TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə14/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   219

33 

 

Müharibənin dördüncü günü, iyunun 25-də Qara dəniz Donanmasının 63-cü 



aviasiya  briqadasının  təyyarəçisi  Məzahir  Abasov  hitlerçilərin  bazası  Konstansanı 

bombalamaq  tapşırığını  yerinə  yetirərkən  iki  "ME-109"  təyyarəsinin  hücumuna 

məruz qalmışdı. M.Abasov təyyarə motorunun zədə almasına baxmayaraq, düşmən 

təyyarələri ilə qeyri-bərabər döyüşə girmiş, onlardan birini vurmuş, digər təyyarəni 

isə qaçmağa məcbur etmişdi. Təyyarəsinin ikinci motoru da sıradan çıxdıqda, igid 

şahin onu ustalıqla dənizin səthinə oturtmuş və bir neçə gün su üzərində qalmışdı. 

M.Abasov igidliyinə görə Qırmızı Bayraq ordeni ilə təltif edilmişdi. 

1941-ci  ilin  yayında  Poltava  yaxınlığında  gedən  döyüşlərdə  R.Rəfiyevin 

tankçılar  bölməsi  düşmənin  iki  ağır  tankını,  16  topunu  və  50-dən  artıq  əsgərini 

məhv etmişdi. 

1941-ci  ilin  payızında  alman-faşist  ordusu  Baltikyanı  ölkələri,  Ukrayna  və 

Belorusiyanı  zəbt  edib,  Leninqradı  mühasirəyə  aldı,  böyük  qüvvələrlə  Moskvaya 

doğru hücuma keçdi. Faşist komandanlığı Moskvanı hələ 1941-ci ilin  yayında ələ 

keçirməyi  planlaşdırsa  da,  sovet  ordusunun  müqaviməti  buna  imkan  vermədi. 

Alman-faşist  komandanlığı  1941-ci  ilin  sentyabrında  Moskvanı  almaq  üçün  yeni 

qoşun  -  canlı  qüvvə  və  texnika  gətirdi.  Canlı  qüvvəyə  görə  faşistlər  Moskva 

müdafiəçilərindən  1,8  dəfə,  tankların  sayına  görə  1,5,  topların,  minomyotların 

sayına görə 1,25 dəfə və təyyarəçilərin sayına görə 3,2 dəfə, çox idi.

6

 

1941-ci  il  sentyabrın  30-da  alman-faşist  qoşunları  Moskva  istiqamətində 



hücuma keçdilər. Ölkənin paytaxtı təhlükə altında idi. 

Moskva  uğrunda  qanlı  vuruşmalarda  Azərbaycan  döyüşçüləri  də 

fərqlənmişdilər.  Tank  hissəsinin  komandiri,  kapitan  Həzi  Aslanov  qeyri-adi 

sərkərdə bacarığı göstərərək, əsgərlərini və döyüş sursatı yüklənmiş beş avtomobili 

mühasirədən çıxarmış, daha sonra yaralanmış tankçını əvəz edərək, tankı faşistlərin 

səngərinə  yönəltmiş  və  düşməni  məhv  etmişdi.  H.Aslanov  qəhrəmanlığına  görə 

Qırmızı Ulduz ordeni ilə təltif olunmuşdu.

7

 



1941-ci  ilin  noyabrında  Müseyib  Allahverdiyevin  komandanlığı  altında 

sovet  əsgərləri tərəfindən Moskva  ətrafında  taktiki cəhətdən çox vacib təpədə  bir 

gün ərzində sayca çox düşmənin üç hücumu dəf olunmuş, yüzdən artıq düşmən, 2 

tank  və  2  özühərəkətedən  top  məhv  edilmişdi.  Bu  şücaətə  görə  M.Allahverdiyev 

Qırmızı  Ulduz  ordeninə  layiq  görülmüşdü.  Leytenant  M.Paşayevin  zenitçiləri 

Moskva  ətrafında  10  düşmən  təyyarəsini  vurmuş,  xüsusi  fərqlənmiş  komandir 

Qırmızı Ulduz ordeni ilə təltif olunmuşdu.

8

 



Pulemyotçu İdris Vəliyev məşhur Borodino çölündə gedən döyüşlərdə ağır 

yaralanmasına baxmayaraq, 75-dən artıq faşisti məhv etmişdi. 1941-1942-ci illərin 

qış  hücumu  zamanı  qvardiyaçı  pulemyotçunun  hesabında  160-dan  artıq  məhv 

edilmiş faşist vardı. İ.Vəliyev "Qırmızı Bayraq" ordeni ilə təltif edilmişdi.

9

 



34 

 

Moskva  uğrunda  döyüşlərdə  Azərbaycan  qızları  Z.Seyidməmmədova, 



S.Quliyeva,  N.Korneyeva,  O.Şahbazova  və  başqaları  igidliklə  vuruşmuşdular. 

Cərrah Aliyə Rüstəmbəyova onlarca yaralının həyatını xilas etmişdi.

10

 

1941-ci il dekabrın 5-6-da sovet ordusunun əks-hücumunda -Moskva, Tula, 



Kalinin,  Orlov  və  Smolensk  vilayətlərinin  azad  edilməsi  uğrunda  döyüşlərdə 

Azərbaycan  oğul  və  qızları  qəhrəmanlıqla  vuruşmuşdular.  Qvardiya  kapitanı 

Muxtar  Süleymanov  hücumların  birində,  əlbəyaxa  döyüşdə  altı  faşist  əsgərini  və 

bir  zabiti  qılıncla  məhv  etmişdi.  Volokolamsk  şəhəri  uğrunda  döyüşlərdə 

komandanlıqla hissələr arasında əlaqə kəsildiyi zaman M.Süleymanov həlak olmuş 

rabitəçini  şəxsən  əvəz  edərək,  arasıkəsilməyən  atəş  altında  əlaqəni  bərpa  etmiş, 

xidmətlərinə görə Qırmızı Bayraq ordeni ilə təltif olunmuşdu. 

1941-ci  il  dekabr  ayının  əvvəllərində  Moskva  uğrunda  qızğın  döyüşlər 

zamanı  baş  serjant  İsrafil  Məhərrəm  oğlu  Məmmədovun  əfsanəvi  igidliyi  bütün 

ölkəyə yayıldı. İ.Məmmədovun xidmət etdiyi hissə Novqorod vilayətinin Pustınka 

kəndi  yaxınlığında  mövqe  tutub,  rabitə  xəttini  və  komanda  məntəqəsini  müdafiə 

edirdi.


 

Güclü  top  atəşindən  sonra  sovet  döyüşçülərinin  tutduğu  mövqeyə  hücuma 

keçən minə qədər düşmən 30-40 metrə qədər yaxın buraxılaraq dəqiq atəşlə məhv 

edildi.  Hitlerçilər  yenidən  hücuma  keçdilər,  doqquz  saat  davam  edən  şiddətli 

döyüşdən  sonra  İ.Məmmədovun  başçılığı  altında  olan  kiçik  dəstə  düşməni  100 

metrə  qədər  geri  atdı,  lakin  düşmən  bütün  qüvvələrini  toplayaraq  yenidən  həmlə 

etdi.  Vəziyyət  ağırlaşmışdı.  Sovet  döyüşçülərinin  yarıdan  çoxu  sıradan  çıxmışdı. 

Qumbara  və  patronların  çatışmadığını,  döyüşçülərin  yorulduğunu  görən 

İ.Məmmədov düşməni 10-15 metr məsafəyə buraxmaq əmri verdi. Düşmən yaxın 

məsafədən atəşə tutuldu. İ.Məmmədov "Yoldaşlar, faşistləri nizə ilə məhv edək!" - 

deyə  hayqıraraq  5  sağ  qalmış  döyüşçü  ilə  düşmən  üzərinə  şığıdı  və  əlbəyaxa 

döyüşdə  onlarca  faşist  öldürüldü.  Qalanlar  geri  çəkilməyə  məcbur  oldular. 

Beləliklə,  İ.Məmmədov  10  saat  ərzində  hitlerçilərin  bütöv  bir  batalyonunun 

hücumunun  qarşısını  almış,  nəticədə  yüzlərlə  düşmən  əsgəri  və  zabiti  məhv 

edilmişdi.  Döyüşlərdə  xüsusi  iradə,  döyüş  məharəti,  şəxsi  şücaət,  qəhrəmanlıq 

göstərmiş İ.Məmmədov özü  təkbaşına 700 faşist öldürmüşdü. 1941-ci il dekabrın 

11-də SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə İ.Məmmədova Sovet İttifaqı 

Qəhrəmanı  adı  verildi.  İsrafil  Məmmədov  xalqını,  millətini  ucaldan  ilk 

azərbaycanlı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı idi." 

Moskva uğrunda döyüş Sovet Silahlı Qüvvələrinin qələbəsi ilə başa çatdı. 

Sovet  ordusunun  1942-ci  il  qış  hücumunda  iştirak  edən  azərbaycanlılar  da 

igidliklə vuruşmuş, döyüş rəşadəti nümunələri göstərmişlər. Qərb cəbhəsində gənc 

zabit  N.Bağırovun  komandası  altında  tankçılar  rotası  bir  neçə  gün  davam  etmiş 

hücum əməliyyatlarında düşmənin 18 tankvuran topunu, 34 pulemyot yuvasını və 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə