Stratejik Esneklik ve Pazar Dinamizminin Girişimsel Pazarlama Odaklılığa Etkisi



Yüklə 91,19 Kb.

tarix14.09.2018
ölçüsü91,19 Kb.


 

Stratejik Esneklik ve Pazar Dinamizminin Girişimsel Pazarlama Odaklılığa Etkisi  

101 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  



Journal of Entrepreneurship and Development 

STRATEJİK ESNEKLİK VE PAZAR DİNAMİZMİNİN 

GİRİŞİMSEL PAZARLAMA ODAKLILIĞA ETKİSİ 

 

 



Selim Said EREN 

Yard. Doç. Dr., Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 

Biga İİBF, İşletme Bölümü                        

sselimeren@gmail.com 

 

ÖZET 


Girişimsel pazarlamanın özellikle küçük ölçekli işletmeler için uygun 

olduğu fikrinden hareketle, bu çalışmanın amacı, Türkiye’de faaliyet gösteren 

küçük ve orta ölçekli üretim işletmelerindeki stratejik esnekliğin ve içinde 

bulundukları pazarın dinamizminin girişimsel pazarlama ile ilişkilerinin 

araştırılmasıdır. Bu amaca yönelik olarak stratejik esneklik ve pazar 

dinamizmi ile girişimsel pazarlamanın boyutları arasındaki ilişkilere yönelik 

hipotezler oluşturulmuştur. Öne sürülen hipotezlerin test edilmesi için 

literatürden elde edilen ölçüm araçları kullanılarak oluşturulan yapılandırılmış 

anket ile verilerin toplandığı saha çalışması yapılmıştır. Verilerin toplaması için 

Türkiye’de faaliyet gösteren KOBİ yöneticileriyle yüz yüze görüşmeler 

yapılmıştır ve bu yolla 537 KOBİ yöneticisinden toplanan veri analiz edilmiştir. 

Firmalarda stratejik esneklik seviyesi arttıkça firmaların girişimsel pazarlama 

yönelimlerinin arttığı, fakat firmanın içinde bulunduğu pazarın dinamizminin 

bu ilişkiyi güçlendirmediği bulgulanmaktadır. Çalışmanın sonunda 

araştırmanın sınırlılıkları ve gelecek çalışmalar için öneriler sunulmaktadır.  

 

Anahtar Kelimeler: Girişimsel pazarlama, Stratejik esneklik, Pazar 



dinamizmi, KOBİ 

 

ABSTRACT 



The aim of the study is to explore the relationship between 

entrepreneurial marketing and strategic flexibility and market dynamism in 

Turkish small and medium sized enterprises based on the idea of that it is 

especially suitable for SMEs. Hypothesis relating with relationships between 

strategic flexibility and market dynamism and entrepreneurial marketing are 

developed. To test hypothesized relationships, data are collected through 

structured questionnaires administered face-to-face to managers of 537 

SMEs at the manufacturing industry. Analyses results show that strategic 

flexibility is positively related with entrepreneurial marketing, however market 

dynamism does not moderate this relationship. Finally, the limitations of the 

study and the suggestions for future research will be presented.  

Keywords: Entrepreneurial marketing, Strategic flexibility, Market 

dynamism 



102

 

Selim Said EREN



 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  

Journal of Entrepreneurship and Development

 

GİRİŞ 



Birbirinden farklı iki alanı bir araya getiren girişimsel 

pazarlama kavramı, sınırlı kaynaklarla belirsiz pazar ortamlarında 

fırsatları kovalayan firmaların pazarlama süreçlerini tanımlamak için 

kullanılmaktadır (Becherer vd., 2006). Bazı araştırmacılara göre de, 

girişimsel pazarlama girişimcilik ile büyüyen küçük firmaların 

pazarlaması olarak görülmektedir. 

Girişimsel pazarlamanın özellikle küçük ölçekli işletmeler için 

uygun olduğu fikrinden hareketle, bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 

faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli üretim işletmelerindeki stratejik 

esnekliğin ve içinde bulundukları pazarın dinamizminin girişimsel 

pazarlama yönelimleri ile ilişkisinin araştırılmasıdır. Girişimcilik ve 

pazar odaklılık konuları ayrı ayrı çok uzun süredir birçok araştırmacı 

tarafından ele alınmıştır. Ancak bu iki kavramı birleştiren girişimsel 

pazarlama olgusuna yönelik araştırmalar son yıllarda artmış olmakla 

birlikte, bu alanda yapılan çalışmaların sayısının az olduğu ve 

konunun yeterince irdelenmediği görülmektedir. Bu bağlamda 

firmanın esnekliği ve pazarın dinamizminin girişimsel pazarlama 

yönelimine etkisi araştırılarak, içsel ve çevresel öncüller hakkında bilgi 

sahibi olunacaktır. 

1. GİRİŞİMSEL PAZARLAMA 

Birbirinden tamamen ayrı iki disiplini içinde barındıran 

girişimsel pazarlama, daha çok kısıtlı kaynağa sahip ve belirsizliğin 

var olduğu piyasa koşularında, firmaların pazarlama süreçlerinde 

fırsat kovalaması olarak kullanılmaktadır. Beverland ve Lockshin 

(2004) ise girişimsel pazarlamayı, küçük firmaların belirli ihtiyaçlarının 

pazarlama teorisine adapte edilmesi veya etkili olacak şekilde 

harekete geçirilmesi olarak tanımlamaktadır (Becherer, Haynes ve 

Helms, 2008). 

Girişimsel pazarlama ile ilgili yapılan araştırmaların birçoğu 

küçük firmaların geleneksel pazarlama kitaplarındaki teorilerinin veya 

büyük organizasyonlarda yürütülen pazarlama prensiplerinin dışına 

çıktıklarını göstermiştir. Küçük firmaların sahip oldukları özellikler 

bazen kalıcı girişim etkisinden, bazen pazarın konum ve 

büyüklüğünden ve bazen de geleneksel endüstri denemelerinden 

etkilenerek ortaya çıkabilmektedirler. Bu yüzünden küçük firmalarda 

girişimsel pazarlama reaktif, resmi olmayan, doğal, gelişigüzel ve 

plansız olmaya dayanarak varlığını sürdürmektedir (Gilmore, Carson, 

1999). 



 

Stratejik Esneklik ve Pazar Dinamizminin Girişimsel Pazarlama Odaklılığa Etkisi  

103 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  



Journal of Entrepreneurship and Development 

Morris vd. (2002:5) girişimsel pazarlamanın yedi temel boyutu 

olduğu öne sürmüştür: proaktiflik, fırsat odaklılık, hesaplanmış risk 

alma, yenilikçilik, müşteri yoğunluğu, kaynak kaldıracı ve değer 

yaratma. Bu boyutlar girişimsel pazarlamayı geleneksel 

pazarlamadan ayırmaktadır (Hills vd., 2008: 106). İlk beş boyut 

girişimcilik odaklılık boyutları ve son iki boyut ise pazar odaklılık 

boyutlarıdır. 

1.1 Proaktiflik 

Proaktiflik boyutu üst yönetimin rekabetçiliği arttırma 

arayışında olma eğilimini yansıtır ve öncü olma ve risk alma ve 

rekabetçi agresiflik ve cesareti içerir. Proaktif olan bir firma yaptığı 

deneyler yoluyla risk almaya eğilim göstermektedir. Böyle bir firma 

fırsatları takip ederken öncü olmakta, cesur ve atak davranmaktadır 

(Antoncic and Hisrich, 2001: 499). Proaktiflik firma performansını 

arttırmada önemli bir unsurdur  (Lumpkin ve Dess, 2001:445). 

Proaktiflik, pazarda rakiplerden önce yeni ürün, hizmet ve süreçlerin 

ortaya konmasını sağlayan tutum ve yetenekleri kapsamaktadır (Liu et 

al., 2002: 370). 

1.2 Fırsat Odaklılık 

Fırsatlar, sürdürülebilir kar potansiyelinin kaynağı olan fark 

edilemeyen pazar durumlarını yansıtmaktadır (Morris vd., 2002:6).  

Fırsatın farkında ve peşinde olmak girişimciliğin temel unsurudur ve 

girişimsel pazarlamanın da ana boyutudur. Fırsatları, stabil potansiyel 

kar etmek için alınan daha önceden fark edilmemiş pazar pozisyonları 

olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır. Fırsatların elde edilmesi ve 

bulunması çevresel değişimin hızıyla ve firmadaki pazarlama 

çalışanlarının hem aktif araştırma hem de buluşların geliştirilmesi 

ihtiyacı ile doğru orantılıdır. Bununla birlikte, fırsatı devam ettirme, 

inovatif konsepti uygulama öncesinde, uygulama süresince ve 

sonrasında sürekli öğrenme ve süregelen adaptasyonu gerektirir. 

Çevresel fırsatı arama çabaları trend ve gelişimleri belirlemede önemli 

rol oynarken, fark edilmemiş pazar pozisyonları veya pazar kusurlarını 

anlamak yaratıcı bir görüş gerektirir (Morris vd., 2002:6). 

1.3 Hesaplanmış Risk Alma 

Risk, bir organizasyon tarafından çeşitli kaynakların 

yönetilmesi, önemli ürün, servis ve pazarların seçimi konularında 

önemli rol oynar. Girişimsel pazarlama, firmanın risk profili yönetimini 

sağlamada etkilidir. Bu yüzden pazarlamacıların, ortam belirsizliğini 

azaltması, firmanın bağımlı oluşunu minimize etmesi için dışsal 

ortamın unsurlarını yeniden tanımlamaları gerekmektedir. Bunlara 



104

 

Selim Said EREN



 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  

Journal of Entrepreneurship and Development

 

örnek olarak, diğer firmalarla birlikte pazarlama programları yapma 



gibi ortaklaşa geliştirme projelerinde yer alınabilinir, pazarı sistematik 

şekilde test edebilir, öncü konumdaki müşterilerle çalışabilir, stratejik 

ortaklıklar kurabilir ve önemli pazarlama aktivitelerini başka firmalar 

aracılığıyla yapabilirler (Morris vd., 2002:7).  

Girişimcilik risk faktörlerini belirleme ve azaltma anlamına 

gelen hesaplanmış risk alma ile ilişkilidir. Girişimsel pazarlama, 

pazarlamanın firmanın risk profilini yönetmedeki aleni rolünü ortaya 

koymaktadır (Srivastava vd., 1998; Morris vd., 2002:7).  

1.4 Yenilikçilik 

Yenilikçilik, özellikle kaynakları  sınırlı küçük girişimci firmalar 

için büyük önem taşımaktadır ve işletme performansının da önemli bir 

göstergesidir (Cooper, 2000:17). 

İnovatif oryantasyonlu pazarlama davranışı firmanın yeni 

pazar, ürün ve proseslere odaklanmasına olanak sağlar. Firmaların 

ortaya çıkardıkları inovasyonu pazar davranışlarına dönüştürebilme 

düzeyindeki başarısı ki bu eğer çok yüksek inovasyonsa firmayı pazar 

yaratan ya da adım adım yaratan konumuna getirebilir. Pazar yaratan 

hale gelindiğinde ise firma müşteriyi yönlendirebilir, böylece eskiden 

ortaya konmuş hizmetlerin yerine radikal farklı bir değer yaratılmış 

olunur. Adım adım inovasyon yapanlardaki durum ise kurulmuş 

olunan müşteri ilişkilerinin ve pazar bilgisinin üzerine bu yenilikleri 

yapıyor olmalarıdır. Yani ürünün tamamen farklı bir yapıya 

dönüştürülmesi değil ona katılacak küçük değişiklikler söz konusu 

olmaktadır. KOBİ'lerin kısıtlı kaynakları göz önüne alındığında, yenilikçi 

yaklaşımlarını pazarlama alanında yoğunlaştırmaları ve kullanmaları 

onlar açısından daha iyi olacaktır (Becherer vd, 2008). 

1.5 Müşteriye Yoğunlaşma 

Girişimsel pazarlama, pazar odaklılık ve girişimsel odaklılığın 

kesişimidir. Bu iki stratejik oryantasyon birbirini etkilediği içindir ki, 

araştırmacılar bu iki oryantasyonun birleşiminin tek başına 

organizasyonun temel görüşüne etkisinin yok sayılamayacak 

olduğunu savunurlar. Pazar odaklılık ve müşteri odaklılık konusundaki 

geleneksel bakış açılarının aksine, girişimsel pazarlama müşteri 

değeri, içten ilişki ve firmaların pazarlama çabalarının duygusal 

boyutuna önem verir. Girişimsel pazarlama ve ilişki pazarlaması 

birbiriyle alakalı iki kavramdır. Her ikisi de pazarlamayla ilgilidir. 

Yalnız, ilişki pazarlaması her zaman girişimsel olmak zorunda değildir 

ve girişimsel pazarlama işlemsel bağlamda da uygulanabilir. 

Aralarında benzerliklerin olmasıyla birlikte farklılıklar da mevcuttur. En 



 

Stratejik Esneklik ve Pazar Dinamizminin Girişimsel Pazarlama Odaklılığa Etkisi  

105 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  



Journal of Entrepreneurship and Development 

önemli farklılık ise ilişkisel pazarlamanın mevcut ilişkileri yönetmek 

üstüne kurulmasıyken, girişimsel pazarlamanın yeni ilişkiler yaratmak 

ya da mevcut ilişkileri kullanarak yeni pazarlar yaratmak için yenilikçi 

yaklaşımlar geliştirmesidir. Müşteri yoğunluğunun önemli bir diğer 

özelliği de firma ve müşteri arasında samimi bir bağın kurulmasıdır 

(Morris vd., 2002:7). 

1.6 Kaynak Kaldıracı 

Girişimci pazarlamacılar kaynak kaldıracı için yaratıcı yollar 

bulurlar. Uygun şekilde kullanılmayan bir kaynağın farkına varılarak bu 

kaynağın geleneksel yollar dışında nasıl kullanılabileceği belirlenmeli 

ve kaynağı elinde tutan kişiler bu kaynağın pazarlamacılar tarafından 

kullanılması için ikna edilmelidir (Morris et al., 2002:8). Kaynak 

kaldıracı boyutu yaratıcı bir süreçtir hatta kimi durumlarda başkaları 

tarafından fark edilmeyen bir kaynak olarak da düşünülebilinir. 

KOBİ'lerin kısıtlı kaynaklarından dolayı  sınırlanması söz konusu 

olduğu için yenilikçi pazarlama davranışına yönelmeleri uygun 

olacaktır. Bu durumda, firma kaynakların daha azıyla daha çok 

yapabilir hale gelecektir. 

1.7 Değer Yaratma 

Dinamik pazarlarda değer denklemi sürekli yeniden 

tanımlanmaktadır. Bu yüzden pazarlamacılar müşteri değerinin yeni 

kaynakları belirlemek için pazarlama karması elemanlarını sürekli 

gözden geçirmelidirler. Çünkü bu pazarlama faaliyetlerinin 

değerlendirilmesinde önemli bir göstergedir (Morris et al., 2002:8). 

2. STRATEJİK ESNEKLİK 

Stratejik esneklik; bir işletmenin hedeflerini, sahip olduğu bilgi 

ve yeteneklerinin desteği ile düzenleyerek ya da ayarlayarak 

belirsizliklere cevap verebilme yeteneğidir. Stratejik esneklik; üretim 

stratejilerinin gelişimini destekleyerek değişen dış koşullara işletmenin 

hızlı cevap vermesini sağlar. Esneklik; kalite, maliyet ve yenilikle 

beraber rekabetçi üstünlüklerden biri olarak kabul edilir. Yüksek kalite 

ve düşük maliyet pazara girmek için bir zorunluluk olurken esneklik; 

bir işletmenin rekabetçi kabiliyetini artırma açısından anahtar 

konumdadır. Belirsizlik esnek olmayan işletmeler için tehdit 

olabilirken, yüksek düzeyde esnek işletmeler için fırsatlar sağlayabilir 

(Sackett vd.; 1997). Başarılı üreticilerin değişen talep modelleri ve 

üretim hacimlerinden ziyade, belirsizliklerle başa çıkmak için stratejik 

esneklik sağlamaları gereklidir. Stratejik esneklik, sadece bir esneklik 

gücünü tarif etmez, müşteri taleplerini tahmin etmek için ileri düzeyde 

süreç ve bilgi teknolojisine sahip çalışanların istihdamının artışını da 



106

 

Selim Said EREN



 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  

Journal of Entrepreneurship and Development

 

ifade eder (Lau, 1996). Yüksek oranda esnek olan işletmeler aynı 



zamanda pazar talebini de (rakiplerin karşılamasının mümkün 

olmadığı müşteri beklentilerini karşılama yoluyla) etkileyebilir. Başarılı 

işletmeler esnekliğin özel bir boyutu üzerine odaklanma yerine, yeni iş 

şartlarını karşılayabilmek için rekabetçi hedeflerini hızlı bir şekilde 

ayarlama kabiliyeti veren stratejik bir esneklik anlayışına ihtiyaç 

duyarlar (Sackett vd.; 1997).  

Stratejik esneklik bir iyileştirme programı değildir, aksine uyum 

sağlayabilme yeteneği ve değişime hazır olabilmedir. Stratejik 

esnekliğin amacı, daha fazla tercih imkanı sağlamaktır. Doğru stratejik 

esneklik, yalnızca nihayetinde tam bir organizasyonel değişimi 

sağlayan yetenek ve üretim kabiliyetinin gelişimi ile başarılabilir (Lau, 

1996). KOBİ’lerin büyük işletmelere göre daha esnek olmalarının 

önemli bir nedeni, müşteri ihtiyaçlarına hızlı bir biçimde cevap 

verebilmeleridir. KOBİ’lerde esnekliğin diğer nedenleri şunlardır: 

Birinci olarak KOBİ sahipleri işletmelerinin kabiliyetleri hakkında çok 

önemli bilgilere sahiptirler. İkinci olarak, bu tür işletmelerin yönetim 

yapıları basit ve küçüktür. Yönetim takımlarının küçük olması ve 

yöneticilerin her gün çok yakın olarak birbirleriyle çalışması 

bürokrasiyi ortadan kaldırır. Üçüncüsü ise, yönetimin faaliyetlere ve 

çalışanlara yakınlığı nedeniyle üretim sistemlerinde sıkı bir kontrolün 

olmasıdır. Son olarak, KOBİ’lerin üretim sistemleri küçük ölçekte 

üretim yapmaya yönelik olduğu için, talepteki değişimlere daha hızlı 

cevap verebilirler (Levy ve Powell, 1998). 

3. PAZAR DİNAMİZMİ 

Endüstriyel yapı ile ilgili önemli kavramlardan birisi pazar 

dinamizmidir. Pazar dinamizmine ilişkin ilk araştırmalar örgüt 

teorisinde endüstriyel dinamizm üzerine yapılmıştır. Endüstriyel 

dinamizm, çevredeki birçok faktörün ürünüdür (Simerly ve Li, 2000). 

Pazar dinamizmi, firmanın faaliyet gösterdiği pazarlardaki algılanan 

kararsızlık durumunu ve bu pazarlarda sürekli değişikliklerin olmasını 

ifade etmektedir. Artan dinamizm, firmanın pazarlarında fırsatlar 

oluşturma eğilimi gösterdiğinden  şirket girişimciliğini uygulama 

isteğine yardım eden bir faktör olarak görülebilir (Antoncic and 

Hisrich, 2001, p. 503; Zahra, 1991, pp. 259- 285). 

Li ve Simerly (1998), pazar dinamizminin olduğu 

endüstrilerdeki yöneticilerin hızlı karar vermek zorunda olduklarını 

belirtmektedir. Bu bağlamda pazar dinamizminin düzeyi, firma 

performansı açısından son derece önemli bir unsur olarak ortaya 

çıkmaktadır (Homburg vd., 1999). Stratejik yönetimde pazar 

dinamizmi endüstrideki dominant rekabet şeklini ifade etmek için 




 

Stratejik Esneklik ve Pazar Dinamizminin Girişimsel Pazarlama Odaklılığa Etkisi  

107 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  



Journal of Entrepreneurship and Development 

kullanılmaktadır (Audretsch, Baumol ve Burke,2001). Endüstrideki 

rekabet, yeni ürün ve teknoloji geliştirme veya müşteri tercihlerindeki 

değişime cevap verme üzerine kurulu ise bu endüstrinin yapısı 

dinamiktir (Burke, Görg ve Hanley, 2008). Özellikle, pazar dinamizmi 

yüksek olan endüstrilerde çok fazla sayıda yeni ürün tanıtılmasına 

rağmen, bunların çok azı tüketiciler tarafından kabul görmektedir 

(Millson ve Wilemon, 2006). Bu çalışmada da pazar dinamizmi, “hızla 

değişen pazar yapısı, müşteri ihtiyacı, ürün ve teknoloji gerekleri” 

olarak tanımlanmaktadır. 

4. YÖNTEM 

4.1 Araştırma Modeli ve Hipotezler 

Bu çalışmanın amacına yönelik olarak stratejik esneklik ve 

pazar dinamizmi ile girişimsel pazarlamanın boyutları arasındaki 

ilişkilere yönelik olarak bir model oluşturulmuş (Şekil 1) ve hipotezler 

geliştirilmiştir. Buna göre stratejik esneklik seviyesi yüksek olan ve 

dinamizmi yüksek olan piyasalarda iş yapan firmaların girişimsel 

pazarlama odaklılık seviyelerinin de yüksek olacağı öngörülmektedir. 

Ayrıca pazar dinamizminin yüksek olduğu durumlarda stratejik 

esnekliğin girişimsel pazarlama odaklılık üzerindeki etkisinin artacağı 

öngörülmektedir.   

Şekil 1:  

Araştırma Modeli 

 

Çalışmanın hipotezleri şu şekilde sıralanabilir; 



Hipotez 1: Stratejik esneklik ile girişimsel pazarlama odaklılık 

arasında anlamlı bir ilişki vardır. 

Hipotez 2: Pazar dinamizmi ile girişimsel pazarlama odaklılık 

arasında anlamlı bir ilişki vardır. 

Hipotez 3: Pazar dinamizmi, stratejik esneklik ile girişimsel 

pazarlama odaklılık arasındaki ilişkiyi güçlendirmektedir.  




108

 

Selim Said EREN



 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  

Journal of Entrepreneurship and Development

 

4.2 Örneklem ve Veri Toplama 



Öne sürülen hipotezlerin test edilmesi için literatürden elde 

edilen ölçüm araçları kullanılarak oluşturulan yapılandırılmış anket ile 

verilerin toplandığı saha çalışması yapılmıştır. Verilerin toplaması için 

Türkiye’de faaliyet gösteren KOBİ yöneticileriyle yüz yüze görüşmeler 

yapılmıştır. Bu yolla 560 KOBİ yöneticisinden veri toplanmıştır. Bu 

anketler içinde analize uygun olmayan 23 tanesi çıkartılarak 537 

anketten elde edilen veriler analize tabi tutulmuştur.  

4.3 Anket Formu ve Ölçekler 

Verileri toplamak için yapılandırılmış anket formu kullanılmıştır. 

Anket formunda anketi cevaplayan kişiye ve çalıştığı firmaya ait 

özelliklere ilişkin sorular ve çalışma değişkenlerini ölçmeye yönelik 

sorular yer almaktadır. Çalışmada var olan değişkenleri ölçmek için 

konu ile ilgili literatürden elde edilen ölçüm araçları kullanılmıştır. Tüm 

ölçümler 1’in kesinlikle katılmıyorum ve 5’in kesinlikle katılıyorum 

anlamına geldiği beşli Likert ölçeği kullanılarak yapılmıştır. Girişimsel 

pazarlama ölçeği için Becherer vd. (2008) tarafından oluşturulan 

ölçek kullanılmıştır. Stratejik esneklik seviyesini belirlemek için Karri 

(2001) tarafından oluşturulan ölçek, pazar dinamizmini ölçmek için ise 

Eren (2006) tarafından literatürdeki çeşitli çalışmalardan derlenen 

sorularla oluşturulan ölçek kullanılmıştır. 

5. VERİLERİN ANALİZİ 

Kullanılan ölçeklerin güvenilirliğini belirlemek için içsel tutarlılık 

katsayıları kullanılmaktadır. Güvenilirlik katsayıları  (α) girişimsel 

pazarlama ölçeği için 0.78, stratejik esneklik ölçeği için 0.80 ve pazar 

dinamizmi ölçeği için ise 0,73 arasında olduğu görülmektedir. Tüm 

değerler 0.70’ın üzerinde olduğu için ölçekler güvenilir kabul 

edilmektedir. Girişimsel pazarlama odaklılık, stratejik esneklik ve 

pazar dinamizmi değişkenlerine ait ortalama ve standart sapma 

değerleri ve bu değişkenler arasındaki ilişki katsayıları Tablo 1’de 

gösterilmektedir. Buna göre hem stratejik esnekliğin hem de pazar 

dinamizminin girişimsel pazarlama ile pozitif ilişkili olduğu 

görülmektedir (sırasıyla, r=0.466, p<0.01 ve r=0.268, p<0.01). 

 



 

Stratejik Esneklik ve Pazar Dinamizminin Girişimsel Pazarlama Odaklılığa Etkisi  

109 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  



Journal of Entrepreneurship and Development 

Tablo 1. 

Tanımlayıcı İstatistikler ve Korelâsyonlar 

 

Değişkenler Ort. 



α 1  2 


1 Girişimsel Pazarlama 3,94 

,34 


0,787 

 



2 Stratejik 

Esneklik 

3,88  ,45  0,808  0,466** 

3 Pazar 



Dinamizmi 

3,73  ,96  0,731  0,268**  0,230** 

** p< ,01    *   p< ,05 

Bu çalışmada hipotezlerin test edilmesi için hiyerarşik 

regresyon analizi yapılmaktadır. Tablo 2’de görüldüğü üzere 

regresyon analizi iki aşamalı olarak yapılmıştır. İlk aşamada bağımsız 

değişkenler olan stratejik esneklik ve pazar dinamizmi modele dahil 

edilmiştir. R

değeri 0,241 olarak bulunmuş ve her iki değişkenin 



birlikte girişimsel pazarlamadaki varyansın yüzde 24’ünü açıkladığı 

görülmektedir. Bunun yanı  sıra stratejik esnekliğin ve pazar 

dinamizminin girişimsel pazarlama üzerinde anlamlı bir etkisinin 

olduğu görülmektedir (sırasıyla,  β=0,426; p= ,000 ve β=,0170; p= 

,000). Bu sonuçlara göre H1 ve H2 hipotezleri kabul edilmiştir. İkinci 

aşamada iki bağımsız değişkenin çarpılmasıyla elde edilen değer 

modele dahil edilmiştir. Yeni modelde elde edilen R

değerindeki 



değişimin sadece 0,002 olduğu ve istatistiki olarak anlamlı bir 

değişiklik olmadığı gözlenmemiştir. Bundan dolayı H3 hipotezi 

reddedilmiştir.  

Tablo 2. 

Hiyerarşik Regresyon Analizi 

Değişkenler 

1. Adım 2. 

Adım 


b

t

b



t

Stratejik Esneklik (1) 

,426* 

11,007 


 

,596* 


3,935 

Pazar Dinamizmi (2) 

,170* 

4,386 


 

,561 


1,653 

 

1 x 2 



 

 

 



-,463 

-1,160 


 

R



,241*  

 

,241* 



 

F 85,831 

 

 

 



 

R



değişimi ,241 

 

 



,002 

 

F değişim 85,831* 



 

 

1,346 



 

* p<0.000 

Bağımlı değişken: Girişimsel Pazarlama 



110

 

Selim Said EREN



 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  

Journal of Entrepreneurship and Development

 

SONUÇ VE ÖNERİLER 



Girişimsel pazarlama, özellikle küçük işletmeler için uygun 

olduğu düşünülen bir stratejik yönelimdir. Bundan dolayı üretim 

sektöründe faaliyet gösteren KOBİ’ler üzerinde yapılan bu çalışmada, 

girişimsel pazarlama ile stratejik esneklik ve pazar dinamizmi 

arasındaki ilişkiler araştırılmaktadır. KOBİ yöneticilerinden 

yapılandırılmış anket ile toplanan verilerin analiz edilerek hipotezler 

test edilmiştir. 

Analiz sonuçlarına göre, firmalarda stratejik esneklik seviyesi 

arttıkça firmaların girişimsel pazarlama yönelimlerinin arttığı 

görülmektedir. Firmalardaki esnekliğin, firmaları daha proaktif hale 

getirdiği, bu sayede piyasalardaki gelişmelere diğer firmalardan önce 

tepki verebilir, piyasalardaki olumsuz gelişmeler için önceden tedbir 

alabilir hale getirdiği düşünülebilir. Stratejik esnekliğin firmaların 

fırsatlara odaklanmasını sağladığı ve risk alarak daha yenilikçi bir 

firma olmasına katkıda bulunduğu söylenebilir. Diğer taraftan firmanın 

dinamik bir pazarda faaliyet gösteriyor olmasının da girişimsel 

pazarlama odaklılık seviyesini arttırıcı etki yaptığı görülmektedir. Bu da 

müşteri ihtiyaçlarının ve beklentilerinin, pazar yapısının, ürün ve 

teknolojilerin hızla değiştiği bir piyasada faaliyet gösteren bir firmanın 

daha proaktif, fırsatlara daha fazla odaklanmış, daha fazla risk alan ve 

sürekli yeni ürün geliştirme çabası içinde olmasının kaçınılmaz bir 

durum olduğunu göstermektedir.   

Çalışmada stratejik esnekliğin girişimsel pazarlama üzerindeki 

etkisinin pazarın daha dinamik olması durumunda daha da artacağı 

öngörülmüş ancak yapılan analiz sonucunda böyle bir bulguya 

rastlanmamıştır. Pazarın dinamik olmasının bu ilişkiyi güçlendirici ve 

zayıflatıcı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. 

Bu araştırma küçük ve orta büyüklükteki işletmeler ile 

yapıldığından elde edilen sonuçları tüm işletmelere genelleştirmek zor 

olabilir. Büyük ölçekli işletmelerle de çalışmalar yapılması daha genel 

sonuçlar elde etmeyi sağlayacaktır. Ayrıca girişimsel pazarlama 

yönelimini etkileyen diğer öncüller de araştırılarak, girişimsel 

pazarlama kavramını etkileyen sebepler daha iyi ortaya konulabilir. 

 

KAYNAKÇA 



ANTONCIC, B. and HISRICH, R. D. (2001), “Intrapreneurship Construct 

Refinement and Cross- Cultural Validation”, Journal of Business 

Venturing, 16 (5), September, pp. 495- 527. 



 

Stratejik Esneklik ve Pazar Dinamizminin Girişimsel Pazarlama Odaklılığa Etkisi  

111 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  



Journal of Entrepreneurship and Development 

BECHERER, R.C., P.J. HAYNES and L.P. FLETCHER (2006), “Paths to 

Profitability in Owner-Operated Firms: The Role of Entrepreneurial”, 

Journal of Business and Entrepreneurship, Vol. 18, No. 1, s. 17-31. 

BECHERER, R.C., P.J. HAYNES and M.M. HELMS (2008), “An Exploratory 

Investigation of Entrepreneurial Marketing”, Journal of Business and 

Entrepreneurship, Vol. 20, s. 44-64. 

BEVERLAND, M. and LOCKSHIN, L.S. (2004). “Crafting a competitive 

advantage: Tempering entrepreneurial action with positioning-based 

values”, 

Qualitative Market Research, 7(3), 172- 182. 

COOPER, R.G. ve E.J. KLEİNSCHMİDT, (2000), “New product 

performance: what distinguishes the star products”, 

Australian 

Journal of Management,  Vol. 25 No. 1, 17–45. 

EREN, M. Ş. (2006), “Şirket Girişimciliğine Etki Eden Faktörler ve Şirket 

Girişimciliği ile İşletme Performansı  İlişkisi Üzerine Bir Saha 

Araştırması”, Basılmamış Doktora Tezi,  Gebze İleri teknoloji 

Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü.  

GİLMORE, A. and D. CARSON, (1991), “Entrepreneurial Marketing by 

Networking”, 

New England Journal of Entrepreneurship, Vol. 12 No. 

2, 31-38. 

HILLS, G. E., C.M. HULTMAN and M.P. MILES, (2008), “The Evolution and 

Development of Entrepreneurial Marketing”, 

Journal of Small 

Business Management, Vol. 46 No. 1,  99–112. 

KARRI, R.V.N. (2001),  “Strategic flexibility and Firm performance” 

Unpublised Dissertation, Washington State University, College of 

Business and Economics. 

LAU, R.S.M. (1996). 

“Strategic Flexibility: A New Realty for World-Class 

Manufacturing”, 

S.A.M. Advanced Management Journal, Spring. 

LIU, S.S., X. LUO, and Y. SHI, (2002), “Integrating Customer Orientation, 

Corporate Entrepreneurship, and Learning Orientation in 

Organizations-in-Transition: An Empirical Study”, 

International 

Journal of Research in Marketing, Vol. 19, 367- 382. 

LUMPKİN, G.T. and DESS G.G. (2001), “Linking Two Dimensions of 

Entrepreneurial Orientation to Firm Performance: The Moderating 

Role of Environment and Industry Life Cycle”, Journal of Business 

Venturing, 16, 429-451. 

LEVY, M. and POWELL, P. (1998). “SME fleexiblity and the Role of 

Information Systems”, 

Small Business Economics, 11, 183-196. 

SACKETT, P.J. MAXWELL, D.J. and LOWENTHAL, P.A. (1997). 

“Customizin Manufacturing Strategy”, Integrated 

Manufactured 

Systems, 8/6. 

SRIVASTAVA, R.K., T.A. SHERVANI and L. FAHEY, (1998), “Market-Based 

Assets and Shareholder Value: A Framework for Analysis”, 

Journal 

of Marketing, Vol. 62 No. 1, 2-18. 




112

 

Selim Said EREN



 

Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi (7:2) 2012  

Journal of Entrepreneurship and Development

 

MILLSON, M. R. and WILEMON, D. (2006). Innovation in Heavy 



Construction Equipment Manufacturing: An Exploratory Study. 

International Journal of Innovation Management 10(2):127–61. 

MORRİS, M,H,M. SCHİNDEHUTTE and RW. LAFORGE, (2002), 

“Entrepreneurial Marketing: A construct for Integrating Emerging 

Entrepreneurship and Marketing Perspectives”, 

Journal of Marketing 

Theory Practice, Vol. 10 No. 4, s.1-19. 

ZAHRA, S. A. (1991), “Predictors and Financial Outcomes of Corporate 

Entrepreneurship: An Explorative Study”, Journal of Business 

Venturing, 6 (4), pp. 259- 285. 



: dosyalar -> makale
makale -> Araştırma Makalesi Research Article
makale -> Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi
makale -> 1 Mukaddime, Sayı 1, 2010
makale -> Xülasə Bu məqalədə dini kult və kult qrupunun yaranma səbəbləri haqqında klassik və müasir
makale -> Iğdır Üniversitesi / Iğdır University Sosyal Bilimler Dergisi / Journal of Social Sciences
makale -> 23 GÜvenlik kavraminin realiZM, neorealizm ve kopenhag okulu çERÇevesinde tartişilmasi dr. Övgü kalkan küÇÜksolak
makale -> Bir düşünme biçimi olarak nihilizm, hiçbir değer tanımayan görüşlerin ortak
makale -> Araştırma Makalesi/Çeviri Research Article/Translation
makale -> Xv ve XVI yüzyılların önemli kaynaklarından olan tahrir defterleri tımar sistemin
makale -> R. Arabacı & C. Çankaya / Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 1-15


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə