarışları  elan 

edilib,  bununla  bağlı  müvafiq  sənədlərin  aidiyyəti  orqanlara 

göndərilməsi  təmin  olunub.

Cinayət  işi  üzrə  keçirilmiş  kompleks məhkəmə tikinti-texniki 

və  əmtəəş.ünaslıq  ekspertizasının  rəyindən  isə  belə  məlum 

olur  ki,  qanunsuz  erməni  silahlı  birləşmələri  tərəfindən  Xocalı

316



şəhərinin  işğal  edilməsi  ilə əlaqədar dövlət əmlakının  və xüsu­

si  mülkiyyətdə  olan  əmlakın  məhv  edilməsi,  talan  edilməsi  ilə 

bağlı  Azərbaycan  dövlətinə  və  vətəndaşlarına  140  milyon  ma­

natdan  və  ya  170  milyon  ABŞ  dollarından  artıq  ziyan  vurulub. 

İş  üzrə  istintaq  tədbirləri  davam  etdirilir.

Aparılan  istintaqla  o  da  müəyyən  edilib  ki,  beynəlxalq  hu­

manitar  hüquq  normalarını,  insan  hüquqları  üzrə  ən  müxtəlif 

konvensiyaları  ayaq  altına  atan  erməni  hərbi  birləşmələri  dinc 

əhalini  qətlə  yetirmək  məqsədi  ilə  insanlığa  ləkə  olan  ən  qəd­

dar  üsullara  əl  atıblar.  Xocalıda  mülki  əhalinin  planlı  şəkildə 

qətlə  yetirilməsini  sübut edən  çoxsaylı  faktlardan  biri  də  məhz 

budur  ki,  həmin  gün  əhalinin  zorakılıqdan  qaçıb  qurtarmaq 

istəyən  hissələri  ərazidən  çıxış  yollarında  əvvəlcədən  xüsusi 

hazırlanmış  pusqularda  güllələniblər.  Xocalıdan  çıxan  əhali­

nin  Naxçıvanik  kəndi  ərazilərində  pulemyot,  avtomat  və  baş­

qa  atıcı  silahlardan  gülləbaran  edilməsi  bunu  bir  daha  təsdiq­

ləyir.  Bütün  bunlar  ermənilərin  1992-ci  ildə  Xocalı  şəhərində 

törətdikləri  qeyri-insani  hərəkətlərin  kökündə  məhz  soyqırımı 

niyyətinin  dayandığını  aşkar  surətdə  üzə  çıxarır.

İstintaqla  bu  da  müəyyən  edilib  ki,  ermənilər  beynəlxalq 

humanitar  hüquqda  yolverilməz  sayılan  soyqırımı  cinayətinə 

şüurlu,  məqsədli  şəkildə,  bilərəkdən  əl  ataraq  misli  görünmə­

miş  qətliamlar  törədiblər.  BMT  Baş  Məclisinin  1946-cı  il  11 

dekabr  tarixli  96  saylı  Qətnaməsində  qeyd  olunur  ki,  geno- 

sid,  insan  qruplarının  yaşamaq  hüququnu  tanımamaqla  insan 

mənliyini  təhqir  edir,  bəşəriyyəti  insanlar  tərəfindən  yaradılan 

maddi  və  mənəvi  dayaqlardan  məhrum  edir.  Belə  bədnam 

əməllər  BMT-nin  məqsəd  və  vəzifələrinə  tam  ziddir.  BMT  Baş 

Məclisinin  9  dekabr  1948-ci  il  tarixli  260  saylı  Qətnaməsi  ilə 

qəbul  edilmiş  və  1961-ci  ildə  qüvvəyə  minən  «Genosid  ci­

nayətinin  qarşısının  alınması  və  cəzalandırılması  haqqında» 

Konvensiyada  genosid  cinayətinin  hüquqi  əsası  təsbit  olunub. 

Konvensiyaya  qoşulan  dövlətlər  sülh  və  yaxud  müharibə  döv­

317



ründə  törədilməsindən  asılı  olmayaraq,  genosidin  beynəlxalq 

hüquq  normalarını  pozan  cinayət  olduğunu  təsdiq  edərək 

onun  qarşısının  alınması  və  səbəbkarlarının  cəzalandırılması 

üçün  tədbirlər  görməyi  öhdələrinə  götürüblər.  Ermənistanın 

Azərbaycana  qarşı  təcavüzü  zamanı  həmin  konvensiyada  təs­

bit  olunmuş  genosid  cinayətini  təşkil  edən  bütün  əməllər  tət­

biq  olunub.

Ermənistanın  müharibə  zamanı  davranış  normalarını  müəy­

yənləşdirən  beynəlxalq  hüquq  normalarına  məhəl  qoymaması 

ilə  bağlı  faktlar  yalnız  bütün  bunlarla  məhdudlaşmır.  Beynəl­

xalq  humanitar  hüququn  tələblərinə  əsasən,  müharibə  yal­

nız  silahlı  münaqişədə  olan  tərəflərin  silahlı  qüvvələri  ara­

sında  aparılmalıdır.  Mülki  əhali  döyüşlərdə  iştirak  etməməli 

və  onlarla  hörmətlə  davranılmalıdır.  «Müharibə  zamanı  mülki 

şəxslərin  müdafiəsinə  dair»  IV  Cenevrə  Konvensiyasının  3-cü 

maddəsinə əsasən,  mülki  əhalinin  həyatına  və təhlükəsizliyinə 

qəsd,  o  cümlədən  onların  hər  cür  öldürülməsi,  şikəst  edilmə­

si,  onlarla  qəddar  davranış,  onlara  əzab  və  işgəncə  verilməsi, 

insan  ləyaqətinə  qəsd,  təhqir  və  alçaldıcı  hərəkətlər  qadağan 

edilir.  Konvensiyanın  33-cü  maddəsində  qeyd  olunur  ki,  heç 

bir  mülki  şəxs  törətmədiyi  hüquq  pozuntusuna  görə  cəzalan­

dırıla  bilməz.

Mülki  əhaliyə  qarşı  kollektiv  cəza  tədbirlərinin  görülməsi, 

mülki  əhalini  qorxuya  salmaq,  onlara  qarşı  terror  hərəkətləri, 

onların  repressiyaya  məruz  qoyulması  birmənalı  qadağan  edi­

lir.  Həmin  konvensiyanın  34-cü  maddəsinə  görə,  mülki  əha­

linin  girov  götürülməsi  də  qadağandır.  Lakin  təkcə  Xocalıda 

mindən  artıq  insanı  girov  götürən  ermənilər  bu  prinsipə  aşkar 

sayğısızlıq  nümayiş  etdiriblər.  Ermənistan  silahlı  qüvvələri  bu 

hüquq  normalarına  məhəl  qoymayaraq  Xocalıda  dinc  əhalinin 

məhvi  üçün  qəddar  üsula  əl  atıb.  «Soyqırımı  cinayətinin  qarşı­

sının  alınması  və  onun  cəzalandırılması  haqqında»  1948-ci  il 

9  dekabr  tarixli  Konvensiyasında  və  Azərbaycan  Respublikası

318





Dostları ilə paylaş:
1   ...   95   96   97   98   99   100   101   102   ...   138


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə