Sözlərdən birinin yazılışı səhvdir: a mihüm b münbit c müntəxəbat d münsif e nəql



Yüklə 187,85 Kb.

tarix12.10.2018
ölçüsü187,85 Kb.
növüYazı


1

Sözlərdən birinin yazılışı səhvdir: A) mihüm 

B) münbit C) müntəxəbat D) münsif E) nəql

2

Dörd cür yazılan şəkilçilərin tərkibində işlənməyən 



saitlər hansılardır? l.(ö) 2. (i) 3.(o) 4. (e) 5. (ıı)

A) 1,3,5  B) 2,3,5 C) 1,3,4  D) 3,4,5  E) 2,4,5

3

(y) samitinin kar qarşılığı hansı sözdə var? A) kürk   B) 



örtük C) tərk D) Bakı E) türk

4

Deyilişi ilə yazılışı fərqlənməyən, vurğusu birinci hecaya 



düşən türk mənşəli söz hansıdır? A) bayaq B) fonetika C) 

opepea D) sonra E) dünən

5

Hansı cərgədəki sözlərin hər ikisinin də tərkibində 



uzanan sait var? A) Rəna, şölə B) heca, vurğu C) məktəb, 

ali D) alət, kitab E) orta, ali

6

Hansı sırada dodaqlanmayan incə saitlərin ahəngi var?A) 



meşşanlıq, uzunluq, qalınlıq B)təsnifat, güzəştsiz, qarışıq 

C)ölümsüzlük, ütüləmək, duzsuzluq D)incəlik, 

qəlbimizdəki, təbiət E)iradə,mərdlik, kəramət

7

Hansı sırada bütün sözlərin yazılışı ilə tələffuzü fərqlənir? 



A) sürətlə, bağça, bəxtəvərlik B) süvari, dahi, kinayə C) 

ipək, türk, kürk D)haqlı, buludlar, bildirki  E) yoxuş, 

yazdır, xoşbəxtlik

8

Tələffüzü düzgün verilmiş söz:A) bəraət (bərayət) B) 



qətiyyən (qətiyyən) C) məharətli (məha:rətti)D) 

məhəccər (məhəcər)    E) lütfkar (lütvükar)

9

Vurğu qəbul etməyən şəkilçilər:  A) -casına2, -lik4  B) -



casına2, -lar4  C) -gil, madan2  D) -araq2, -ıb4  E) -ır4, -

ıq4


10

Tələffüzü yazılışından fərqli olan  sözləri göstərin.

A) zərblə, bünövrə B) sirdaş, dəliqanlı C) boztəhər, şəffaf 

D) yuxucul, təmizkar E) müxəmməs, çilingər

11

Son cingiltili samiti kar qarşılığı ilə əvəz etdikdə mənası 



dəyişən sözləri seçin:A) bağ, ağac B) dağ, sənəd C) göy, 

palaz D) rəng, qəlb E) serviz, sənəd

12

Sözlərdən hansında sait uzandıqda sözün mənası 



dəyişir?A) ləpə B) alim C) nərə D) kitab E) təmir

13

«Yarpaq» sözünün fonetik təhlilində harada səhvə yol 



verilmişdir? A) Sözdə 6 səs, 6 hərf vardır  B) Yazılışı ilə 

tələffüzü fərqlənir C) Sözdə 3 cingiltili, 1 kar samit vardır  

D)Vurğu2-cihecaya düşür E) Ahəng qanunu 

gözlənilmişdir

14

Aşağıdakı sözlərdən hansında orfoqrafiya qaydalarına 



riayət edilmişdir? 1 qəhrəman-2sevinç-3 zəyif 4 peşman 

5 pilləkən A) 1,2,3 B) 2,3,4 C) 1,3,5 D) 1,4,5 E) 2,4,5




15

"Qənd" sözünün fonetik təhlili ilə bağlı fikirlərdən biri 

səhvdir:A) Sözün deyilişi ilə yazıhşı fərqlənir B) Söz bir 

hecalıdır C) Sözdə 3 cingiltili samit var D) Sözdəki sait 

açıq, incə, dodaqlanmayandır E) Sözdəki bir Samitin kar 

qarşılığı yoxdur. 

16

«Duzlu» sözünün fonetik təhlilində səhv haradadır?



A) 5 hərf, 5səs var  B) Saitlər hamısı qalın və 

dodaqlanandır C)Vurgusu  ikinci hecaya düşür    D)sözdə 

kar samit işlənmişdir E) Ahəng qanunu gözlənilmişdir.

17

Səslərdən birinin tələffüzü ilə mənası dəyişən sözlər 



hansılardır?   A )mina,   məna   B)əsir, sürfə C) gəlin, əkin 

D) əyan, dava E) kitab, katib   

18

"İffət" sözünün fonetik təhlilindəki doğru cavabı 



göstərin:  A)Sözdə ahəng qanunu gözlənilmir.        

B) Sözdə yalnız qapalı, incə saitlər işlənmişdir.   C)Yazılışı 

tələffüzündən fərqlənmir   D)Sözdə bütün samitlər 

cingiltilidir   E)Sözün hecaları “if-vət”         

19

Hansı sözlərin tələffüzü səhv göstərilmişdir?



A) (vəziyət), (hədiyə) B) (rüba:i), (orfoepik) C)(dimməz), 

(moişuk') D) (nök'san), (hak'lı) E) (oylax), (öyüt)

20

Vurğusu birinci hecaya düşən əsl Azərbaycan mənşəli 



sözlər hansılardır? 1 atlas 2.sonra 3 yamyaşıl 4 lakin 5 

daxilən 6 dünən A) 2,4,5 B) 1,3,6 C) 4,5,6 D) 2,3,6 E) 

3,4,5

21

Hansı sözün yazılışı səhvdir? A) fənnlər B) xəttin C) sirdaş 



D) səddin E) meyil

22

Cərgələrin birindəki sözlərdə səslərin sayı hərflərin 



sayından az olmaqla yanaşı, həmin sözlərin birinci saiti 

uzun tələffüz olunur:   A)növbə, sonra, dovşan  B)nota, 

dövlət, nəticə C)cövhər, saniyə, sait  D)ailə, qovurma, 

nöqtə E)xasiyyət,mətbəə, camaat

23

Şəkilçi artırdıqda vurğunu özündə saxlayan alınma 



sözlər:A) Ağdam, Ağdaş, dünyagörüşü B) Firma, ferma, 

maşın C)Qıpqırmızı, sonra, lakin D)Afrika, fonetika, Roma 

E)alma, dimdik, gəlin

24

Vurğusu son hecaya düşməyən sözlər cərgəsini göstərin: 



1 kinodramaturgiya 2 yuxugörmə 3 Naftalan  4 

poçtalyon 5 orfoepiya  6 psixologiya  A) 1,5,6  B)2, 3,4  

C) 3,4,5  D) 2,4,6  E) 3,5,6

25

Hansı sözdə nöqtələrin yerinə «k» yazılmalıdır?



A)köpə...i B)kəpənə...ə C)kələ...in D) əmla...ımız 

E)fələ...in




26

”Zəiflik” və” qarasaçlı” sözlərinin fonetik təhlilindəki 

ortaq xüsusiyyəti tapın: A)Hər iki söz üçhecalıdır.B) Hər 

iki sözün tələffüzündə iki fərqli məqam var    C)Hər iki 

sözdə iki cingiltili samit işlənmişdir  D)Hər iki sözdə vurğu 

üçüncü hecaya düşür E)Hər iki söz ahəng qanuna tabe 

deyil.

27

Kar-cingiltili samit cütlüklərindən biri səhv göstərilmişdir: 



A) f-v  B) x'-y  C) g-k'  D) s-z  E) d-t

28

Hansı bənddə cingiltili samitlər işlənmişdir? A)dostlar, 



doqquz   B)ağsaqqal, səkkiz  C) ciddi, doğru D) süzgəc, 

kənd   E) rəssam, sərbəst

29

«Ədəbiyyatçı» sözünün fonetik təhlilindəki səhvi 



müəyyənləşdirin: A) 10 hərf, 9 səsdən ibarətdir B) 

Vurğusu son hecaya düşür C)Ahəng  qanununa  tabe  

deyil  D) Yazılışı ilə tələffüzü fərqlənir E) Heca bölgüsü 

belədir: ə-də-biy-yat-çı.

30

Hansı variantda sözün sonundakı cingiltili samit özünün 



kar qarşıhğı kimi tələffüz olıınur?A) bənd olmaq B) qənd 

ətri C) kitab oxumaq D) kərpic ovuntusu E) dəqiq cavab

31

Cərgələrdən hansında kar və cingiltili samitlərin qarşılığı 



səhv verilib? A) p-b  B) ç-c  C) t-d  D) ş-s  E) f-v

32

Yalnız fonetikaya aid terminlər hansı sırada verilib?                    



A) omonim, heca B) isim, sifət C) səs, vurğu D)ahəng 

qanunu, sinonim E) sintaksis, dilçilik

33

“Xışıldamaq”sözünün fonetik təhlili ilə bağlı düzgün 



fikirləri müəyyənləşdirin: 1 Sözdə   qarşılığı  olmayan  

dörd  samit  işlənmişdir  2 Sözdə  yalnız  qalın, qapalı  

saitlər  işlənmişdir   3 Sözün hecaları «xı-şıl-da-maq» 

şəklindədir 4 Vurğu sonuncu hecaya düşür  5 Sözdə(t) 

samitinin  cingiltiti  qarşılığı işlənmişdir  A) 1,3,5   B) 1,2,5   

C) 2,3,4  D) 1,3,4  E) 3,4,5

34

Hansı variantda sözün sonundakı cingiltili samit özünün 



kar qarşılığı kimi tələffüz olunur? A) palıd ağacı B) kitab 

evi C) qənd ətri D) kənd alması E) kənd havası

35

Sözlərdən hansında cingiltili samit iştirak etmir? A) itki 



B) xasiyyət C)yetərsay D) həssas E) canıyanan

36

Aşağıdakı sözlərdən hansı mənsubiyyət şəkilçisi qəbul 



edib?A) arzu  B) insanam  C) gedim  D) sevdik  E) yolun

37

Hansı birləşmələrin birinci tərəfinin son camiti cingiltili 



tələffüz olunmur?  1 tüfəng lüləsi   2 şabalıd ağacı  3 

kitab rəfi  4 turac ovlamaq  5 kabab qoxusu  A) 2,4  B)  1, 

3, 5  C) 1, 2   D) 1, 2, 4  E) 1, 4, 5



38

Şəkilçilərdən biri heç vaxt  vurğu qəbul etmir. A) xəbərlik 

şəkilçiləriB) hal şəkilçiləri C) mənsubiyyət şəkilçiləri D) 

cəm şəkilçiləri E) isimdən isim düzəldən şəkilçilər

39

Hansı bənddəki sözün ilk samitini onun kar qarşılığı ilə 



əvəz etsək, yeni söz alınmaz? A) dəmir B) göz         C) 

dərs D) zəif  E) zəfər

40

"Diametr" sözünün nə üçün alınma olduğunu göstərən 



səbəblərdən biri yanlışdır: A) Ahəng qanunu 

pozulduğuna görə  B) Vurğusu son hecaya düşmədiyinə 

görə C) Üçhecalı söz olduğuna görə           D) İki sait 

yanaşı gəldiyinə görə E) Sonda iki samit yanaşı gəldiyinə 

görə

41

Sözlərdən biri hecalara düzgün bölünməmişdir?    A) hü-



nər-li    B) ə-də-biy-yat   C) te-leq-ram D) mə-ri-fət   E)  

sər-bəst-lik

42

Vurğusu   birinci  hecaya  düşən  söz: A) sinonim   B) 



sulfat C) paraqraf  D) povest   E) kulminasiya

43

Vurğu haqqındakı fikirlərdən biri səhvdir: A) Sözdə 



hecalardan birinin o birinə nisbətən qüvvətli deyilməsinə 

vurğu deyilir B) Alınma sözlərdə vurğu bir çox hallarda 

sözün əvvəlki hecalarına düşür C) Dilimizdə ilk hecası 

vurğu qəbul edən milli mənşəli sözlər də var D) Sözə bir 

neçə şəkilçi qoşulduqda vurğu həmişə sonuncu şəkilçinin 

üzərinə düşür E) Dilimizdə vurğu çox zaman sözün son 

hecasının üzərinə düşür

44

Hansında uzun saitli heca ilə vurğulu heca üst-üstə 



düşür?A) lakin B) laqeyd C) dovşan D) cahil E) tövbə

45

Hansı sözdə tələffüz zamanı kar samitlər yanaşı 



gəlmişdir? A) seçki   B) dastan C) hərəkətsiz D) taxta E) 

sanki


46

"Sünbüllük" sözünün fonetik təhlilində harada səhvə yol 

verilmişdir? A) Sözdə (n), (b), (1) cingiltili samitləri, (s), 

(k) kar samitləri işlənib B) 3 hecadan ibarətdir, (sün-bül-

lük), vurğu sonuncu hecaya düşür C) (ü) - incə, qapalı, 

dodaqlanan saitdir D) Sözdə dodaqlanan incə saitlərin 

ahəngi vardır E)9hərf  və  9  səsdən  ibarətdir.                  

47

Sözlərdən birirnin yazılışı səhvdir:   A)inkubator 



B)əskilmək C)əkiz D)kəlağayı E)ekalogiya     

48

İnsan sözünə hansı şəkilçini artırsaq, vurğusu dəyişməz?  



A) -lıq4  B) -lar2  C) -a2  D) -dır4  E) -da2

49

Hansı  sözün  tələffüz  şəkli  düzgün  göstərilməmişdir? 



A) (uçuq- söküx') B) (va:himə) C) (əllaltı)  D) 

(sənətkarrıxnan  E) (köpüx')




50

"Ümid" Sözünün fonetik təhlili ilə bağlı səhv:A) Sözdə 

incə saitlərin ahəngi gözlənilmişdir B) Vurğu ikinci 

hecaya düşür C) Bir cingiltili, bir kar samit var D) 

İkihecalıdır  E) Sait səslər dodaqlanandır

51

Sözlərdən birinin vurğusunu dəyişsək, nitq hissəsinə 



mənsubluğu dəyişməz: A) akademik B) bəzən C) 

romantik D) şaxta E) klassik

52

Hansı sözdə kar tələffüz olunan cingiltili samit var?     A) 



dovşan   B) itki   C) almaz     D)   tüfəngin  E) kitabımız

53

Neçə sözü sətirdən-sətrə keçirmək olmaz? Adət, iaşə, 



odun, kənd, maaş, həyət, süni   A) 1 B) 2 C) 3  D) 4  E) 5

54

Hansı variant "tərifnamə" və "tabeli" sözlərinin fonetik 



təhlilinə aid düzgün ortaq fikirdir? A) Hər ikisi üçhecalı 

sözdür  B) Hər iki söz ahəng qanununa tabedir  C) Hər 

ikisində vurğu üçüncü hecadadır  D) Hər ikisində qapalı 

dodaqlanan saitlər işlənmişdir E) Hər iki sözdə uzun 

tələffüz olunan iki sait işlənmişdir

55

Hansı misrada bütün sözlərin vurğusu sonuncu hecaya 



düşür? Bulud tez keçməsin başımın üstdən,

Çay da yavaş axsın sular boyunca, Baxım hər zərrəyə, 

baxım doyunca,Ürək tərpənməyir ötərgi səsdən,Nə çıxar 

bir anlıq yanan həvəsdən? (S.Vurğun) A) 1-ci B) 2-ci C) 3-

cü D) 4-cü E) 5-ci

56

Hansı sözlərin yazılışı səhvdir? 1 heykəltaraş 2 bəyanat 3 



kəhraba 4  müntəxabat 5  cavahir 6  cah-calal   A) 1,2,5    

B) 3,4,5    C) 2,5,6 D) 1,4,6    E) 1,3,4

57

"Bəzən" zərfinin fonetik təhlilinə aid səhvi tapın:A)Ahəng 



qanununa tabedir   B)İki hecası da samitlə başlayır  

C)Vurğusu son hecaya düşür  D)Samitlərin hamısı 

cingiltilidir  E) Sözün birinci hecası uzun tələffüz olunur

58

Hansı sözdə uzun saitlə vurğu eyni hecada deyil? 1 sonra  



2 alim  3 mömin  4 bəzi  5 musiqi   A) 1, 4    B) 2, 3, 5  C) 

1, 3, 5  D)  1, 4, 5  E) 2, 3, 4

59

Vurğusu ilk hecada olmayan alınma ismi 



müəyyənləşdirin:A) rebus B) mötəbər C) kabel D) radio 

E) şəfəq


60

Hansı misrada yazılışı tələffüzündən fərqlənən söz 

yoxdur? 1 Çöllər  məndən  su  içir, 2 Söyüdlər kölgə  salır 

3 İllər,  əsrlər  keçir, 4 Kür  çayım  cavan  qalır (N.Xəzri)  

A) I B) II C) III D) IV E) I, IV

61

Birinin yazılışı səhvdir:A) yanlış  B) kokteyl C) ahu-nalə D) 



səliqə-səhman E) feyzyab


62

Birində vurğu ilk hecada deyil:  A) seriya B) mumiya C) 

fauna D) atlas E) vaza

63

"Saxtakarlıq" sözünün fonetik təhlilinə aid düzgün fikri 



göstərin A) Sözdəki te hərfı d, el hərfi r, qe hərfı isə x 

səslərini ifadə edir B) Yazılışı ilə tələffuzü fərqlənmir  C) 

Ahəng qanununa tabe deyil  D) Sözün hecaları sax-ta-kar-

lıx şəklindədir  E) Vurğu III hecaya düşür.

64

Səhv fikirləri müəyyənləşdirin:1 Sonu b, d, g, c ilə bitən 



sözlərə samitlə başlanan şəkilçi artırdıqda, həmin hərflər 

yazıldığı kimi deyilir 2 Sonu q ilə bitən çoxhecalı alınma 

sözlərə samitlə başlanan şəkilçi artırdıqda q-ğ 

əvəzlənməsi baş vermir 3 Mürəkkəb sözün tərkib 

hissələri ayrı-ayrılıqda hecalara bölünməlidir 4 Əsl 

Azərbaycan sözlərində vurğu ilk hecaya düşür.A)2,4 

B)2,3 C)1,3 D)1,2 E)1,4            

65

Hansı sözlərin yazılışı düzgündür? 1 abünə 2  



akkumulyator 3 junqlyor 4  məchul 5  qiybət 6  pinqivin 

A) 4,6 B) 1,3,5 C) 2,4 D) 1,4,5 E) 2,3,6

66

Hansı sözün yazılışı ilə tələffüzü arasında  daha çox fərqli 



məqam var?A) fırıldaqçı B) genealoji C) filial D) ürəkaçan 

E) xəyalpərəstlik

67

Hansı cərgədə q hərfi iki müxtəlif səsi ifadə edir?A) 



ittifaq, istiqlal B) otaq, yarpaqlı C) üfüq, şəfəqli D) 

maqnit, qatil E) dayanacaq, şəfəq

68

Səhv yazılmış söz:A) məcra B) ehtiyat C) qürüb D) 



atəşfəşanlıq E) kinoskop

69

Hansı sait qoşalığında səsartımı və səs əvəzlənməsi baş 



verir ? A) ai  B) üə  C) io  D) ea  E) əi

70

"Vaxtaşırı" sözünün fonetik təhlilində səhv haradadır? A) 



Vurğu son hecaya düşür  B) Hərflərlə səslər sayca eynidir 

C) Yazılışı ilə deyilişi fərqlidir D) Ahəng qanununa tabedir  

E) Sözdəki t samiti d cingiltili samitinin kar qarşılığıdır 

71

Hansı sözlərin tələffüzü səhv göstərilmişdir? A) (vəziyət), 



(şəxsiyət) B) (bərayət), (şücayət) C) (dimməz), (qommax) 

D) (nök'san), (təksir) E) (şaftalı), (kəşviyat)

72

Biri dialekt sözdür:  A) arı B) ayaq C) yağı D) kürək E) 



nimdər

73

”Açıqürəkli” sözünün fonetik  təhlilindəki  səhvi  



göstərin: A) Vurğu son hecaya  düşür B) Sözün üç hecası 

samitlə başlayır  C) Sözdəki iki samitin qarşılığı yoxdur  

D) Sözdə (y) və (x) samitlərinin qarşılıqları işlənmişdir  E) 

Sözün yazılışı ilə tələffüzü arasında iki fərqli məqam var.




74

Hansı sözlərin yazılışı səhvdir? 1 komunikasiya 2 

konstitusiya   3 kompyuter  4 kuliminasiya  5 

kompozisiya A) 1,5   B) 2,4  C) 3,5  D) 2,3   E) 1,4

75

Biri vurğusu dəyişməklə mənası dəyişən sözdür:     A) 



qanun B) dava  C) tala  D) mütləq  E) romantik

76

Cingiltili samitlə başlayıb,cingiltili samitlə bitən söz 



hansıdır? A) yaylaq  B) bulud  C) dəftər  D) barmaq  E) 

həyət


77

Cərgələrin birində müxtəlif səslər bir hərflə ifadə 

olunmuşdur: A) öyüd,teatr  B) kələm,klub  C) qəlb,qəsd 

D) kapitan,kollec E) qələm,nəhəng

78

Fonetika haqqında fikirlərdən biri yanlışdır: A) 



fonetikanın həm nəzəri, həm də əməli əhəmiyyəti vardır 

B) fonetika orfoqrafik normaların qaydaya salınması 

mənimsənilməsində də müəyyən əhəmiyyət kəsb edir C) 

fonetika ümumi və xüsusi olur D) dilin səs sisteminin 

müasir inkişaf səviyyəsini öyrənən fonetikaya təsviri 

fonetika deyilir E) dildəki səslər sözlər tərkibində deyil, 

ayrılıqda tələffüz olunur

79

Assimilyasiyanın növləri hansılardır? 1)irəli    2)tam   



3)uzun  4) natamam 5)geri  6)aşağı  A)1,2,3 B)3,4,5,6     

C)4,5,6  D)1,2,5  E)1,2,4,5

80

Ayrı-ayrı dillərə aid fonetik transkripsiyalarla yanaşı, 



bütün dillərə məxsus olan transkripsiya necə adlanır?  A) 

beynəlxalq fonetik transkripsiya B) beynəlxalq fonetika  

C) ümumxalq transkripsiya  D) ümumi fonetik 

transkripsiya  E) xüsusi transkripsiya

81

Danışıq üzvləri sırasında verilənlərdən biri səhvdir:



A) beyin - əsəb sistemi  B) damaq    C) dodaqlar  C) 

bronxlar   E) mədə

82

Müasir Azərbaycan ədəbi dilində, əsasən neçə fonem 



vardır? A) 5   B) 32   C) 36   D) 25    E) 33

83

Sözlərdən birinin orfoqrafiyasında səhvə yol verilmişdir: 



A) həyəcan  B) atestat   C) kaset   D) ssenari  E) təbaşir

84

Cərgələrdən biri yalnız sürtünən samitlərdən ibarətdir:  



A) s,l,m,x,h  B) m,n,k,r,ğ  C) z,s,j,ş,v  D) t,d,s,f,ş  E) 

s,ş,j,b,p

85

Sözlərdən birində eliziya hadisəsi baş vermişdir:



 A) cərimə  B) Fərhad  C) stəkan  D) atlar  E) klub

86

Əmələgəlmə yerinə görə samitlər hansı qrupa bölünür: 



1) dil samitləri   2) sonor samitlər 3)dodaq samitləri  4) 

boğaz samitləri  5) diş samitləri A) 1,3,4        B) 3,4,5   C) 

2,3,5  D) 1,2,5   E) 2,5



87

Birinin tələffüzü səhv verilmişdir:    A)   informatika [ 

infarmatika ]      B) okean [ okiyan ]   C)  şücaət [ şücayət 

]  D) metonimiya [ metanimiya]  E) tövbə [ tö:bə ]

88

Səs haqqında fikirlərdən biri yanlışdır: A) fonetikanın 



obyekti səsdir   B) səs geniş məfhumdur   C) danışıq 

səsləri ictimai mahiyyət daşıyır   D) nitqdə işlənən bu və 

ya başqa bir səsin özünəməxsus yaranma qaydası, fərqli 

xüsusiyyətləri var   E) nitqdə işlənən səslər dövrdən asılı 

olaraq dəyişmir

89

Biri samit səslərin bölgüsünə aid deyil: A) əmələgəlmə 



üsuluna görə   B) dodaqların vəziyyətinə görə   C) 

əmələgəlmə yerinə görə   D) səs tellərinin vəziyyətinə 

görə   E) tərkibinə görə

90

Tarixi fonetika nəyə deyilir?A) bu və ya digər dilin 



fonetik tərkibini tədqiq edən şöbəyə deyilir  B) danışıq 

səsləri haqqında ümumi nəzəri məlumat verən 

fonetikaya deyilir  C) dilin fonetik tərkibini tarixilik 

mövqeyindən tədqiq edən fonetikaya deyilir  D) danışıq 

səslərinin müxtəlif cihazlarla, aparatlarla tədqiq 

olunmasına deyilir  E) danışıq səslərini öyrənir

91

Hansı bənd yalnız partlayan samitlərdən ibarətdir:



 A) m,n,s,z,v,h    B) m,s,l,y,ğ,z  C) k,g,p,b,t,d   D) k,g,s,z,j,v   

E) x,g,z,ğ,h,z

92

Samitlər haqqında fikirlərdən biri yanlışdır:               A) 



əmələgəlmə yerinə görə 3 yerə bölünür  B) k,g,y dilortası 

samitlərdir  C) dilimizdə boğaz samiti vardır   D) v,f 

dodaq – diş samitləridir  E) bütün kar samitlərin cingiltili 

qarşılığı yoxdur

93

Sözlərdən birində assimilyasiya hadisəsi baş vermişdir: 



A) layihə  B) məndən   C) süzsək    D) anaya  E) stəkan

94

Alınma sözlərdən ibarət cərgəni göstərin: A) 



Şahin,Ramiz,biz   B) təşkil,duyğu,hörgü   C) 

inanc,nəzm,bahar  D) şagird,alim,  pəncərə  E) 

gömgöy,briqada,namaz

95

Səhv yazılmış sözü göstərin:A) vermişel  B) ab – hava  C) 



cəfəngiyyat  D) dırmıq   E) nikah

96

Hansı sözün orfoepiyasında səhvə yol verilmişdir:



A) xışıldamaq - [ xışıllamax ]  B) iyirmi - [ yirmi ]  C) 

stəkan - [ stəkan ]  D) anaya - [ anıya ]     E) monolit - [ 

manalit ]

97

Sözlərdən birində vurğu düzgün göstərilməmişdir:



 A) məşhu`r   B)bomba`  C) mürə`kkəb   D) ko`smos   E) 

so´nra



98

Neçə sözdə qalın saitlərin ahəngi var?sarı, məktəbli, 

səadət, siyasət, sona, bacı, hünər, arxalı, kolluq:   A) 1   

B) 2   C) 3  D) 4   E) 5

99

Tərkibində yalnız qapalı saitlər işlənmiş, ahəng 



qanununa tabe olmayan əsl Azərbaycan sözlərini 

göstərin:  1 ilan  2 vücud  3 işıq  4 şüur  5 vacib  6 ildırım 

A) 1,2      B) 4,5       C) 2,5      D) 1,6      E)3,6

100


Hansı cərgədəki sözlərin sonu cingiltili samitlə yazılır, 

lakin tələffüz zamanı karlaşır: A) bulud,könül,  vətən  B) 

çəkic, bulaq, bağ   C) məqsəd, qanad, çəkic   D) qanad, 

dəniz, sənəd   E) torpaq, katib, ulduz

101

Hansı cərgədə sözlərin ikisində də onlara saitlə başlanan 



şəkilçi artırdıqda k-y, q-ğ əvəzlənməsi baş verir: A) 

qaymaq, çəllək   B) çörək, ixtioloq    C) qaynaq, mexanik   

D) texnik, bioloq   E) filoloq, göbələk

102


Hansı sözlərin tələffüz şəkli düzgün göstərilməyib?

A) [ mək´sət ]  B) [ mak´nit ]  C) [ üzvülüx´] D) [ takqıltı ]   

E) [şəfək´]

103


Söz birləşmələrinin hansında asılı sözün son samiti kar 

tələffüz olunur?   A) əncir yarpağı  B) real surət  C) fındıq 

ləpəsi   D) çiyələk ətri   E) ərik ağacı

104


Hansı cərgədə bütün sözlərin tələffüz forması düzgün 

göstərilmişdir? A) [ ambar ], [ gösdərməx´], [ vijdan ]  B) 

[balıx ], [ çiçək], [ ürək ]   C) [ hörmət ], [ pencək ], [ 

soyux ]   D) [ hökumət ], [ bitki ], [ sükunət ]   E) [ ayilə ], [ 

sahat ], [ maaş ]

105


Hansı bağlaycıların yazılışında səhvə yol verilib?

A) halbuki   B)hər çənd C) hərgah  D) guya ki  E) odur ki

106

İki cümlədə bəzi sözlər tələffüz qaydasında yazılıb:



 1 Əsir oğlana çox işgəncə verdilər  2 Büllur qablar göz 

oxşayırdı   3 Türkiyəyə oxumağa gedənnər testnən 

imtahan verecekler  4 Mənnən söyləməkdir, sənnən 

eşitmək   5 Allah məni lənət oxumaq üçün deyil, rəhmət 

oxumaq üçün göndərib

 A) 1,5     B) 2,5   C) 3,4    D) 4,5    E) 1,4

107

"Faciə" sözünün fonetik təhlilində səhv haradadır?



 A) 5 səs və 5 hərfdən ibarətdir   B) [a] qalın, açıq, 

dodaqlanmayandır   C) [i] və [ə] incə. dodaqlanmayandır  

D) [f] kar, [c] cingiltili samitlərdir   E) vurğu son hecaya 

düşür


108

Fonetikanın növləri hansılardır:A) tarixi, müqayisəli, 

təsviri  B) analitik, müqayisəli, tarixi   C) sinter, tarixi, 

eliziya   D) metateza, təsviri, analitik  E) tarixi, proteza, 

eliziya



109

Vokalizm nədir? A) kar samitlər  B) samit səslər   C) 

cingiltili səslər   D) sait səslər   E) qapalı saitlər

110


Azərbaycan dilində şəkilçi yaratmada iştirak etmir:

 A) e,o,ö  B) b,v,d   C) ə,ı,o  D) ü,e,ə  E) a,e,i

111

Əmələgəlmə yerinə görə samitlər neçə qrupa bölünür? 



A) boğaz, damaq, dil  B) dilönü, dilortası, dilarxası  C) 

dilortası, dil, boğaz  D) partlayan, sürtünən  E) dodaq, dil, 

boğaz

112


Verilmiş şəkilçilərdən biri alınma olmur. A) zərf 

düzəldən şəkilçilər B) isimdən isim düzəldən şəkilçilər 

C) isimlərdən sifət düzəldən şəkilçilər D) ön şəkilçilər E) 

qrammatik şəkilçilər

113

məşhur – məhşur – bu cütlükdə hansı hadisə özünü 



göstərir? A) eliziya  B) metateza  C) proteza  D) 

dissimilyasiya E) cingiltiləsmə

114

Sözdəki eynicinsli səslərdən birinin digərinə təsir edərək 



onu başqa səsə çevirməsinə nə deyilir?A) dissimilyasiya  

B) assimilyasiya  C) ahəng qanunu  D) səsartımı  E) 

səsdüşümü

115


Bu sözlərdən hansı geri assimilyasiya nümunəsidir?

A) məndən   B) qızlar  C) otaq D) yarpaq  E) növbətçi

116

Hansı sözün yazılışı ilə deyilişi fərqlənmir? A) vicdan B) 



güllə   C) ürəkdən  D) bayaq  E) ülgüc

117


Sözlərdən hansında səsdüşümü hadisəsi baş vermir?A) 

bədbəxt B) hiylə  C) xurma  D) dəqiqə  E) təyyarə

118

”Hiddətlə” sözünün fonetik təhlili ilə bağlı səhv fikirləri 



göstərin 1Sözdə 8səs,8hərf var  2 Sözdəki samitlərdən 

ikisinin kar qarşılığı yoxdur  3 Üç hecalıdır,vurğu sonuncu 

hecaya düşür  4 Sözdə iki kar,dörd cingiltili samit var   5 

Açıq saitlərin ahəngi gözlənilir   A)1,3,5   B)4,5 C)2,4    

D)2,3,4   E)1,2,3

119


Vurğuya görə məntiqi ardıcıllığı tamamlayın: 1genetika   

2 gimnaziya    3 libretto    4.....         A)laborant   B)gitara  

C)geodeziya    D)leksikoloq     E)gicitkən

120


Səhv yazılmış sözü göstərin:  A)güzaran  B)məfhum   

C)bəyanat  D)inadkar     E)misgər

121

”Azadfikirli”sözünün fonetik təhlili ilə bağlı düzgün 



fikirləri seçin: 1 Sözün tələffüzü ilə yazılışı arasında fərq 

yoxdur  2 Sözdə 4cingiltili,2kar samit işlənmişdir  3 

Sözdəki [t],[f],[k] samitlərinin qarşılığı vardır  4 Sözdə 2 

açıq,qalın,dodaqlanmayan və 3 incə,qapalı 

dodaqlanmayan sait işlənmişdir   5 Bu söz beş hecadan 

ibarətdir. A)3,4,5  B)2,4  C)1,2,3  D)1,3  E)2,4,5




122

Tələffüzü düzgün verilən sözləri göstərin:  1 [anlaşıxlı]  2 

[minyatür] 3 [mə:tdəl] 4 [məta:nətdi] 5[.məxrəc] A)1,2,5   

B)1,2,4  C)3,5   D)3,4   E)1,4

123

Səhv yazılmış sözləri seçin:   1 kontor 2 profilaktoriya  3 



buyruq  4 konqres 5 əcayib 6 ampula  A)2,3,5    B)1,2,3   

C)3,4,6    D)2,5,6    E)1,3,5

124

Fars dilindən keçən sözlərə aid deyil: A) noxud 



B)Xurşud C) cəngavər D) şivə E)şeytan

125


Düzgün yazılmış sözlər hansılardır: 1 blaknot   2 velasipet   

3 aqlütinativ    4 çapalamaq   5 matç   6 müşaiyət   

A)2,3,4,5  B)1,2,6  C)3,4,5  D)1,3,4,6  E)3,4,5,6

126


"Məhsuldarlıq”sözünün fonetik təhlilindəki səhv fikirləri 

göstərin: 1Yazılışı ilə deyilişi eyni deyil  2 Sözdə qarşılığı 

olmayan 5samit səs var   3 Sözdə 5cingiltili, 2kar samit 

var    4 Ahəng qanununa tabedir   5 Sözdə 1 incə,uzun 

sait səs var   6 Vurğu dördüncü hecanın üzərinə düşür  

A)1,2,6  B)4,5,6  C)3,4,5  D)1,3,4  E)2,3,5

127

Sözlərdən yalnız biri damaq ahənginə uyğundur: A) 



oyunçu  B)üzümçülük  C)quruluq  D)işçilərin  E)ütülmüş

128


Hansı sıra ancaq qapalı  saitli sözlərdən  ibarətdir?

A)işıq,uzun,ümid B)ilan,ildırım,aşırım C)İlqar, ilğım, ilham 

D)uzaq,yaxın,arı E)ütülü,uşaq,açıq

129


Hansı sırada dodaqlanmayan incə  saitlərin ahəngi özünü 

göstərir? A)heyranlıq,uzunluq,qalınlıq B)təsnifat 

,güzəştsiz C)ölümsüzlük, ütüləmək, duzsuzluq D)incəlik, 

qəlbimizdəki,təbiət E)iradə, mərdlik,kəramət

130

Hansı  misralarda bütün sözlər  ahəng qanununa  



tabedir? 1Siz  böyük ümmansınız  2 Mən kiçik bir 

zərrəyəm   3 Analar, ay analar    4 Siz coşqun insansınız  

5 Mən körpəcə ləpəyəm  A)1,2,4  B)2,3,5      C)1,3   

D)2,3,4   E)4,5

131

Sıralardan  birindəki  sözlərdə  qapalı  saitlər  uzun 



tələffüz  olunur: A)rütubət,sima,zabit B)qiraət, kinayə, 

xüsusi C)nümunə,Səbuhi,Füzuli D)dahiyanə, xain,kirayə 

E)xüsusən,xülasə,ümumən

132


Nümunədə  tələffüz   formasında   verilmiş  şəkilçini   

təyin   edin: Yaralandım  yanımnan, Quşlar doymaz   

qanımnan  Bir bəlaya  düşdüm  ki, Bezar  oldum 

canımnan (Bayatı) A) yönlük   hal şəkilçisi B) ilə  

qoşmanın  şəkilçiləşmiş  forması C) zərf   düzəldən şəkilçi 

D) çıxışlıq   hal  şəkilçisi E)mənubiyyət  şəkilçisi




133

Hansı  sıradakı  bütün   sözlərin  yazılışı  ilə  tələffüzü  

fərqlənir? A)sürətlə,bağça,bəxtəvərlik B)süvari, 

dahi,kinayə C)yoxuş,yazdır,xoşbəxtlik  D)haqlı, 

buludlar,bildirki E)ipək, tük, kürk

134


Metateza hadisəsi olan sözlər:A)atanı-ananı B) inək-

kövrək  C) ara-sıra D)süfrə-sürfə E) fikir-fikrin

135

Orfoepiya qaydaları hansı prinsip əsasında formalaşır?  1 



fonetik   2morfoloji  3 sintaktik    4  tarixi-ənənəvi   

5leksik  A)1,2,4   B)2,3  C)2,4,5  D)4,5    E)1,3

136

Söz ortasında n samiti nə vaxt [m] ilə tələffüz olunur: 



A)Bütün samitlərindən əvvəl gəldikdə B)Açıq saitlərdən 

əvvəl gəldikdə C) Kar samitlərdən əvvəl gəldikdə 

D)”b”,”m” samitlərindən əvvəl gəldikdə E)”r” samitindən 

əvvəl gəldikdə

137

Sözlərin birində səslərin sayı hərflərin sayından azdır:A) 



müstəqillik B) minnət C) suverenlik D) sərbəstlik E) 

addım                                                                                           

138

Sözdə ahəng qanununun ən çox gözlənildiyi yer:



A)iki leksik şəkilçinin qovuşduğu yer B)köklə şəkilçinin 

qovuşduğu yer C)sözün son hecası D)iki sözün birləşdiyi 

yer E)sözün əvvəli

139


Önlük sözünün fonetik təhlilindəki səhv haradadır?

A)Sözdə [n] [l] cingiltili,[k] kar samiti işlənmişdir. 

B)Sözdə 5səs, 5hərf vardır C)Ahəng qanununa tabedir  

D)Vurğusu ikinci hecaya düşür  E)Deyilişi və yazılışı 

fərqlənir

140


Biri ahəng qanununa uyğunlaşdırılmış alınma sözdür: 

A)ilğım  B)məktub  C)məktəb  D)düşərgə      E) şkaf

141

Aşağıdakı  variantlardan hansılarda ünlü səslər düzgün 



verilib?         A) p,f,t,k,a,n B) l,m,v,ş,k C) i,l,n,d,v D) 

s,d,ə,h,l E)z,t,ç,a,v                                                                                           

142

Sözlərdən birinin tələffüz şəkli düzgün göstərilməmişdir: 



A) [ Eytiram ] B) [ lə:nət ] C)  [ səlis ] D)  [ turaç ] E)  [ 

ma:licə ]                                                                                           

143

Hiss-həyəcanı ifadə etmək üçün sözün, ifadənin qeyri-adi 



şəkildə tələffüz olunması necə adlanır?

A)heca B)söz vurğusu C)heca vurğusu D)məntiqi vurğu 

E)həyəcanlı vurğu

144


Vurğu qəbul etməyən şəkilçilər hansılardır? A)casına,  

lik B)casına,lar C)gil,madan D)araq, ıb E)ır, ıq

145

Üzərinə məntiqi vurğu düşən sözü göstərin. Dostumun 



gəlməsi xəbəri məni sevindirdi.

A)sevindirdi B)dostumun C)gəlməsi D)xəbəri E)məni

146

Səhv yazılmış sözü göstərin. A)fəxriyyə   B)filarmoniya  



C)feyzyab  D)fitva  E)feyxua


147

Vurğuya görə məntiqi ardıcıllığı tamamlayın.  1epiqraf    

2 ekvator  3 atletik    4......

A)media  B)cəngəllik   C)epopeya  D)etiket  E)impuls. 

148

Hansı sözdə kar samitlər yanaşı işlənmişdir?A) seçki B) 



dastan C) hərəkətsiz D) taxta E) sanki                                                                                           

149


Hansı söz örtülü qapalı hecadır? A) üslub B)çağdaş 

C)elmi D) auditoriya E)cümlə                                                                                         

150

"Tələffüz"sözü ərəbcə nə sözünü ifadə edir? A)işlətmək  



B)oxumaq C) danışmaq D) söyləmək E) bilmək

151


İlk dəfə olaraq mükəmməl əlifba harada meydana

gəlmişdir? A) Çində B) Finikiyada C) Yunanıstanda D)

Hindistanda E) Misirdə

152


Ərəb əlifbasında Azərbaycan dilinin səslərini əks

etdirməyən neçə artıq hərf var idi? A) 8 B) 4 C) 6 D) 12

E) 5

153


Ərəb əlifbasına farslar hansı hərfləri artırmışlar? A)

g,p,y,k B) ç,p,j,q C) d,t,ç,j D) ç,j,p,g E) ç,c,k,j

154

Hələ XIX əsrin axırlarında Azərbaycanda əlifba



layihəsini latın əlifbası əsasında hazırlayan, lakin

layihəsi o vaxt müəyyən səbəblərə görə qəbul olunmayan

Azərbaycan mütəfəkkiri kimdir? A) A.Bakıxanov B)

C.Məmmədquluzadə C) M.F.Axundov D) M.Kazımbəy

E) H.Zərdabi

155


1926-cı ildə Bakıda keçirilən Birinci Ümumittifaq

türkoloji qurultayda əlifba haqqında hansı fikirlər irəli 

156

Əlifba haqqında fikirlərdən biri yanlışdır: A) Dünyada



250-dən çox əlifba var B) Azərbaycan yazısında uzun

zaman


ərəb

əlifbasından

istifadə

edilmişdir

C)

Azərbaycan yazısında ərəb əlifbası istifadə olunarkən



dilimizin fonetik xüsusiyyətləri nəzərə alınmışdır D)

1921-ci ildə əlifba komitəsi təşkil edildi E) Latın

əlifbasının tarixi kökləri türk xalqları ilə bağlı olmuşdur

157


1939-cu ilin iyul ayında Ali Sovetin II sessiyasında

iştirak edənlər hansı fikirləri irəli sürmüşlər? 1 Rus

əlifbasında heç bir dəyişiklik etmədən onu eyni ilə

götürmək 2 Ərəb əlifbasını islah etmək və onu yazıda

saxlamaq 3 Rus əlifbasını dəyişmək və dilimizin səs

sisteminə uyğunlaşdıraraq yeni Azərbaycan əlifbası

yaratmaq 4 Avropa sistemli əlifbaya keçmək A) 1,3 B)

2,4 C) 1,2 D) 2,3 E) 3,4




158

Yazıya aid səhv fikirlər: 1 Dildən əvvəl yaranmışdır 2

Şərti işarələr sistemidir 3 Ən qədim növü fikri yazıdır 4

Dilin morfoloji tipi ilə bağlıdır 5 Yazının yaranması dilin

və təfəkkürün inkişafı ilə bağlıdır A) 2,5 B) 1,2,4 C)

1,3,5 D) 1,3,4 E) 3,4

159

"?,!,=,+,%" işarələri yazının hansı növünə aiddir? A)



əşyəvi B) piktoqrafik C) ideoqrafik D) həm şəkli, həm də

fikri E) fonoqrafik

160

Qarşılığı düzgün deyil: A) neologizm-yeni söz B)



fonoqrafik yazı-hərfi yazı C) piktoqrafik yazı-fikri yazı

D) sillabik yazı-heca yazısı E) ritorika-natiqlik sənəti

161

Yazının hansı növündə bir neçə səs bir işarə ilə əvəz



olunur? A) piktoqrafik B) əşyəvi C) ideoqrafik D) hərfi

E) sillabik

162

Ən mükəmməl və ən çevik yazı: A) fikri B) əşyəvi C)



hərfi D) şəkli E) sillabik

163


Dövlət Bayrağının üstündəki rənglər yazının hansı

növünə aiddir? A) fonoqrafik B) sillabik C) ideoqrafik

D) piktoqrafik E) əşyəvi

164


Biri səhvdir: A) Aptek qapısında qaba sarılmış ilan şəkli

ideoqrafik yazı növünə aiddir B) Bir neçə səsin bir işarə

ilə verilməsi-sillabik yazı adalnır C) Orxon-Yenisey

hövzələrində tapılmış daş kitabələr piktoqrafik yazıdır D)

Ayaqqabı dükanının vitrinlərində olan ayaqqabı şəkli

piktoqrafik yazıdır E) Kimya dərslərində istifadə olunan

işarələr ideoqrafik yazıdır

165


Yazı haqqında səhv fikri göstərin: A) İndi yazının bütün

formalarından eyni səviyyədə işlənilir B) Səsli dilin

norma ilə qavrayışını təmin edən işarələr sistemidir C)

Gələcək nəsillərə ünsiyyət saxlamaq üçün vasitədir D)

Ən mükəmməl və ən çevik forması hərfidir E) İlk yazı

əlaqəsi əşyalar vasitəsilə olub

166

Doğru fikirlər: 1 Müasir dövrdə piktoqrafik yazıdan da 



istifadə edilir 2 Mağazanın vitrininə qoyulmuş ərzaqlar 

ideoqrafik yazıya aiddir 3 Mağazanın vitrinində çəkilmiş 

çörək, toyuq şəkli yazıya aiddir 4 Qara geyimin yas 

bildirməsi ideoqrafik yazıdır A) 1,3 B) 2,3,4 C) 1,2,3 D) 

1,4 E) 2,4



167

Orfoqrafiyaya aid edilən fikirlərdən biri yanlışdır: A) 

Orfoqrafiya qaydalarına riayət etmək hamı üçün 

məcburidir B) Orfoqrafiya qaydalarının xüsusiyyəti 

düzgün yazılışa yönəlir C) Orfoqrafiya qaydaları 

vahid olur D) Orfoqrafiya qaydaları mümkün qədər 

sabit olmamalıdır E) Orfoqrafiya qaydaları daima 

dilin inkişafını izləyərək təkminləşir

168

Sözlərin baş hərflərinin böyük yazılması hansı 



variantda yanlış göstərilib? A) Misranın əvvəlində 

B) Mətnin və ya abzasın əvvəlində C) Nöqtə 

işarəsindən sonra D) Nida işarəsi cümlənin sonunda 

gəldikdə E) Nida işarəsi cümlənin əvvəlində 

işləndikdə və ya modal sözlərdən sonra

169


Orfoqrafik yazılış baxımından səhv variantı 

göstərin: 1 Neftçilər prospekti 2 Nəsimi Adına 

Dilçilik İnstitutu 3 Əməkdar Elm Xadimi 4 Mətbuat 

Günü A) 1,2 B) 2,3  C)1,4      D) 2,4 E) 1,3

170

Orfoqrafiya nəyə deyilir? A) Fonetik qaydaların 



məcmusuna B) Orfoepik qaydaların məcmusuna C) 

Orfoqrafik qaydaların məcmusuna D) Qrammatik 

qaydaların məcmusuna E) Orfoqrafik qaydaların 

statistikasına

171

Orfoqrafik baxımdan düzgün yazılan sözlər 



cərgəsini seçin: 1 Əmin-amannıq və ildən-ilə 2 

Ədəbi bədii və ala-bəzək 3 Cənub-şərq və Azərkitab 

4 Ala-bəzək və partbilet A) 3 və 4    B) 1 və 4 C) 2 

və 3 D) 1 və 3 E) 2 və 4 

172

Yazımızı asanlaşdırmaq məqsədilə ilk dəfə olaraq 



köhnə yazı qaydalarını pozmuş,  dilimizin öz 

xüsusiyyətlərinə müvafiq və sözü tələffüzə əsasən 

yazmağın təməlini qoymuşdur: A) M.Mahmudbəyov 

B) M.F.Axundzadə C) N.Nərimanov D) 

M.Kazımbəy E) M.Ə.Sabir

173


Sətirdən-sətrə keçmə qaydalarında səhv variantı 

seçin: A) Bütöv sözlərin hissələri sətirdən-sətrə tam 

hecalarla keçirilir B) Çoxhecalı sözlər sətrin 

sonundakı yer nəzərə alınaraq hissələrə bölünüb yeni 

sətrə keçirilir C) Ancaq bir səsdən ibarət olub sözün 

əvvəlində gələn hecalar sətirdən-sətrə keçirilmir D) 

Birinci hecası ancaq bir səsdən ibarət olan ikihecalı 

sözlər sətirdən-sətrə keçirilə bilir E) Bir hərfdən 

ibarət olub, sözün sonunda gələn heca yeni sətrə 

keçirilmir




174

İkinci orfoqrafiya konfransı neçənci ildə çağırıldı? 

A) 1928 B) 1938 C) 1941 D) 1930 E) 1931          

175


Göstərilən variantların hansında ixtisar orfoqrafik 

cəhətdən düzgün yazılıb? A) Azər-Tac B) Azər Tac 

C) Azər.Tac D) Azərtac E)  Azər-TAC 

176


Orfoqrafik cəhətdən düzgün yazılan abreviatur: A) 

Ak-ta B) NaxDU C)  TEC  D) oik E) ETş

177

Aşağıdakılardan hansı orfoepiya anlayışına daxil 



deyil? A) Vurğu B) İntonasiya normaları C) Nitq 

nöqsanlığı D) Tələffüz anlayışı E) Qrammatik 

formaların tələffüzü

178


"Bu və ya digər səbəbə görə biz nitqimizi xüsusi 

olaraq aydın qurmağa çalışırıq bunun üçün də biz 

hər bir sözün hecalarını aydın məxrəclə söyləyirik’’ 

bu fikirlər kim tərəfindən hansı üslub barədə 

deyilmişdir? A) Avenasov, sərbəst üslub B) Şerba, 

tam üslub C) B. Marlinski, tam üslub D) M.Y. 

Lermontov sərbəst üslub E) Krılov "sərbəst üslub"

179


Orfoepiyanın normalarının pozulma səbəblərindən 

biri yanlışdır: A) Danışanın öz dialektində B) 

Orfoqrafiyanın təsiri nəticəsində C) Klassik ədəbi 

dildə D) Dialekt fərqlərinin məhdudlaşdırılmasına 

böyük təsir göstərməsində E) alınma sözlərin

180


Aşağıdakı fikirlərdən hansı doğru deyil? A) 

Orfoepik normalardan uzaqlaşmaq ümumi anlaşma 

işinə mane olur B) Orfoepik qaydalar vasitəsilə bedii 

nitqin estetik effekti daha da artır C )Orfoepiya 

qaydaları sabitdir D) Ayrı-ayrı səslərin və səs 

tərkiblərinin tələffüzü orfoepiyanın əhəmiyyətidir E) 

Orfoepiya anlayışını geniş mənada qəbul etmək 

məqsədə daha çox uyğundur

181

Səslərin ümumi orfoepik normalarına əsasən riayət 



olunur. Cümlənin əvvəlində olan sözün başındakı 

səslərin məxrəclərinə görə aydın tələffüzü zəruridir. 

Bu göstəricilər hansı üslub üçündür? A) Tam üslub 

B) Sərbəst üslub C) Bədii üslub D) Rəsmi üslub E) 

Ailə-məişət üslubu

182


Ə.Əfəndizadə orfoepiya qaydalarını neçə formada 

qruplaşdırmışdır? A) 3 B) 4 C) 2 D) 1 E) 5




183

Ədəbi tələffüzə həm müsbət, həm də mənfi göstərən 

mənbələrdən biridir. Ədəbi dilin ümumiləşməsi ve 

sabitləşməsi baxımından çox vacib vasitədir-bu 

fikirler aşağıdakılardan hansı vasitə üçün əsasdır? 

A) Şivələr B) Yazı C) Mənbələrin düzgün istifadəsi 

D) Başqa dillər E) Alınma 

184


1 Şəkilçi bitişdirilən sözlərin sonuncu səslərinin 

tələffüzü 2 Sözlərə bitişdirilən şəkilçilərin tələffüzü-

bu fikirlər hansı şəraitdə tələffüz qaydası üçündür? 

A) Morfoloji şəraitdə tələffüz B) Fonetik şəkildə 

tələffüz C) Leksik şəkildə tələffüz D) Sintaktik 

şəkildə tələffüz E) Qrammatik şəraitdə

185

Məqamına görə eyni söz iki cür tələffüz  olunur. 



Məsələn;əba-aba, avam-əvam. Bu ədəbi tələffüz 

normalarının müəyyənləşdirilməsində istifadə 

olunan hansı mənbe hesab olunur? A) Şivələr B) 

Yazı C) Ənənəvi və əcnəbi mənbələr D) Qrammatik 

mənbələr E) Tarixi mənbələr 

186


"Təkidlə sadalanan sözlərin son hecasındakı ...saiti 

azacıq uzadılaraq tələffüz olunur. Sual şəkilçisi və 

sual sözü olmayan sual cümlələrində xəbərin son 

hecasındakı ...saiti azacıq uzadılaraq tələffüz edilir" 

bu göstəricilər hansı sait səsin orfoepiya qaydaları 

hesab olunur? A) A B) B C) I D) İ E) 9

187

"Səslərin formalaşmasında, xüsusilə fəal iştirak edən 



bu ve ya digər üzvün bir vəziyyətdən başqa bir 

vəziyyətə keçməsilə yaranmış olur’’ bu fikirlər hansı 

fonetik hadisəyə aiddir? A) Dissimlasiya C) Proteza 

C) Uyuşma D) Metateza E) Assimilyasiya

188

Bunlardan hansı həm hadisə, həm də qanun hesab



olunur? A) Səsartımı B) Uyuşma C) Metateza D)

Dissimlasiya E) səs düşümü

189

Aşağıdakı fikirlərdən hansı yanlışdır? A) 



Assimlasiyaya uğrayan səs, təsirinə düşdüyü səslə ya 

tam həmcinsləşir, ya da məxrəccə ona yaxın səsə 

çevrilir B) Metateza bu və ya başqa bir dildəki,  

yaxud da qohum dillərdəki sözlərin etimalogiyasını 

müəyyənləşdirməkdə xüsusi rol oynayır C) Saitlərə 

nisbətən, samitlərin söz tərkibindən düşməsi azdır 

D) Ədəbi dildəki assimlasiya hadisəsi ilə danışıq 

dilinə məxsus assimlasiya eyni cür olur E) Yazi şərti 

işarələr sistemidir



190

Bir ovçunun ovu getsə yaralı, Gəzər dağı, olmaz

səbri qaralı,Məhəmmədəm,düşdüm eldən aralı,

Çəkildi sinəmə bu dağlar mənim Hansı fonetik

hadisə işlənmişdir? A) Eliziya B) Assimlasiya C)

Dissimlasiya D) Proteza E) Cingiltiləşmə qanunu

191

"Alınma sözlərin dilimizə uyğunlaşdırılmasında



xüsusi rolu vardır, dialekt ve şivələrde bu hadisənin

baş verməsi əsasən alınma sözlərde daha çox təsadüf

edir’’ bu fikirlər aiddir: A) Proteza B) Eliziya C)

Uyuşma D) Ahəng qanunu E) Dissimilyasiya

192

XI əsrin böyük türkoloq-dilçisi Mahmud Kaşğari bu 



hadisəni müşahidə etmiş ve ... həm samitlərə, həm 

də saitlərlə samitlər əlaqəsinə aid olduğunu təsbit 

edən misallarla yanaşı bu...haqqında ağlabatan 

izahat da vermişdir    -nöqtələrin yerinə yazılmalıdır: 

A) Uyuşma B)Ahəng qanunu C) Cingiltiləşmə 

qanunu D) Proteza E) Assonas

193

Əsasən sadə kökdən ibarət bu və ya digər sözün



daxilində olan daxili qanun mahiyyetli uyuşmadır.

Qal-maq,


dağ-lıq,

gəl-mək


kimi

nümunələr

göstərmək olar. Bu uyuşmanın hansı növü üçün

xarakterik cəhətlərdir? A) Natamam uyuşma B) Geri

uyuşma C) Təsadüfi uyuşma D) Daimi uyuşma E)

Dəyişkən uyuşma 

194

Aşağıdakı fikirlərdən biri yanlışdır: A) Uyuşmanın



davamlılığına görə 2 növü vardır B) Tam uyuşmada

uyuşma hadisəsinə uğrayan səs, təsirinə düşdüyü

səslə tam eyniləşir

C) Yazıda sabitləşən samitartımı əsasən saitlə bitən

sözə saitlə başlanan şəkilçinin bitişdirilməsi üçün

orfoqrafik qanun halında istifadə olunan səsartımıdır

D) Səs fərqləşməsi yalnız yanaşı və ya bir hecada

olan səslərdə özünü göstərir E) Ahəng qanunu kök

və şəkilçi qovşağında möhkəmdir

195


Dilin vəziyyətinə görə, səs tellərinin vəziyyətinə 

görə olmaqla 2 yerə ayrılır, əsil Azərbaycan 

sözlərində ve şəkilçilərində olan saitlərin hamısı ilə, 

samitlərin isə bir qismi ilə bağlı olur. Bu fikirlər 

məxsusdur: A) Saitlərlə samitlərin ahəngi B) Saitlər 

ahəngi C) Samitlər ahəngi D) Səsartımı E) Səs 

düşümü



196

Sözdəki müəyyən səsin məxrəci özündən əvvəl

gələn yanaşı səsin təsiri ilə dəyişərək, əvvəlki səslə

məxrəcə


həmcinsləşir-bu

fikirlər


aiddir:

A)

Natamam uyuşma B) İrəli uyuşma C) Daimi uyuşma



D) Proteza E) Təsadüf uyuşma

197


Düzgün yazılmış sözlər hansılardır: 1 blaknot   2 velasipet   

3 aqlütinativ    4 çapalamaq   5 matç   6 müşaiyət   

A)2,3,4,5  B)1,2,6  C)3,4,5  D)1,3,4,6  E)3,4,5,6

198


"Məhsuldarlıq”sözünün fonetik təhlilindəki səhv fikirləri 

göstərin: 1Yazılışı ilə deyilişi eyni deyil  2 Sözdə qarşılığı 

olmayan 5samit səs var   3 Sözdə 5cingiltili, 2kar samit 

var    4 Ahəng qanununa tabedir   5 Sözdə 1 incə,uzun 

sait səs var   6 Vurğu dördüncü hecanın üzərinə düşür  

A)1,2,6  B)4,5,6  C)3,4,5  D)1,3,4  E)2,3,5

199

Sözlərdən yalnız biri damaq ahənginə uyğundur: A) 



oyunçu  B)üzümçülük  C)quruluq  D)işçilərin  E)ütülmüş

200


Hansı sıra ancaq qapalı  saitli sözlərdən  ibarətdir?

A)işıq,uzun,ümid B)ilan,ildırım,aşırım C)İlqar, ilğım, ilham 

D)uzaq,yaxın,arı E)ütülü,uşaq,açıq

201


Birində müxtəlif samit səslər bir hərflə ifadə 

olunmuşdur? A)komandir, kənd B)qrup, klub 

C)marka, kosmos   D)kitab, kömür   E)qoyun, qayçı

202


Sonu saitlə bitən miqdar saylarına saitlə başlanan 

şəkilçi qoşulduqda şəkilçinin əvvəlindəki sait      

səslər düşür. Bu hadisə necə adlanır?   A) Metateza 

B) Eliziya C) Assimilyasiya D) Dissimilyasiya 

E)Yerdəyişmə

203


Qoşadodaq  samitlər hansılardır?   A) v,f,c   B) 

d,t,b,k   C) s,j    D) s,z,r,l E) m,p,b

204

Təsviri fonetika neçə cür olur və hansılardır?   A) 3 



cür olur, müqayisəli, tarixi, ümumi  B) 2 cür olur, 

xüsusi, tarixi   C) 3 cür olur, müqayisəli, xüsusi, 

tarixi D) 2 cür olur, akademik(nəzəri), normatik   E) 

2 cür olur, ümumi, xüsusi

205

Verilən tələblərin üçünə də uyğun gələn söz? 1) 



Vurğusu 3cü hecaya düşür  2) Yazılışı ilə deyilişi 

fərqlənir  3) Səslə hərfin miqdarı bərabərdir  A) 

təəsüratla  B) trapesiya  C) nifrətlə D) təəsüflə E) 

çempion



206

Samit səslərə aid fikirlərdən biri yanlışdır?  A) 

Cingiltili samitlər küydən və səsdən yaranır B) 

Samit səslə kar və cingiltili olur   C) Kar samitlər 

təkcə küydən yaranır D) (ğ) səsi yerinə görə “ğ” , 

“q” və “k” hərfləri ilə ifadə olunur   E) l, m, n, r, 

samitlərinin kar qarşılığı yoxdur

207


Hansı cümlədə -lar, -lər şəkilçisi vurğu qəbul 

etməyib? A) Ulduzlar gecənin bağrını dəlir B) 

Məktəb binasını ötən il tikdilər C) Bütün sönmüş 

ocaqları yenidən yandıracaqlar D) Bu məktubu 

sabah göndərsinlər   E) Əgər desələr, sabah 

gedərsiniz

208

Uzun saitli sözlər sırasını göstərin? A) sima, alim, 



alət   B) imla, bina, ağız   C) sinə, altı, era

   D) rahat, Nizami, Xaqani   E) sitat, təlim, sabun

209

Ahəng qanunun pozulduğu uzun saitli sözü 



müəyyənləşdirin? A) dərman B) kitab  C) səliqə 

D)qanun E) ticarət

210

Fonetika haqqında fikirlərdən biri səhvdir?  A) 



Dilçilik elminin bir bölməsidir B) Ahəng qanunu 

qalın saitlərin incə, incə saitlərin isə qalin saitlərin 

izləməsi qanunudur C) Danışıq səslərini  öyrənir D) 

heca və vurğuya görə təhlil sözünü yazılı forması 

üzərində aparılır E) Səslər sözün tələffüz forması 

əsasında təhlil  olunur

211

Hansı şəkilçiıər vurğu qəbul etmir? 1. ov(-ova) 2.-gil   



3.-lı  4.-zadə  5-madan  6.- çı  7.-mış A)2,3,6    

B)1,4,7  C)5,6,7  D) 3,4,5,  E)1,2,5

212

Hansı qoşasamitli sözlərin yazılışı ilə tələffüzü 



fərqlənmir? A) taqqıltı, baqqal

   B) doqquz, təfəkkür C) addım, məhəbbət D) 

mədəniyyət, nəzəriyyə E) şappıltı, attestat

213


Gəlmək feilinə hansı şəkilçilər qoşulduqda vurğu 1ci 

hecada qalır? A) -əcək. –ər      B) –di, ir        

C)mə(inkar) –mədən D)-sə, sən  E)-im, -ək

214


Toqqa sözünün fonetik təhlilindəki səhvi göstərin 

A)5 səs, 5 hərfdən ibarətdir

   B)Saitlərin ikisi də qalın və açıqdır C) Samitlərin 

biri kar, ikisi cingiltilidir D) Ahəng qanunu 

pozulmayıb E) İkihecalıdır, vurğu 2ci hecya düşür



215

Sonu eynicinsli qoşa samitıə yazılan sözlər neçə 

hecalı olur? A) dörd    B)iki    C) üç D) bir  E)belə 

sözlər müxtəlif hecalı ola bilər

216

Hansı sözlərdə uzun sait 1ci, vurğu 2ci hecaya 



düşür? 1.asiman     2.ahənglə      3.qafin    4.xadimə    

5.fanidir     6.fizika     7.növbə  A)1,3,4,6 B)1,5,6,7  

C)2,5,6  D)2,5,7 E)3,4,7

217


Hansı sözlər səhv yazılıb? 1.mesenat 2.ağılasığan  

3.amfi-teatr 4.səbir 5.firuzəyi  6.isbanaq  A)1,2,3   

B)2,3,6,  C)3,4,5    D)1,4,5    E)2,5,6

218


Sözlərdən birinin yazılışı səhvdir? A)axşamtərəfi  

B)qarabuğdaı C)gileyguzar  D)dağkeçisi  E)külqabı

219

Hansı sözdə səs və hərflərin sayı bərabərdir? A)bədii   



B)biabır   C)bəxtsiz  D)bəraət  E)bəşəriyyət

220


Hansı sözdə “u” saiti uzun tələffüz olunur? A)Musa 

B)nümunə C)məhsul  D)qovun E)Qulu

221

Dilçilyin danışıq səslərindən bəhs edən şöbəsi necə 



adlanır?  A)sintaksis  C)morfologiya B)fonetika                   

D)leksika   E)söz yaradıcıllığı

222

Dilimizdə vurğunun daimi yeri, əsasən, sözün hansı 



hecasıdır? A)son hecası   B)orta hecası  C)ilk hecası   

D)həm ilk, həm orta hecası  E)həm orta, həm də son 

hecası

223


Hansı cərgədə bütün sözlərə saitlə başlanan şəkilçi 

qoşulduqda sözün sonundakı samit dəyişmir? A) 

xizək, filoloq, kömək   B) külək, qamışlıq, bulaq C) 

sadiq, şərik, dialoq    D) bioloq, göbələk, yataq  

E)monoloq, çəmənlik, şəfəq

224


Vurğunu yerini dəyişməklə mənası dəyişən sözü 

göstərin. A) mövzu  B)mürəkkəb  C)həkim D)alim        

E)sürmə

225


Hansı cərgədəki sözlərdə vurğunun yerini 

dəyişməklə sözlərin mənası dəyişir?A) motor, 

qazma, yoxsul B) nəşə, komediya, opera C) Asiya, 

kafedra, traktor D) demişsə, almışdır, gedirdi E) 

bildir, dimdik, qandır

226


Verilen tələblərin üçünə də uyğun gələn söz:1. 

Yazılışı ilə deyilişi fərqlənir 2. Vurğusu 3cü hecaya 

düşür 3. Səslə hərfin miqdarı bərabərdir A) 

təəsuratla B) trapesiya   C) nifrətlə D) təəssüflə   

E)çempion



227

Hansı cərgədə ahəng qanunun pozulduğu əsl 

Azərbaycan sözləri verilmişdir? A)kitab, medal, 

saib, ətraf   B)şəkil, ömür, beyin, bülbül  C)ilğım, 

işıq, ilıq, ilxı D)kənar, vasitə, heca, samit E)şəfa, 

şəlalə, sirdaş, macəra

228

–lar, -lər şəkilçisi hansı sözdə vurğu qəbul edib? A) 



Dostlar çətin günə yaramalıdır B) Belələri az 

danışırlar C) Adama çox söz deyərlər D) Bizə az-az 

gələrdilər E) Qəti qərarı sabah verəcəklər

229


Vurğusu sonuncu hecaya düşən sözü göstərin.

A)amma           B) tələbəyik      C)qıpqırmızı       

D)lakin      E)fədakar

230


Hansı sözdə bitişdirici samit işlənib? A)Səlimin  

B)körpülərin C)sənətin D)körpünün E)əlcəyin

231

Verilən sözlərdən hansında cingiltili qarşılığı 



olmayan kar samit işlənməşdir? A)şəlalə B)fərman       

C)hədiyyə  D)xatirə  E)çətin

232

Hansı cərgədəki sözlərin saitli uzun tələffüz olunur? 



A) əmiqızı, əmioğlu, əməkdar, əməkdaş B)əbədi, 

əvvəl,  əqrəb, əgər C) ekran, ekipaj, eloğlu, eniş  D) 

ədavət, ədalət. ədalıŞ əlavə E) ertə, erkən, erkək, 

enmək


233

Ahəng qanunun pozulduğu uzun saitli sözü 

müəyyənləşdirin. A)dərman  B)kitab C)səliqə 

D)qanun  E)ticarət

234

Samit səslərə aid fikirlərdən biri yanlışdır?  A) 



Cingiltili samitlər küydən və səsdən ibarətdir 

B)Samit səslər kar və ya cingiltili olur  C) Kar 

samitlər təkcə küydən ibarətdir D) “ğ” səsi yerinə 

görə “ğ”, “q” və “k” hərfləri ilə ifadə olunur   E) 

l,m,n,r samitlərini kar qarşılığı yoxdur

235


Hansı sözdə vurğu şəkilçinin üzərinə düşür? A) 

Əlövsətgil  B)ehtiyatla  C) təyyarəçi  D)şagirddir 

E)müəllimsən

236


Vurğusu dəyişməklə mənası dəyişən söz? A)qrafik   

B)qanuni   C)qarı   D)qarı   E)mifik

237

Sözlədən birinin tələffüz şəkli düzgün verilməyib? 



A)çilingər [çilingər] B)fəaliyyət [fa:liyət] C)güzəştiz 

[güzəşsiz]   D)laureat [lauriyat]  E)ideoloji 

[ideyoloji]

238


Hansı sözdəki qalın-dodaqlanan-qapalı sait uzun 

tələffüz olunur? A)texnikum  B)xudahafiz       

C)hovuz  D)müsavat E) Səbuhi



239

Vurğusu 2ci hecaya düşən terminlər cərgəsini 

göstərin.A) fizika, kimya, tarix B) tangens, vektor, 

molekul  C)sintez, analiz, atom D)vegetasiya,  

reaksiya, kafedra  E)reduksiya, mexanika, sulfat

240


Sözlərdən birinin yazılışı səhvdir? A)ümid  

B)ülviyyət  C)tövsiyyə   D)süjet   E)al-qırmız

241

Cərgələrin birində bütün sözlərin yazılkışı səhvdir?  



A) kimyavi, xurmayı, qəhvəyi B) asand, təstiq, 

küsgün C) şirniyyat,  göyərtə, sənaye D) iməcilik, 

sirsifət, səmimilik E) səngər, mühakimə, qurquşun

242


Vurğuya görə məntiqi ardıcıllığı tamamlayın: 

1.remarka      2.estrada     3.notarius       4.  .......

A)epopeya  B)evakuasiya C)nisbətən  D)novella  

E)etika


243

“Dik” və “kürk” sözlərinə saəitlə başlanan şəkilçi 

artırıldıqda nə üçün “k” samiti “y” samitnə keçmir? 

A) təkhecalı olduğu üçün  B) Azərbaycan(türk) 

mənşəli olduğu üçün C) alınma söz olduğu üçün  D) 

samit səslə başladığı üçün E) söz sonundakı “k” [g] 

kimi tələffüz olunduğu üçün

244


Nümunədə hansı sözlər yazılışından fərqli tələffüz 

edilir? Sən ki ürəyimə dayaqsan, gülüm

Bəs niyə ürəyim titrəyir belə?  A)niyə, belə  

B)ürəyim, gülüm C)dayaqsan, titrəyir D)dayaqsan, 

sən ki          E)titrəyir, gülüm

245


Deyilişi ilə yazılışı arasındakı fərqli məqamların 

sayına görə məntiqi ardıcıllığı müəyyən edin. 1.kitab 

2.teatr 3.ovsunlamaq 4. ........ A)güvənlik   

B)asanlıqla C)asfaltlamaq D)namərdliklə E)şadlıq

246

Hansı sırada nöqtələrin yerinə[x] tələffüz 



olunmalıdır?  A) qona...otağı  B) əxla...nümunəsi

C) bula...suyu D)qula...asmaq   E) soyu...auditoriya

247

Hansı sözdə 1ci hecanı sətrin sonunda saxlamaq 



olmaz? A)alma B)sakit C)dönüş D)mərtəbə E)ürək

248


Hansı sözdə vurğu 1ci hecanın sonuna düşmür? 

A)gülmədi  B)oxumuram  C) bilmirəm D)kafedra 

E)büsbütün

249


“Polad” sözünə bu şəkilçilərdən birini artırdıqda 

kökün son samiti [t]kimi tələffüz olunur. A) –ı    B)-

in  C)-a  D)-da  E)-ımız



250

Samit səslərə aid fikirlərdən biri yanlışdır? A) 

Qarşılığı olmayan samitləin sayı beşdir B) “g” samiti 

sözün sonunda “k” kimi tələffüz olunyr C) 

Dilimzidə 25 samit səs vardır  D) [y] samitinin kar 

qarşılığı yoxdur E) Kar samitlər cingiltili 



samitlərdən azdır

: public html -> files -> uploader -> Imtahan -> Tarix
Tarix -> Azərbaycanlıların Soyqırımı haqqında
Tarix -> Test-Pedaqoji fakültənin II kurs Bədən Tərbiyə və İdman ixtisası yüngül atletika fənni üçün nəzərdə tutulmuşdur
Tarix -> İ.Şıxlının 1984-cü ildə çap olunmuş kitabı necə adlanır? A ayrılan
Tarix -> Xvi əsrin əvvəllərində Fransanın: a şimal torpaqları ingilislər
Tarix -> Avropada romantizm ədəbi cərəyani nə vaxt yaranmişdır?
Tarix -> Şahbuz rayonu ərazisində tarixi abidə
Tarix -> Naxçıvan neçənci əsrlərdə çox sayda görkəmli şəxsiyyətlərin vətəni kimi tanınmışdır? A X-XI b XI-XII c IX-X d V-VI
Tarix -> Ömər Xəyyam adı ilə məhşur olan mütəfəkkir: a əbu Reyhan Biruni Əl-Xarəzmi b məhəmməd İbn Musa Əl-Xarəzmi c
Tarix -> Poetika anlayışı ədəbiyyatşünaslığın hansı şöbəsinə aid edilir? A ədəbiyyat tarixçiliyi b ədəbi tənqid


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə