TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə148/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   144   145   146   147   148   149   150   151   ...   219

309 

 

Azərbaycan,  Türkiyə,  Gürcüstan,  Qazaxıstan  və  Özbəkistan  prezidentlərinin  və 



ABŞ  energetika  nazirinin  imzaladıqları  bəyanat  bu  kəmər  üzrə  danışıqlara  təkan 

verdi.


71

 

1999-cu  il  noyabrın  18-də  İstanbulda  "Xam  neftin  Azərbaycan 



Respublikası,  Gürcüstan  Respublikası  və  Türkiyə  Cümhuriyyətinin  əraziləri  ilə 

Bakı-Tbilisi-Ceyhan  əsas  boru  kəməri  vasitəsilə  nəql  edilməsinə  dair"  saziş 

imzalandı.  Bu  zaman  Azərbaycan,  Türkiyə,  Gürcüstan,  Qazaxıstan  və  ABŞ-ın 

dövlət  başçıları  tərəfindən  verilən  "İstanbul  Bəyannaməsi"  layihənin  yüksək 

səviyyədə dəstəkləndiyinə sübut oldu.

72

 



Bu sazişin hazırlanmasına da ciddi maneələr törədilirdi. Şirkətlərin bəziləri 

kənardan  təsirlər  nəticəsində  belə  bir  kəmərə  ehtiyac  olacağına  skeptikcəsinə 

yanaşırdılar.  Qoyulacaq  investisiyalar  haqqında  da  müxtəlif  fikirlər  vardı.  Lakin 

Azərbaycan  Prezidentinin  müdrik  siyasəti  sayəsində  bütün  bu  maneələr  dəf 

edildi.

73

  2002-ci  il  avqustun  1-də  bu  kəmərin  tikilməsi  və  idarə  edilməsi  üçün 



BTCKO  (Bakı-Tbilisi-Ceyhan)  şirkəti  təsis  edildi.

74

  2002-ci  il  sentyabrın  18-də 



kəmərin təməli qoyuldu. Bu münasibətlə  təntənələrdə  iştirak etmək üçün Türkiyə 

Respublikasının  prezidenti  Əhməd  Necdət  Sezər,  Gürcüstan  Respublikasının 

prezidenti Eduard Şevardnadze, ABŞ-ın energetika naziri Spenser Abrham Bakıya 

gəlmişdilər.  3  milyard  dollara  qədər  dəyəri  olan  bu  kəmərin  sahibi  Azərbaycan 

Dövlət Neft Şirkəti (25 faiz), Böyük Britaniyanın BiPi (30,1 faiz), ABŞ-ın Yunokal 

(8,9  faiz),  Konoko-Filips  (2,5  faiz),  Norveçin  Statoyl  (8,72  faiz),  Türkiyənin 

Türkiyə  Petrolları  (6,53  faiz),  Yaponiyanın  İtoçi  (3,4  faiz)  və  İnpeks  (2,5  faiz), 

Səudiyyə Ərəbistanının Delta Hess (2,36 faiz), İtaliyanın Epi (5 faiz) və Fransanın 

Total Elna Elf (5 faiz) şirkətləri idi.

75 


2001-ci  il  avqustun  30-da  "Əsrin  müqaviləsi"  üzrə  əsas  işlərin  birinci, 

mühüm fazasına başlanıldı.

76

 

Həyata keçirilən tədbirlər sayəsində respublikanın neft sənayesi dirçəldi  və 



sürətlə  inkişaf  etməyə  başladı.  2002-ci  ildə  ölkədə  15,3  milyon  ton  neft  hasil 

edildi.


77

 Neft müqaviləsi gəlir gətirməyə başladı. 

Prezidentin  Fərmanı  ilə  1999-cu  ilin  dekabrında  "Azərbaycan  Dövlət  Neft 

Fondu" təsis olundu.

78

 Respublika Prezidentinin 2001-ci il 27 dekabr sərəncamı ilə 



bu  fondun  Müşahidə  Şurası  təşkil  edildi.  Azərbaycan  yeni  neft  strategiyasının 

baniləri  Heydər  Əliyev  və  İlham  Əliyev  bu  fondu  güclü  iqtisadiyyat  yaratmaq 

vasitəsi  kimi  qiymətləndirirdilər.  İlham  Əliyevin  qeyd  etdiyi  kimi,  Dövlət  Neft 

Fondunu yaratmaqda başlıca məqsəd mineral-xammal ehtiyatlarını təkrar istehsala 

yönələn maliyyə ehtiyatlarına çevirməkdir və bu fond nəsildən-nəslə keçməlidir.

79

 



Dövlət  Neft  Fondunda  yığılan  vəsaitlər  investisiya  şəklində  Azərbaycan 

iqtisadiyyatının başqa sektorlarına qoyulmalı, neftlə bağlı olmayan digər sahələrin 

inkişafı,  yeni  iş  yerləri  yaradılması  üçün,  habelə  gələcək  nəsillərin  neft  hasilatı 



310 

 

səviyyəsindən  və  dünya  bazarında  neftin  qiymətinin  dəyişməsindən  asılılığını 



istisna  edən  proqramlar  həyata  keçirilməlidir.

80

  2003-cü  ilin  əvvəllərində  fondda 



730 milyon ABŞ dolları həcmində vəsait var idi.

81

 Ondan respublikanın iqtisadi və 



sosial rifahı naminə səmərəli istifadə etmək üçün xüsusi proqram hazırlanmışdı. 

İqtisadiyyatın  başqa  sahələrinə  də  xarici  sərmayə  qoyuluşu  sürətlə  artırdı. 

Əgər  1996-cı  ildə  respublikaya  gələn  xarici  investisiyanın  33  faizi  qeyri-neft 

sahələrinə yönəldilmişdisə, 2000-ci ildə bu, 50 faizdən çox idi.

82

 

Ümumiyyətlə,  respublika  iqtisadiyyatına  1993-cü  ildə  15  milyon,  1995-ci 



ildə  375  milyon,  1996-2002-ci  illərdə  9  milyard  (qeyri-neft  sektoruna  3  milyard) 

dollar  xarici  investisiya  qoyulmuşdu.

83 

Xarici  sərmayənin  90  faizi  istehsal 



sahələrinin inkişafına yönəldilmişdi.

84

 



Azərbaycan  Respublikası  iqtisadiyyatının  dirçəldilməsinə  və  inkişafına 

Avropa  Birliyi  "Traceca"  proqramı  üzrə  AVROPA-QAFQAZ-ASİYA  nəqliyyat 

kommunikasiyasının  -  "Yeni  İpək  Yolu"nun  işə  düşməsi  də  əhəmiyyətli  təsir 

göstərirdi. 1993-cü ilin may ayında Avropa Birliyinin təşəbbüsü ilə bu istiqamətdə 

nəqliyyat  dəhlizinin açılması  barədə  8 ölkənin, o cümlədən Azərbaycanın iştirakı 

ilə "Brüssel Bəyannaməsi" qəbul olunmuşdu. 1996-cı il mayın 13-də Azərbaycan, 

Gürcüstan,  Türkmənistan  və  Özbəkistan  respublikaları  arasında  tranzit  yük 

daşınmasının  tənzimlənməsi  sahəsində  əməkdaşlıq  və  dəmiryol  nəqliyyatı 

fəaliyyətinin  əlaqələndirilməsi  haqqında  Sarahs  (Türkmənistandadır)  sazişləri 

imzalandı.

85

 1996-cı ilin dekabrında Odessada Azərbaycan, Gürcüstan və Ukrayna 



respublikaları  başçılarının  Avrasiya  nəqliyyat  dəhlizi  yaradılması  haqqında  saziş 

imzalaması da bu işə qüvvətli təkan oldu.

86

 

Prezident  Heydər  Əliyevin  təĢəbbüsü  ilə  1998-ci  il  sentyabrın  7-8-də 



Bakıda  "Böyük  Ġpək  Yolu"  Beynəlxalq  konfransı  keçirildi.  Dünyanın  32 

ölkəsinin  və  beynəlxalq  təşkilatının  təmsil  olunduğu  bu  konfransda  "Bakı 

Bəyannaməsi"  qəbul  edildi,  Yeni  İpək  Yolunun  tranzit  ölkələr  üçün  son  dərəcə 

faydalı olacağı bildirildi, Böyük İpək Yolunun mənzil qərargahı yaradıldı və onun 

Bakıda yerləşməsi qərara alındı.

87

 



Yeni  nəqliyyat  yolu  ilə  Azərbaycandan  1996-cı  ildə  345  min,  2002-ci  ildə 

isə  artıq  33  milyon  tondan  çox  yük  daşınmışdı.  Qazaxıstanın  Tengiz  yatağından 

çıxarılan neft tankerlərlə  Bakıya  gətirilir,  Azərbaycan  və  Gürcüstan dəmir  yolları 

vasitəsilə  Avropaya  ixrac olunurdu.  1998-ci  ilin  yanvar ayında  Bakı  yaxınlığında 

Orta  Asiya  neftinin  Xəzər  dənizi,  Azərbaycan  və  Gürcüstan  əraziləri  vasitəsilə 

Qara  dənizin  Batumi  limanına  çatdırılması  üçün  nefti  tankerlərdən  dəmiryol 

sisternlərinə yükləməyə imkan verən Dübəndi terminalı istifadəyə verildi.

88

 2002-



ci  ilin  dekabr  ayında  Qazaxıstan  neftinin  Bakı-Tbilisi-Ceyhan  kəməri  ilə  ixrac 

edilməsi  barədə  razılıq  əldə  olundu.  Aktau-Bakı-Tbilisi-Ceyhan  enerji  nəqliyyat 

dəhlizinin təməli qoyuldu.

89

 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   144   145   146   147   148   149   150   151   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə