TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə150/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   146   147   148   149   150   151   152   153   ...   219

313 

 

təşkilatı,  habelə  "Türk  Sənaye  İş  Adamları  Birliyi",  "Türk  İş  Birliyi  İnkişaf 



Agentliyi" respublikada sahibkarlığın inkişafına yardım göstərirdilər.

106


 

Almaniya  Texniki  Əməkdaşlıq  Təşkilatı  kənd  təsərrüfatını  özəlləşdirmək 

işləri üçün xüsusi layihə hazırlayıb Azərbaycana hədiyyə etmişdi.

107


 

İngiltərənin  "Kayzer"  firması  ilə  Sumqayıt  Əlvan  Metal  İstehsalatı 

Birliyinin müqaviləsi əsasında alüminium zavodu yenidən işə başladı.

108


 İtaliyanın 

"Porçeti  SPA"  firması  ilə  kontrakta  əsasən  natrium  qələvisi  istehsal  edən  müasir 

qurğular  işə  salındı.  Səudiyyə  Ərəbistanı  firması  ilə  aşağı  təzyiqli  polietilen, 

polivinilxlorid  istehsalı  qurğuları  yaradılması,  "Polimer-120"  qurğusunun, 

Yaponiya  firmaları  ilə  etilen-propilen  zavodunda  "EP-300"  qurğusunun  yenidən 

qurulması  və  s.  üçün  başqa  müqavilələr  bağlandı.  İtaliya  firması  ilə  müqaviləyə 

əsasən,  Qaradağda  yeni  şin  zavodu  tikilməsi  planlaşdırıldı.

109


  Suraxanı 

maşınqayırma  zavodunda  ABŞ-ın  "Haylənd"  firması  ilə  müştərək  müəssisə 

yaradıldı  və  dünya  standartlarına  uyğun  nasoslar  istehsal  edildi.  Bakı 

maşınqayırma  zavodunda  ABŞ-ın  "Red-Tul"  firması  ilə  yaradılmış  müştərək 

müəssisədə  müasir  texnologiyalara  cavab  verən  qazma  baltaları,  Avstriya  firması 

ilə birgə qazma qıfılları istehsal olunurdu. Bakı poladtökmə zavodu Türkiyə şirkəti 

ilə müştərək müəssisə  yaradıb tikinti üçün armatur istehsalına başlamışdı.

110


  Bakı 

tütün  kombinatı  ABŞ-ın  "Raynold  Tobakko"  və  Türkiyənin  "Star"  firmaları  ilə 

birgə müəssisə yaradıb istehsalatı modernləşdirmişdi.

111


 

Xarici  investisiya  ilə  Bakıda  qurulmuş  "Evropean  Tobakko-Baku" 

fabrikində  artıq  2000-ci  ildə  20  növ  siqaret  istehsal  olunurdu.  Respublikanın 

müxtəlif  bölgələrində  xarici  investisiyalar  hesabına  5  nümunəvi  kənd  təsərrüfatı 

müəssisəsi  yaradılmağa  başlanmışdı.  Meliorasiya  qurğularının  bərpası və  yenidən 

qurulması üçün xeyli kredit verilmişdi. Türkiyənin "Polsan" şirkəti Azərbaycanda 

"Saro LTD" firması təşkil edərək Şri-Lankadan çay gətirib burada qablaşdırırdı. Bu 

ölkənin  "İntersun"  şirkətlər  qrupu  Bakı  çayçəkmə  fabriki  ilə  müştərək  "Azərsun" 

müəssisəsi  yaratmışdı.  Fabrik  əsaslı  şəkildə  yenidən  qurulmuş,  müasir 

texnologiyalar əsasında  "Məryəm", "Final" və  s.  markalı çaylar istehsal  edilməyə 

başlanmışdı.

113 


Türkiyənin  "Pet  Holdinq"  şirkəti  dəri  fabriki,  fındıq  və  qoz  emalı 

müəssisəsi təşkil etmişdi. Bu şirkət ADNŞ ilə birgə müəssisə yaradaraq Neftçalada 

iki  köhnə  neft  mədənini  işlətməyə  başlamış,  burada  hasilat  xeyli  artmışdı.  İranın 

"Şibarra",  Türkiyənin  "Star"  və  digər  şirkətləri  respublikada  tikinti  işləri 

aparırdılar. Türkiyənin "BMS" sənaye və ticarət şirkəti Bakı avtomobil zavodu ilə 

birgə müəssisə yaradıb avtobus istehsalına başlamışdı.

114

 

İnvestisiya qoyuluşunun artması, iqtisadi struktur dəyişmələri sahibkarlığın 



inkişafına  münasib  imkanlar  açırdı.  1993-cü  ildə  respublikada  cəmi  300,  1997-ci 

ildə isə artıq 60 min özəl müəssisə vardı. Daxili mal dövriyyəsinin 75 faizə qədəri, 

xarici ticarətin 44 faizi bu müəssisələrin payına düşürdü.

115


 


314 

 

Kiçik  dövlət  müəssisələrinin  özəlləşdirilməsi  1997-ci  ilin  martında  artıq 



başa  çatmışdı.  10174  kiçik  müəssisə  özəl  mülkiyyətə,  əsasən,  əmək  kollektivi 

üzvlərinə  satılmışdı.  İri  və  orta  müəssisələrin  özəlləşdirilməsi  səhmdar 

cəmiyyətləri  yaradılması  yolu  ilə  həyata  keçirilirdi.  Belə  sənaye  müəssisələrinin 

səhmləri 1997-ci il martın 1-dən əhaliyə paylanan ümumi mülkiyyət bölgüsündən 

hər  kəsə  düşən  hissənin  ifadəsi  olan  7  milyon  500  mindən  çox  hər  biri  4  çekdən 

ibarət  paya  dəyişdirildi.  1998-ci  ilin  sonlarında  Prezidentin  Fərmanına  əsasən 

müharibə  və  Çernobıl  əlillərinə,  onların  ailələrinə  əlavə  özəlləşdirmə  payları 

verildi.  Özəlləşən  müəssisələrin  göstəriciləri  hərracdan  azı  iki  həftə  qabaq 

mətbuatda  dərc  olunurdu.  Səhmlərin  15  faizi  əmək  kollektivi  üzvlərinə  güzəştlə 

nağd  pula  satılır,  50  faizi  isə  çeklərə  dəyişdirilirdi.  Dövlət  Əmlak  Komitəsi 

çeklərin  hərracı  üçün  Respublika  Hərrac  Mərkəzi  təşkil  etmişdi.  Çekləri  toplayıb 

səmərəli yerləşdirmək, əldə ediləcək dividentləri bölüşdürmək üçün çek investisiya 

fondları yaradılmışdı.

116


 

2002-ci  ilin  oktyabr  ayınadək  36,2  minə  qədər  kiçik  dövlət  müəssisəsi, 

müəssisə obyekti və avadanlığı, o cümlədən 9,5 mindən çox məişət xidməti, 2797 

ticarət, 773 ictimai iaşə müəssisəsi, 552 yanacaqdoldurma məntəqəsi, 570-ə qədər 

çörək ticarəti və çörəkbişirmə obyekti, 700 sənaye, 120 kənd təsərrüfatı müəssisəsi, 

337 tikinti təşkilatı, 181 yarımçıq tikinti, 14,7 mindən çox nəqliyyat müəssisəsi və 

vasitəsi,  119  aptek,  1,3  mindən  çox  qeyri-yaşayış  obyekti  və  s.  özəlləşdirilmişdi. 

1463  orta  və  iri  dövlət  müəssisəsi  səhmdar  cəmiyyətinə  çevrilmişdi.  100  mindən 

çox vətəndaş səhmdar, 140 mindən çox adam əmlak sahibi idi. 331,3 min mənzil-

özəlləşdirilməsi  nəzərdə  tutulan  mənzillərin  52,8  faizə  qədəri  xüsusi  mülkiyyətə 

verilmişdi.

117


 

2002-ci  ilin  əvvəllərinə  qədər  çeklərin  cəmi  təqribən  10  faizi  dövriyyədən 

çıxmışdı. Qalan çeklər qara bazarda əvvəllər 100 dollara, sonralar isə 4 dollardan 

da  ucuz  (təqribən  20  min  manata)  qiymətə  satılmış,  bir  hissəsi  xarici  qrupların 

əlində  toplanmışdı.

118


  Bunu  nəzərə  alaraq  strateji  özəlləşməyə  başlamazdan  əvvəl 

ölkənin  və  vətəndaşların  maraqlarını  qorumaq  üçün  2000-ci  ilin  martında  çek 

dövriyyəsinin  tənzimlənməsinə  istiqamətləndirilmiş  qaydalar  müəyyən  edildi. 

Mövcud  vəziyyətin  öyrənilməsi  və  nəzərə  alınması  üçün  400-dən  çox  çekə  sahib 

olanların çekləri Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsində qeydə alındı.

119


 

2000-ci  il  avqustun  10-da  özəlləşdirmənin  İkinci  Dövlət  Proqramı  qəbul 

edildi.  Özəlləşdirmənin  daha  səmərəli  formaları  tətbiq  olunmağa  başlandı. 

"Bakelektroqaynaq"  Səhmdar  Cəmiyyəti,  Siyəzən  broyler  fabriki  və  s.  üzrə 

investisiya müsabiqələri təşkil olundu. Strateji müəssisələrin özəlləşdirilməsi üçün 

maliyyə məsləhətçiliyi üzrə tenderlər keçirildi. Bir çox iri müəssisələr, o cümlədən 

"Azərbaycan-alüminium",  "Bakelektrik-şəbəkə",  "Siyəzən-broyler"  və  s. 

özəlləşdirildi.

120

  Prezidentin  2001-ci  il  22  mart  tarixli  Fərmanı  ilə  kimya,  neft-






Dostları ilə paylaş:
1   ...   146   147   148   149   150   151   152   153   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə