TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə151/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   147   148   149   150   151   152   153   154   ...   219

315 

 

kimya,  maşınqayırma,  yanacaq-energetika  kompleksi  müəssisələri,  ADNŞ-in bəzi 



müəssisələri,  o  cümlədən  neft  bazaları,  qaz  zavodu,  Sumqayıt  aşqarlar  zavodu, 

Azərkabel  zavodu  özəlləşdirilməyə  başlandı.  2001-ci  ilin  payızınadək  artıq 

respublikada dövlət müəssisələri bazasında 1275 səhmdar cəmiyyəti yaradılmışdı. 

Kənd  Təsərrüfatı  Nazirliyi  üzrə  248,  "Azəravtonəqliyyat"  Dövlət  Konsemi  üzrə 

101,  "Xidmət"  Dövlət  Konsemi  üzrə  95,  Ticarət  Nazirliyi  üzrə  86,  "Taxıl 

məhsulları"  Dövlət  Şirkəti  üzrə  62,  "Azəryeyintisənaye"  Dövlət  Şirkəti  üzrə  55, 

"Xalq  üçün  mallar"  Dövlət  Konserni  üzrə  47,  "Azərsənayetikinti"  Dövlət  Şirkəti 

üzrə 29, "Azərquşsənaye" Dövlət Şirkəti üzrə 32, "Sənaye-ticarət" Dövlət Konserni 

üzrə  31,  "Azərkəndtikinti"  Dövlət  Şirkəti  üzrə  22,  Dövlət  Neft  Şirkəti  üzrə  17, 

"Azərbalıq"  Dövlət  Konserni  üzrə  10  müəssisə,  səhiyyə  üzrə  18,  rabitə  üzrə  9, 

metallurgiya  üzrə  10,  mənzil-kommunal  təsərrüfatı  üzrə  4  belə  təşkilat  vardı.

121


 

Beləliklə,  iqtisadi  özünütənzimləmə  sisteminin  yaranmasına  münasib  imkanlar 

açılır, rəqabət yaradılırdı. Məsələn, çörək mağazaları və çörəkbişirmə müəssisələri 

özəlləşdirildikdən sonra çörək qıtlığı, uzun növbələr aradan qalxdı.

122

 

Lakin  hələ  də  iqtisadi  islahatların  reallaşmasına  mane  olan,  narazılıq 



yaratmaq,  haram  pullarla  varlanmaq  istəyən  şəxslər  vardı.  İqtisadiyyatın  inkişafı 

üçün  sərmayə  qoymaq  istəyən  layihə  sahibləri  korrupsiyaya  qurşanmış  məmurlar 

tərəfindən  soyuq,  hörmətsiz  və  "şapka"  təklifi  ilə  qarşılanırdılar.

123


  Bəzi 

müəssisələr  istehsaldan  tutmuş,  əmək  haqqının  ödənilməsinə,  satışa  qədər  bütün 

prosesləri nağd pulla yerinə yetirir, sənədlərdə müəssisəni, istehsalın, xidmətin bir 

hissəsini göstərmirdilər. Kəndlərdə torpaq bölgüsü sahəsində qüsurlara yol verilir, 

narazılıqlar  meydana  çıxırdı.  Prezident  Heydər  Əliyev  ölkəyə  investisiya 

gəlməsinə,  iqtisadiyyatın  inkişafına,  yeni  müəssisə  və  istehsalatlar  yaradılmasına 

öz  şəxsi  maraqlarını güdərək  mane olanları "xalqın daxili  düşməni" adlandırır  və 

onlara  qarşı  qəti  mübarizə  aparılmasını  tələb  edirdi.

124

  Korrupsiyaya  qarşı 



mübarizənin təşkili haqqında xüsusi fərman verilmişdi. 

Aqrar  islahatlar.  Kənddə  sahibkarlığın  inkiĢafı.  İqtisadiyyatda  struktur 

dəyişikliklərinin  mühüm  istiqamətlərindən  biri  də  torpaq  islahatının  həyata 

keçirilməsi idi. İlk vaxtlar kənd təsərrüfatında sahibkarlıq çox ləng inkişaf edirdi. 

1992-ci  ildə  320,  1995-ci  ilin  əvvəllərində  isə  830  müstəqil  və  kollektiv  fermer 

təsərrüfatı vardı.

12

 



1995-ci  ilin  fevral  ayında  "Aqrar  islahatların  əsasları"  və  "Kolxoz  və 

sovxozların  islahatı  haqqında"  qanunlar  qəbul  edildi.

126

  Bu  mühüm  qanunların 



həyata  keçirilməsi  ilk  növbədə  torpağa  mülkiyyət  münasibətlərinin  yenidən 

müəyyənləşdirilməsindən  çox  asılı  idi.  1995-ci  ilin  mart  ayında  "Dövlət  Aqrar 

İslahatı Komissiyası" yaradıldı.

127


 

1996-cı  il  iyulun  16-da  ölkənin  aqrar  sektorunda  radikal  bir  addım  atıldı. 

Prezident  Heydər  Əliyevin  rəhbərliyi  altında  hazırlanan,  onun  təfəkkürünün  və 



316 

 

siyasi  iradəsinin  məhsulu  olan  "Torpaq  islahatı  haqqında"  Qanun  qəbul  edildi.



128

 

Bu  qanuna  görə,  bütün  postsovet  respublikalarından  fərqli  olaraq,  torpaq  sosial 



ədalət prinsipinə əsasən kənddə yaşayan vətəndaşların xüsusi mülkiyyətinə pulsuz 

verildi. Respublikanın vahid torpaq fondu əsasında üç - dövlət, bələdiyyə və xüsusi 

torpaq mülkiyyəti forması müəyyən olundu. Kənd təsərrüfatı torpaqlarının 22 faizi 

-  1  milyon  911  min  hektarı  xüsusi  mülkiyyətə,  45  faizi  dövlət  mülkiyyətinə,  33 

faizi isə bələdiyyə mülkiyyətinə verildi.

129


 Qanunun icrası üçün Prezident Fərman 

imzaladı.  "Dövlət  torpaqları  haqqında",  "Torpaq  vergisi  haqqında"  qanunlar, 

normativ  aktlar  qəbul  olundu.  1999-cu  il  martın  12-də  "Dövlət  torpaq  kadastrı, 

torpaqların  monitorinqi  və  yerquruluşu  haqqında"  və  "Torpaq  icarəsi  haqqında", 

həmin il iyulun 18-də "Torpaq bazarı haqqında" qanunlar verildi. Bütün rayonlarda 

torpaq  istifadəçilər  üzrə  inventarlaşdırıldı  və  iqtisadi  cəhətdən  qiymətləndirildi. 

Özəl qurumların tələbatını təmin etmək üçün 1996-cı ilin iyul ayında Aqrar kredit 

kassaları təşkil olundu.

130

 

Prezident Heydər Əliyev "Aqrar sahədə islahatların sürətləndirilməsinə dair 



bəzi  tədbirlər  haqqında"  1999-cu  il  22  mart  tarixli  Fərmanı  ilə  kənd  təsərrüfatı 

məhsulları istehsalçılarını beş il müddətinə torpaq vergisindən başqa bütün (8 növ) 

vergilərdən  azad  etdi  və  bu  vergilər  üzrə  borcların  hamısı  silindi.  Nazirlər 

Kabinetinin 1996-cı il 26 mart tarixli qərarı ilə onlara neft məhsulları, yanacaq 50 

faiz güzəştlə satıldı.

131


 

1999-cu  il  noyabrın  9-da  Prezident  xüsusi  Fərmanla  "1999-2000-ci  illərdə 

Azərbaycan  Respublikasında  aqrar  islahatların  dərinləşdirilməsi  və  kənd 

təsərrüfatında  sahibkarlığın  inkişafına  kömək  göstərilməsinə  dair  Dövlət 

Proqramı"nı təsdiq etdi.

132


 Bu sahədə iş daha da intensivləşdi. 

2001-ci  ilin  əvvəllərində  1  milyon  329  min  285  ha  torpaq  özəlləşdirilmiş, 

kənddə yaşayan 830 min ailədən 818 mini (3 milyon 238 min adam) torpaq payını 

almışdı.


133

 

Kənd  təsərrüfatı  müəssisələrinin  2,9  milyard  manatlıqdan  artıq  əmlakının 



2,1 milyard manatlığının özəlləşdirilməsi nəzərdə tutulurdu.

134


 

Aqrar islahatlara eksperiment qaydasında daha tez başlamış Xızı, Zaqatala, 

Salyan və Masallı rayonlarında bu iş artıq 1996-cı ilin axırlarında başa çatmışdı.

135


 

1996-cı  ilin  yazından  başlayaraq  ictimai  kənd  təsərrüfatı  müəssisələrinin 

mal-qarası özəl mülkiyyətə verildi.

136


 

1995-ci  ildən  başlayaraq  1300-dən  çox  kolxoz  və  sovxoz  ləğv  edildi, 

onların  bazasında  35  minədək  kəndli-fermer  təsərrüfatı,  o  cümlədən  224 

kooperativ, 491 kiçik müəssisə, 1676 birgə təsərrüfat yaradıldı.

137

 

1996-cı ilin oktyabr ayında "Sudan pulla istifadə haqqında Əsasnamə" qəbul 



olunması  meliorasiya  xidmətlərinin  yaxşılaşmasına  imkanlar  açdı.  Meliorasiya 

qurğularının bərpası və genişləndirilməsinə başlanıldı. 2000-ci ildə uzunluğu 52,9 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   147   148   149   150   151   152   153   154   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə