TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə147/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   143   144   145   146   147   148   149   150   ...   219

307 

 

böyük  qaz  ehtiyatı  olan  bu  yatağın  kəşf  edilməsi  ilə  Azərbaycan  təkcə  neft  deyil, 



həm  də  qaz  "kralına"  çevrildi.

47

  Dövlət  Azərbaycan  qaz  sənayesinin  inkişafı 



strategiyasını  hazırlamağa,  onun  dünya  bazarına  çıxarılması  yollarını 

müəyyənləşdirməyə başladı. 

1996-cı  il  dekabrın  14-də  Xəzərdə  "Dan  ulduzu"  və  "Əşrəfi"  yataqlarının 

birgə işlədilməsi üzrə ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanı və Yaponiya, 1997-ci il yanvarın 

13-də  "Lənkəran-dəniz"  və  "Talış-dəniz"  yataqlarının  birgə  istismarı  üzrə  Fransa 

neft şirkətləri ilə ADNŞ arasında sazişlər bağlandı.

48

 

1997-ci  il  avqustun  1-də  Vaşinqtonda  -  "Ağ  Ev"də  ABŞ-ın



 

qabaqcıl  neft 

şirkətləri ilə ADNŞ arasında Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorundakı "Abşeron", 

"Naxçıvan", "Oğuz" və "İnam" neft yataqlarında birgə iş barədə üç yeni müqavilə 

imzalandı.

49

 



1998-ci ilin iyun ayında İtaliya, Yaponiya, Türkiyə, ABŞ, Britaniya-Kanada 

neft şirkətləri konsersumu ilə, həmin ilin iyul ayında isə Böyük Britaniya, ABŞ və 

Rusiya  neft  şirkətləri  ilə  ADNŞ  arasında  yeni  neft  müqavilələri  imzalandı.  1999-

2000-ci  illərdə  daha  bir  neçə  neft  müqaviləsi  bağlandı.

50

  2001-ci  ilin  yanvarında 



Zığ və Hövsan yataqları üzrə Rusiyanın LUKOYL şirkəti ilə müqavilə imzalandı.

51

 



Ümumiyyətlə, 1994-2001-ci illərdə ADNŞ 14 ölkənin 32 neft şirkəti ilə 21 

müqavilə imzaladı. 2001-ci ildə bu şirkətlərə  servis xidməti göstərən 400-ə qədər 

xarici şirkət fəaliyyətdə idi.

52

 Bu müqavilələr çərçivəsində Azərbaycana 60 milyard 



dollar həcmində investisiya qoyulması nəzərdə tutulurdu. Bu müddətdə xarici neft 

şirkətləri müqavilələr üzrə işlərin həyata keçirilməsi üçün 6 milyard dollara qədər 

investisiya qoymuşdu.

53

 



1995-ci ilin aprelində "Əsrin müqaviləsi"ni reallaşdırmaq üçün Azərbaycan 

Beynəlxalq  Əməliyyat  Şirkəti  (ABƏŞ),  1996-cı  ilin  aprelində  isə  "Qarabağ" 

strukturu üzrə müqaviləni həyata keçirmək üçün "Xəzər" Beynəlxalq Neft Şirkəti, 

habelə başqa müqavilələr üzrə əməliyyat şirkətləri təşkil edildi. Bu şirkətlər qazma 

qurğularından  və  infrastrukturdan  birgə  istifadə  etmək  üçün  xüsusi  klub 

yaratdılar.

54

 

ABŞ-ın "EKSON", "AMOKO", "YUNOKAL", "MOBİL" və "PENZOYL", 



Böyük  Britaniyanın  "Britiş  Petrolium",  Yaponiyanın  "İTOÇİ",  "MİTSUPİ", 

Norveçin  "STATOYL",  Səudiyyə  Ərəbistanının  "DELTA",  Rusiyanın 

"LUKOYL",  Fransanın  "ELF  AQİTEN",  "TOTAL",  İtaliyanın  "ACİP"  kimi 

dünyada  ən  qabaqcıl  neft  şirkətləri  Azərbaycanın  neft,  neft-maşınqayırma 

sənayesinə  müasir  texnologiyalar,  idarəetmə  təcrübəsi  gətirdilər.

55

  Respublikanın 



neft donanması, neft sənayesi infrastrukturu yenidən quruldu. "Bakı" elmi-tədqiqat 

gəmisi  modernləşdirilib  dünyada  ən  mükəmməl  geofiziki  tədqiqat  gəmilərindən 

birinə  çevrildi.

56

  "Xəzərdənizneft"  yarımdalğa  qazma  qurğusu  yenidən  quruldu, 



"Dədə  Qorqud"  adı  ilə  ikinci  həyatına  başladı.

57

  "Şelf-5"  qazma  qurğusu  əsaslı 




308 

 

şəkildə  yenidən  quruldu,  müasir  avadanlıqla  təchiz  olunaraq,  dünyada  ən  böyük 



üzən qazma qurğularından birinə çevrildi və 1998-ci ilin sentyabrında "İstiqlal" adı 

ilə  istifadəyə  verildi.

58

  Xəzər  Gəmiqayırma  müştərək  müəssisəsində  1998-ci  ilin 



iyul ayından 2000-ci ilin avqust ayınadək dənizin 7620 m-dək dərin yerlərində neft 

quyuları qazmağa imkan verən "Qurtuluş" adlı ən müasir çoxfunksiyalı özüqalxan 

qazma  qurğusu  yaradıldı.

59

  2002-ci  ilin  yayında  "Azəri",  "Çıraq"  və  "Günəşli" 



yatağında ən yeni texnologiya üzrə Xəzərdə ilk dəfə qazma qurğularının altı üçün 

sualtı  qazma  dayaq  tavası  quraşdırıldı.

60 

Tofiq  İsmayılov  adına  dalğıc, 



"Azərbaycan", İsrafil Hüseynov adına kran gəmiləri təmir edilib yeni avadanlıqla 

təchiz  olundular.

61 

Dənizdə  "Çıraq-1"  platforması  beynəlxalq  standartlara  uyğun, 



Qərb texnologiyası əsasında yenidən quruldu.

62

 Bu platformadan sahilədək 120 m 



dərinlikdə  176  km  neft,  Neft  daşlarına  48  km  qaz  kəmərləri  çəkildi.  Səngəçal 

terminalı tikildi. Zığ zavodu sualtı boruların üzlənməsi üzrə ixtisaslaşdırıldı.

63

 

1994-cü  ildən  başlayaraq  hər  ilin  iyun  ayında  Bakıda  xarici  firma  və 



şirkətlərin iştirak etdiyi ənənəvi Beynəlxalq neft-qaz sərgisi təşkil olunurdu. 4000 

nəfərdən  çox  azərbaycanlı  mütəxəssis  dünyanın  ən  qabaqcıl  neft  şirkətləri 

bazasında yeni texnologiya və iş metodlarına yiyələnmişdi. 2001-ci ildə hasilat və 

servis  şirkətlərində  10  mindən  çox  Azərbaycan  vətəndaşı  işləyirdi.

64

  Bakı 


neftçilərinin  böyük  təcrübəsi  yüksək  qiymətləndirilir  və  ondan  səmərəli  istifadə 

olunurdu.  Neft  şirkətlərinin  beynəlxalq  tenderlərdə  bağladığı  müqavilələrin  20 

faizdən  çoxu  Azərbaycan  müəssisələrinin  və  onların  xarici  tərəf  müqabilləri  ilə 

birgə yaratdıqları müəssisələrin payına düşürdü.

65

 

"Azəri", "Çıraq" və "Günəşli" yataqlarından hasil olunacaq ilkin neftin Qara 



dəniz  limanlarına  Rusiya  və  Gürcüstandan  keçən  "Şimal"  (14000  km)  və  "Qərb" 

(920  km)  neft  kəmərləri  ilə  nəql  ediləcəyi  barədə  müqavilələr  bağlandı.

66

  Bakı-


Novorossiysk  "Şimal"  kəmərinin  Azərbaycan  hissəsi  1996-cı  ilin  sonuna  qədər 

hazır  oldu,  mövcud  kəmərə  26  km  yeni  kəmər  əlavə  edildi.  Kəmər  neftlə 

dolduruldu.  1997-ci  il  oktyabrın  25-də  "Şimal"  kəməri  istifadəyə  verildi.

67

  Bakı-



Supsa "Qərb" kəmərinin tikintisi 1998-ci ilin axırlarında başa çatdırıldı. 1999-cu il 

aprelin 17-də bu kəmər və Supsa terminalı istifadəyə verildi.

68

 

1996-cı  ildə  dənizdə  ABƏŞ-in  qazdığı  ilk  neft  quyusu  güclü  fontan  vurdu 



və yataqların böyük ehtiyatları bir daha təsdiq olundu. 

1997-ci  il  noyabrın  12-də  "Əsrin  müqaviləsi"  üzrə  neftin  hasilatına 

başlanıldı. Bu hadisə Bakıda böyük təntənə ilə qeyd edildi.

69

 



Bu  müqavilə  üzrə  əsas  işlərin  birinci  fazasının  başlanması  üçün  Xəzər 

dənizindən Aralıq dənizinə qədər uzanan, ildə 50 milyon ton neft nəql edə biləcək, 

uzunluğu  1760  km  olacaq  iridiametrli  Bakı-Tibilisi-Ceyhan  əsas  neft  ixrac 

kəmərinin tikintisi haqqında saziş əldə olunması vacib idi.

70

  1998-ci  ilin  mayında 



müqavilə  hazırlanması  üçün  işçi  qrup  yaradılmışdı.  Həmin  il  oktyabrın  29-da 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   143   144   145   146   147   148   149   150   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə