T. C. Ankara üNİversitesi sosyal biLİmler enstiTÜSÜ arkeoloji (klasiK arkeoloji) anabiLİm dali



Yüklə 1,11 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə25/51
tarix17.11.2018
ölçüsü1,11 Mb.
#80361
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   51

mümkün oluyor- ve okulu Akademi’nin, ölümünden sonraki durumu yani Platon’un 
ardılları. 
Diogenes Laertios; Platon’un diyaloglarıyla ilgili olarak, Antik Çağ’da on 
tanesinin sahte kabul edildiğini söyler. Bu listede yer alan bazı isimler; Demodokos, 
Sisyfos, Eryksias, Aksiokhos ve Alkyon’dur. Diogenes’in listesinde yer almayan iki 
diyalog ise konularına göre adlandırılmıştır: Adalet üzerine ve Erdem üzerine. 
Diğer diyaloglar ise hayli paralellik gösterir. Bunlar; İ.Ö 3.yüzyılda İskenderiye 
kütüphanesinin yöneticisi olan Aristofanes’e kadar uzanan bir dönemde üç grupta 
toplanmışlardır. Uzmanların günümüzde genelde kabul ettiği sınıflandırma şu şekilde 
olmuştur: Erken dönem diyalogları; Özür, Kriton, Lakhes, Lysis, Kharmides, 
Eutyfron, Küçük Hippias ve Büyük Hippias (güzel kavramını özellikle bu diyalogta 
incelemiştir), Protagoras, Gorgias ve İon. Orta dönem diyalogları; Menon, Phaidon, 
Devlet, Symposion, Phaidros, Euthydemos, Meneksenos, Kratylos. Geç dönem 
diyalogları; Parmenides, Theaitetos, Sofist, Politikus, Timaios, Kritias, Philebos ve 
Kanunlar. 
Birinci grup ahlâk konuları üzerinde yoğunlaşmakta ve tarihi Sokrates’in 
niteliğini tanımlamak için verilen bir uğraşı yansıtmaktadır. İkinci grupta metafizik 
konulara ilgi gösterilmiştir. Üçüncü grubun ilk dört diyaloğunda varlıkbilimsel ve 
bilgibilimsel alanlara yönelik bir eleştiriye giriş söz konusudur. Erken ve Orta dönem 
diyaloglarında Sokrates merkezi bir figür iken, son dönem diyaloglarında Philebos 
hariç ana tartışmalarda bütünüyle yer almaz. Kanunlar’da ise yoktur bile
314

                                                 
314
 Guthrie 1993b, 50-51 
 
85


Platon’dan sonra Akademi’nin durumuna bakacak olursak; onun ardından 
okulun başına sırayla Atina’lı Speusippos (kızkardeşinin oğlu idi ve Platon’un 
Akademia’da kurduğu sanat okuluna kharitlerin heykellerini adadı), Khalkedon’lu 
Ksenokrates, Atina’lı Polemon, Atinalı Krates, Soloi’lu Krantor, Pitane’li Arkesilaos 
(Orta Akademi’nin kurucusu), İskit’li Bion, Kyrene’li Lakydes (Yeni Akademi’nin 
kurucusu) geçti. Lakydes, sağlığında okulu Fokaia’lı Telekles ile Euandros’a bıraktı. 
Euandros’tan Pergamon’lu Hegesinos’a, ondan da Kyrene’li Karneades’e geçti. 
Karneades’in ardılı, Kartaca’lı öğrencisi Kleitomakhos’tu. 
Lakydes’le ilgili hoş bir anı anlatılırmış. Attalos onu çağırtmak için adam 
yolladığında, heykellere uzaktan bakmak gerektiğini söylemiş
315

Platon’un ilk diyalogları arasında yer alan “Lysis”te; Sokrates bir okulda 
gençlerle dostluk üzerine konuşmaktadır. Konuşmaya Sokrates’in yanısıra 
Hippothales, Ktesippos, Meneksenos ve Lysis katılır.  
Sokrates gençlerle giriştiği sohbetin bir yerinde şöyle diyor: “...Eski atasözünün 
dediğince, dost, güzel olandır belki de”
316
… 
“Kharmides” diyaloğu ise; Sokrates, Khairefon, Kritias ile Kharmides arasında 
geçen konuşmadır. Konusu; insanın ahlâk bakımından üstün (erdemli, faziletli) 
oluşuyla ilgilidir. Erdem, bilgeliği yani aklı başındalığı, ölçülülüğü anlamayı 
gerektirir. Sokrates ve çevresinin benimsediği tavır da bilgeliği pratik açıdan başarılı 
ve sağlam düşünme ile bir tutmaya eğilimli olduklarını gösteriyor. 
                                                 
315
 Laertios 2003, 176-202 
316
 Platon 1996b, 108 
 
86


Sokrates, Kritias’la konuşmasının bir yerinde Kritias’ın yeğeni Kharmides’in 
güzelliği üzerine duyduklarından sonra şöyle söylüyor: “Dostum, ben hiçbir şey 
ölçmeyi bilmem. Bu konuda beyaz taş üstünde beyaz bir çizgiden fazla değerim 
yoktur... Kharmides’in biz olgun insanlar üstünde böyle bir etki yapmasında 
şaşılacak birşey yoktu ama çocuklara baktım; en küçüklerin bile gözleri yalnız onu 
görüyordu, bir heykelmiş gibi hayranlıkla seyrediyorlardı onu”
317
.  
“Büyük Hippias” diyaloğu; Sokrates ile Hippias arasında geçen konuşmadır. 
Konusu; güzelin ne olduğu ya da nelerden oluştuğudur. 
Sohbet sırasında Sokrates sorar: “Güzel olan bütün şeyler, güzelden dolayı 
güzel değil midir ki?.. Güzel bir kız güzel ise, onu güzel yapan bir şeyler vardır”
318
.  
Sokrates ve Hippias konuşurlarken; güzel atlardan, güzel pişirme kaplarından 
söz ederler. Sokrates’e göre; “Pişirme kabı, iyi bir seramikçi tarafından yapılmış ise, 
yumuşak, yuvarlak ve iyi pişirilmiş ise güzeldir”
319

Hippias; bir atın ya da kızın güzelliği ile seramik kabın güzelliğinin aynı  şey 
olmadığını söyleyince, Sokrates sorar: “Kızlarla tanrıları mukayese edersek de aynı 
şey söz konusu değil midir? En bilge insan olan Herakleitos’un da dediği gibi; en 
güzel kız, bir tanrıyla kıyaslanınca maymun gibi görünmez mi?”…Hippias ise der ki; 
“Doğru söylüyorsun, tüm insan ırkı, tanrılarla kıyaslanınca güzel değildir”
320
…  
 
 
                                                 
317
 Platon 1996b, 30 
318
 Plato 1926, 359-361 
319
 Plato a.g.e., 363 
320
 Plato a.g.e., 365-367 
 
87


Konuşmanın bundan sonrasında, Hippias; bir şeye eklendiğinde onu güzel 
yapan  şeyin, altın olduğunu söyler. Sokrates bu görüşe karşı  çıkar. Eğer böyle 
olsaydı, der; Phidias, Athena heykelinde yalnızca altın kullanırdı. Oysa altın, 
heykelin belli kısımlarında kullanmıştı; uygun olan kısımlarında yani. Bu yüzden de, 
örneğin bir çorba kaşığının tahtadan yapılması daha uygun olur. Zira altından 
yapılırsa hem sıcaktan zarar görür hem de kabı kırabilir
321

Sokrates ile Hippias, bu kez başka bir konuda güzeli bulmaya çalışır. Hippias’a 
göre; herkes için ve her yerde en güzel olan şey, zenginlik içinde yaşamak ve 
evlatları tarafından güzel bir cenazeyle uğurlanmaktır. Oysa Sokrates, bunun herkes 
için güzel olmayacağını söyler. Çünkü bir savaşta genç iken ama kahramanca ölmek, 
korkaklık içinde geç yaşlara kadar yaşamaktan daha güzeldir
322

Sokrates; daha sonra, kullanışlı olanın güzel olduğunu belirtir. Bu yüzden de 
bir çift güzel gözün, güzel göründüğü zaman değil ama görevini yerine getirdiği 
zaman güzel olduğunu söyler. Aynı  şeyin, vücudun diğer kısımları için de geçerli 
olduğunu belirtir. Bir uzuv, ancak görevini yapabiliyorsa güzeldir, yoksa çirkin 
olur
323

Yine Sokrates için; güzel, iyinin nedenidir ve iyi güzel aracılığıyla oluşa 
gelir
324

Diyaloğun bundan sonraki bölümünde sanat eserlerinden söz edilir. Sokrates’e 
göre; güzel insanlar, süslemeler, resimler ve heykeller, onları gördüğümüzde bize 
                                                 
321
 Plato 1926, 369-371 
322
 Plato a.g.e., 379-381  
323
 Plato a.g.e., 389 
324
 Plato a.g.e., 395 
 
88


Kataloq: browse
browse -> Din psikolojiSİ BİLİm dali
browse -> Anlatilan senin hikayendiR: kapitalizm küRESEL kapitaliZMİn yeni sosyal düŞÜnce ve toplum modeli: AÇik toplum enstiTÜSÜ/vakfi
browse -> Devrimci Burjuvanın Ütopyası Olarak Aydınlanma Felsefesi ve Muhafazakarlaşan Burjuvanın İdeolojisi Olarak Pozitivizm ve Pozitivist Sosyoloji
browse -> Bu dönem tıbbı iki evrede ele alınabilir
browse -> ’da Allah’ın göklerin ve Yer’in Nûr’u olduğu belirtilirken
browse -> Yenġ-eflatunculuğun tasavvufa etkġlerġ
browse -> Enfeksiyöz, bağ dokusu hastalığı, granülomatöz, toksik veya idiyopatik nedenlerle, miyokardın inflamasyon, nekroz veya miyositolizidir
browse -> Radyo telev zyon s nema anab L m dali lat n amer ka
browse -> Hematolojide temel laboratuvar tani yöntemleri Dr. Mutlu Arat
browse -> Anab L m dali

Yüklə 1,11 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   51




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə