T. C. Marmara üNİversitesi sosyal biLİmler enstiTÜSÜ İlahiyat anabiLİm dali



Yüklə 281.98 Kb.

səhifə28/147
tarix11.09.2018
ölçüsü281.98 Kb.
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   ...   147

 
69
yıllarda gerçekleşmiştir. Rus Metropoliti Maksim, 1300 yılında Metropolit kürsüsünü 
Kiev’den Vladimir’e taşımıştır. 1395 yılının 26 Ağustosu’nda Meryem Ana ikonası 
Vladimir’den Moskova’ya getirilmiştir. 1475 yılında ise Metropolit I. Filip ve Prens III. 
İvan, Moskova Kremlin’inde Uspenskiy kilisesinin inşasına başlamıştır.
232
 
XIII. yüzyılda Rusların manevî, sosyal ve siyasî hayatında büyük önem taşıyan 
birçok hadise meydana gelmiştir. Bu dönemde Rus ilâhiyatçısı Avraam Smolenskiy’in, 
Rus Kilisesinde ateşli vaazları duyulmaktadır. Bir taraftan Rusya’da Ortodoksluk 
gelişirken, diğer taraftan da siyasî çatışmalar da devam etmiştir. Doğudan Cengiz 
orduları, batıdan Haçlılar ülke için tehlike oluşturmaktadır. 13 Nisan 1204 yılında Latin 
Haçlılar tarafından Ortodoksların merkezi olan İstanbul işgal edilmiş, şehir ve bu arada 
Ayasofya tahrip edilmiş, kilisenin mihrabı parçalanmıştır.
233
 7 Ekim 1207 tarihinde 
Papa III. İnnokentius (1198–1216) Ruslara müracaat ederek Ortodoksluktan 
vazgeçmelerini istemiştir. Rus kilisesi bu teklifi reddetmiş ve Bizanslı olan Kiev 
metropoliti Rusya’yı ve Ortodoks kilisesini savunma mücadelesine liderlik etmiştir.
234 
Cengiz orduları,
235
 1238 yılında Ryazan'ı yakmış, Vladimir'i harabeye çevirmiş 
ve Prens Yuri Vsevolodoviç’i oğullarıyla birlikte bozguna uğratmışlardır. Rus kilisesi 
ve Rusya, Cengiz ordularının istilâsına maruz kalmış; birçok kilise, manastır ve kitaplar 
yok olmuş, piskoposlar ve keşişler öldürülmüştür. Bütün bunlara rağmen, Metropolit 
III. Kiril (1243–1280) kilise hayatının gelişmesi için büyük bir çaba sarf etmiştir. Onun 
metropolitlik faaliyetinin ilk yılları Prens Aleksandr Nevskiy’in
236
 (1252–1263) 
hâkimiyet yıllarına denk gelmektedir.
237 
 
Prens Aleksandr, 15 Temmuz 1240 tarihinde Neva ırmağı sahilinde yapılan 
savaşta,  İsveç ordusunu yenmiştir,
238 
1242 yılında ise kışın sefere çıkarak Pskov’u 
kurtarmıştır. Aynı yılın 5 Nisan tarihinde Çud gölünde Livon ordusuyla nihaî bir savaş 
                                                                                                                                               
231
 Ya. N. Şapov, Knyajeskie Ustavı i Tserkov v Drevney Rusi XI-XVI vv., Moskova, 1972, s. 130-133. 
232 
Russkaya Pravoslavnaya Tserkov 988–1988, s. 18. 
233
 Geniş bilgi için bakınız, Işın Demirkent, “Haçlılar”, DİA, 14, s. 525–546. 
234
 E. E. Golubinskiy, İstoriya Russkoy Tserkvi, Moskova, 1900, T. 2, Polutom 1. 
235
 Cuci’nin oğlu Batu kumandasındaki ordular Doğu ve Orta Avruyayı baştan başa ele geçirdirmiştir. (1237–41). Bu 
dönemde iktidarda Cengiz’in küçük oğlu Ödegey Han  (1227–1241) vardır. Geniş bilgi için bakınız, Osman Gazi 
Özgüdenli, “Moğollar”, DİA, 30, s. 225–229. 
236 
Aleksandr Nevskiy III. Vsevold’un küçük oğlu, Yuriy Vsevoldoviç’in erkek kardeşi Yaroslav’ın oğluydu. Bkz. 
Russkaya Pravoslavnaya Tserkov 988–1988, s. 19. 
237
 Russkaya Pravoslavnaya Tserkov 988–1988, s. 18. 


 
70
yaparak Rusya’nın batı sınırlarını tahkim altına almıştır. Bundan sonra, doğuda hareket 
etmeye başlayan Aleksandr, 1242 yılında babası Yaroslav’la birlikte Altın Orda’ya 
gitmiştir. Altın Orda hükümdarı Batu Han’ın oğlu Sartak, Ortodoksluğu kabul ederek 
Aleksandr Nevskiy’nin yakın dostu olmuştur. Böylece, Altın Orda’da Batu Han ile barış 
sağlayan Yaroslav, anlaşma yapmak üzere Büyük Kağan’ın Moğolistan’daki 
ordugâhına gönderilmiştir.
 239
 
1261 yılında Prens Aleksandr ve Metropolit III. Kiril’in çabasıyla Altın 
Orda'nın başkenti Saray’da Rus Ortodoks Kilisesinin piskoposluğu kurulmuştur.
240
 
Böylece, Aziz Mitrofan, ilk Saray şehri Metropoliti olmuştur. Bundan sonra, 1279 
yılında Metropolit Kiril, Mengü Timur Han’dan (1266–1280) hıristiyanlığın 
dokunulmazlığına dair bir yarlık almıştır. Bu yarlık sayesinde, 1313 yılında Özbek 
Han’ın devrinde yani Tatarların müslümanlığı kabul ettiği zaman bile, Rus 
Metropolitliği özerkliğini korumuştur.
241 
Kiev dinî merkezlik özelliğini Vladimir’e, Vladimir ise Moskova’ya 
bırakmıştır. Metropolit III. Kiril zamanında Rus Metropolitliği Kiev’den Vladimir’e 
taşınmıştır. Yuriy Lvoviç (1301–1315) Rus Metropolitliğinin merkezinin Vladimir’e 
geçmesine razı değildi ve metropolit tacına aday olarak Rat Manastırının Başrahibi 
Petro’yu (1308–1326) göstererek İstanbul’a göndermiş ve 1308 yılında Petro’yu Rusya 
Metropoliti tayin ettirmeyi başarmıştır. Böylece, Yuri Lvoviç Moskova’yı dinî merkeze 
çeviren önder olarak tarihe geçmiştir. Nitekim Rus Metropolitliğinin Vladimir’den 
Moskova’ya taşınması, Yuriy Lvoviç’in izinden giden Petro’nun faaliyetleri sayesinde 
olmuştur. Rus kilisesinin Moskova’da yer almasının çok büyük önem taşıdığının 
farkında olan Aleksandr Nevskiy’in torunu Moskova Prensi İvan Daniloviç (Kalita), 
Rusya Metropoliti Petro’y, Moskova’ya yerleşmeye davet etmiş, Petro buna karşılık 
Prens  İvan Kalita’ya, Kutsal Meryem’in anısına taş kilise yaptırmasını teklif etmiştir. 
Petro’dan sonra, onun takipçisi Bizanslı Metropolit Feognost (1328–1353) Rusya’ya 
geldiği zaman Moskova’da ikamet etmiş ve böylece Moskova, dinî merkez haline 
geliştir. Metropolit Feognost, Metropolit Aleksey’i (1354–1378) halefi ilân ederek 
                                                                                                                                               
238
 Bundan dolayı halk onu Aleksandr Nevskiy (Nevalı) adlandırmaya başladı. 
239 
Geniş bilgi için bakınız; Mehmet Saray, “Altın Orda Hanlığı”, DİA, II, 538-540. 
240
 Russkaya Pravoslavnaya Tserkov 988–1988, s. 19. 
241
 V. V. Grigorev, O Dostovernosti Yarlıkov, Dannıh Hanami Zolotoy Ordı Russkomu Duhovenstvu, Moskova, 1842; 
Ayrıca bkz. M. D. Prisyolkov, Hanskie Yarlıki Russkim Mitropolitam, St. Petersburg, 1916. 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   ...   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə