TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə116/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   112   113   114   115   116   117   118   119   ...   219

243 

 

Daşaltı  tərəfdən  Şuşanın  mühasirəsini  yarmaq  üçün  Azərbaycan  ordu 



hissələrinin  1992-ci  il  yanvarın  25-dən  26-na  keçən  gecə  keçirdiyi  hərbi 

əməliyyatlar da bu səbəblərdən uğursuzluğa düçar oldu. Satqın bələdçilər bir taqım 

əsgəri və zirehli maşınları  minalanmış əraziyə  saldılar, ordu böyük tələfat  verdi  - 

33 nəfər həlak oldu, 34 nəfər itkin düşdü, 36 nəfər yaralandı. Döyüşlərdə düşmən 

də  150  nəfərədək  itki  verdi.

112


  Bir  neçə  gün  sonra  Şuşanın  mühasirəsini  Ağdam 

istiqamətində  yarmaq  məqsədilə  keçirilən  Xromot-Xanabad  əməliyyatı  da 

gözlənilən nəticəni vermədi.

113


 

1992-ci il fevralın ortalarında düşmən növbəti dəfə Qarabağlı kəndinə güclü 

hücuma başladı. Qanlı döyüşlərdə kənd dəfələrlə əldən-ələ keçdi. Dörd gün davam 

edən  qeyri-bərabər  döyüşdən

 

sonra  ermənilər  Qarabağlını  ələ  keçirib  onun  92 



müdafiəçisini  va  54  sakinini  vəhşicəsinə  öldürüb  silos  quyularına  atdılar.  Qalan 

əhali əsir alındı.

114

 

Təcavüzkar  Ermənistan  hökuməti  Azərbaycana  qarşı  qanlı  terror 



aksiyalarını  daha  da  genişləndirdi.  1992-ci  il  yanvarın  8-də  "Krasnovodsk-Bakı" 

dəniz  sərnişin  bərəsində  belə  bir  terror  aktı  nəticəsində  25  nəfər  həlak  oldu,  88 

nəfər  ağır  yaralandı.  Həmin  il  fevralın  28-də  Qudermes  stansiyası  yaxınlığında 

"Kislovodsk-Bakı" sərnişin qatarının partladılması zamanı 11 nəfər həlak oldu, 18 

nəfər yaralandı.

115


 

Erməni quldurları Rusiyanın Xankəndindəki 366-cı mexanikləşdirilmiş atıcı 

alayı  ilə  əlbir  olaraq  XX  əsrin  Xatın,  Sonqımi  faciələrini  geridə  qoyan  Xocalı 

soyqırımını  törətdilər.  Respublika  rəhbərliyinin  cinayətkar  laqeydliyi  üzündən 

şəhərin müdafiə işləri təşkil olunmamışdı. 80 nəfərdən ibarət Xocalı özünümüdafiə 

taburu  heç  bir  zirehli  texnika  ilə  silahlandırılmamışdı.  Onlara  Şıx  briqadasının 

ikinci  taburu  və  cəmi  20  nəfərdən  ibarət  minaatanlar  batareyası  kömək  edirdi.  60 

nəfərlik milis dəstəsi təyyarə meydanını qoruyurdu.

116

 

1992-ci  il  fevralın  25-də  saat  21-də  erməni  hərbi  birləşmələri,  366-cı  alay 



(üç  batalyondan  ikisi  tam  tərkibdə,  biri  isə  qismən),  habelə  xarici  ölkələrdən 

gətirilmiş  muzdlu  quldurlar  Xocalıya  hücum  etdilər.  İlk  zərbə  hava  limanına 

vuruldu.  Şəhərin  müdafiəçiləri  azsaylı  və  pis  silahlanmış  olsalar  da,  mərdliklə 

vuruşurdular.  Xüsusi  təyinatlı  milis  dəstəsinin  komandiri,  milis  mayoru  Əlif 

Hacıyev  döyüşdə  xüsusən  fərqləndi.  Onun  rəhbərlik  etdiyi  22  nəfərlik  dəstə 

düşmənin  güclü  hücumlarını  üç  dəfə  uğurla  dəf  etdi.  Lakin  qüvvələr  bərabər 

deyildi. Ə.Hacıyev vəziyyətin çıxılmaz olduğunu görəndə hava limanının dispetçer 

məntəqəsini partladaraq düşmən əlinə keçməsinə imkan vermədi. Döyüşlərdə igid 

komandir  ağır  yaralandı  və  qəhrəmancasına  həlak  oldu.

117


  Ölümündən  sonra  ona 

Azərbaycanın  Milli  Qəhrəmanı  adı  verildi.  Düşmən  tankları,  zirehli  maşınları 

güclü  artilleriya  hazırlığından  sonra  Mehdikənd,  Qaragah  və  Daşbulaq  tərəfdən 

şəhərə  soxuldu,  küçə  döyüşləri  başlandı.  366-cı  alayın  mayor  Ohanyanın 




244 

 

komandası  altında  ikinci,  mayor  Nabogixin  komandası  altında  üçüncü  motoatıcı 



taburları,  topçu  diviziyası,  Lixodeyanın  rəhbərliyi  altında  D-3  topu  vəhşiliyi  ilə 

xüsusən fərqlənirdi.

118

 

Tofiq  Hüseynovun  rəhbərlik  etdiyi  ərazi  özünümüdafiə  taburunun 



döyüşçüləri qat-qat  güclü olan  yırtıcı düşmənlə  qəhrəmancasına  vuruşurdu. Tofiq 

son  nəfəsinədək  döyüşdü,  yağıları  azdırıb  onlarla  adamın  mühasirədən  çıxmasına 

imkan yaratdı. Axırda özü mühasirəyə düşdü. O, düşmənin təslim olmaq çağırışına 

məhəl qoymayıb son gülləni özünə  vurdu, ana  torpağı qucaqlayıb gözlərini əbədi 

yumdu.  Ölümündən  sonra  T.Hüseynova  Azərbaycanın  Milli  Qəhrəmanı  adı 

verildi.


119

 

Ağdam-Əsgəran  istiqamətində  toplanmış  milli  hissələr  arasında  əlaqə  və 



ümumi  rəhbərlik  olmaması  üzündən  onlar  düşmənə  qarşı  hücum  təşkil  edə 

bilmədilər.

120

 

Xocalıda  soyqırım  törədildi.  Şəhər  yandırıldı.  Sağ  qalanların  bir  hissəsi, 



əsasən  qadınlar,  qocalar  və  uşaqlar  şəhərin  şimal-şərq  istiqamətində  iki  yolla 

Ağdama tərəf qaçmağa başladılar. Qarlı, şaxtalı gecəni ayaqyalın-başıaçıq meşədə 

keçirən qaçqınların çoxunu don vurdu, yaralıların bir hissəsi tab gətirməyib öldü. 

Sağ  qalanlar  səhəri  gün  Xocalıdan  6-7  km  aralı,  Qaraqaya  adlı  yerdə  meşədən 

çıxarkən pusquda durmuş erməni faşistləri tərəfindən gülləbaran edildilər. Yüzlərlə 

köməksiz  qadın,  qoca,  uşaq  həlak  oldu.  Xilas  olaraq  Abdal-Gülablı  kəndinə 

getməyə  çalışan  qaçqınları  da  düşmən  mühasirəyə  alıb  atəşə  tutdu.  Erməni 

quldurları  yaralılara  işgəncə  verib  meyitləri  eybəcər  hala  salır,  qadın  və  qızları 

təhqir edirdilər.

121


 

Xocalıda  erməni  faşistləri  azərbaycanlılara  qarşı  növbəti  soyqırımı 

törətdilər.  613  nəfər,  o  cümlədən  106  qadın,  83  azsaylı  uşaq,  70  qoca  öldürüldü. 

1000  nəfərdən  artıq  dinc  sakin  müxtəlif  dərəcəli  güllə  yarası  alaraq  şikəst  oldu. 

1275 nəfər əsir alındı, 8 ailə bütövlüklə məhv edildi. 56 nəfər xüsusi qəddarlıq və 

amansızlıqla diri-diri yandırıldı, başlarının dərisi soyuldu, gözləri çıxarıldı, başları 

kəsildi, hamilə qadınların qarnı süngü ilə deşildi.

122


 

Bu  faciədə  təkcə  erməni  faşistləri  və  rus  şovinistləri  deyil,  həm  də  uzun 

müddət  düşmən  əhatəsində  qalan  şəhərə  lazımi  kömək  göstərməmiş,  düşmənin 

güclü  hücuma  hazırlığı  barədə  məlumat  aldıqdan  sonra  belə  əhalini  təhlükəsiz 

yerlərə  köçürmək  üçün  tədbirlər  görməyən  respublika  rəhbərliyi,  habelə 

hakimiyyət uğrunda mübarizədə Qarabağ problemindən istifadə edib siyasi kapital 

toplamağa,  respublikada  siyasi  vəziyyətin  gərginləşməsinə  çalışan  siyasətbazlar

 

günahkar idilər. 



Xocalı  faciəsi  respublikada  siyasi  gərginliyi  daha  da  artırdı.  Martın  3-dən 

Prezident  sarayı  qarşısında  "istefa"  tələbi  ilə  piket  keçirildi.  İqtidar  Ali  Sovetin 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   112   113   114   115   116   117   118   119   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə