TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə20/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   219

45 

 

etdirərək  avqustun  30-da  Mius  cəbhəsi  sahillərinə  çıxmış,  Taqanroqda  yerləşən 



düşmən  qüvvələrinin  mühasirəyə  alınmasında  iştirak  etmişdi.  Həmin  gün  səhər 

diviziyanın döyüşçüləri 6-cı qvardiya tank briqadası ilə birlikdə Taqanroq şəhərinə 

daxil  olmuş  və  şiddətli  küçə  döyüşləri  nəticəsində  Taqanroqu  düşməndən  tam 

təmizlədilər.

65

  Taqanroqun  azad  olunması  uğrundakı  döyüşlərdə  təkcə  leytenant 



Bahəddin Mirzənin batareyası düşmənin 8 tankını, 13 avtomaşınını, 600 əsgər və 

zabitini məhv etmişdi. 

Taqanroq  ətrafında  alman-faşist  ordu  qruplaşmasının  mühasirəyə  alınması 

və  darmadağın  edilməsində,  habelə  şəhərin  azad  olunmasında  göstərdiyi 

qəhrəmanlığa  görə  Ali  Baş  Komandanın  əmri  ilə  416-cı  diviziyaya  fəxri 

"Taqanroq"  adı  verilmişdi.  Ölkənin  paytaxtı  Moskva  Azərbaycan  diviziyasını 

artilleriya yaylım atəşləri ilə salamlamışdı.

66

 



1943-cü il sentyabr ayının 7-də 416-cı Taqanroq atıcı diviziyası hitlerçilərin 

3-cü  Dağ  atıcı  diviziyası  tərəfindən  müdafiə  olunan  güclü  istehkam  xəttinə 

yaxınlaşdı. Düşmən istehkamları Markupol və Osipenko şəhərlərinə gedən yolları 

bağlamışdı.  Sentyabrın  8-9-da  Azərbaycan  diviziyası  düşmənin  müqavimətini 

qırdı.  Faşistlərin  10  əks-hücumuna  mərdliklə  sinə  gərən  döyüşçülər  qazanılmış 

mövqeləri əldə saxladılar. Bu döyüşlərdə diviziya 4 mindən artıq düşmən əsgər və 

zabitini  məhv  etmiş,  külli  miqdarda  döyüş  texnikası  ələ  keçirmişdi.  Həmin 

döyüşlərdə  kapitan  Firuddin  Süleymanov  əsil  qəhrəmanlıq  nümunəsi  göstərmiş, 

əlbəyaxa döyüşdə bir qrup döyüşçü ilə düşməni geri çəkilməyə məcbur etmiş, özü 

isə  şəhid  olmuşdu.  F.Süleymanov  ölümündən  sonra  I  dərəcəli  Vətən  müharibəsi 

ordeninə layiq görülmüşdü.

67

 



416-cı diviziya 1943-cü ilin oktyabrında düşməni Konstantinovka ətrafında 

darmadağın  edib,  tank  hissələrinin  köməyi  ilə  Melitopolu  azad  etmişdi.  Diviziya 

"Qırmızı Bayraq" ordeni ilə təltif olunmuşdu. 

Melitopol  uğrunda  döyüşlərdə  pulemyotçu  Ağaşirin  Cəfərov  xüsusən 

fərqlənmişdi.  O,  1943-cü  il  ərzində  500-dən  artıq  faşist  öldürmüşdü.  A.Cəfərov 

SSRİ  Ali Soveti Rəyasət  Heyətinin 1943-cü il 1 noyabr tarixli Fərmanı ilə Sovet 

İttifaqı Qəhrəmanı fəxri adı almışdı.

68

 



Kursk qövsündəki sovet qoşunları qarşısında əsas vəzifə Dnepr çayını keçib 

geri  çəkilən  düşmənin  hərbi  hissələrini  darmadağın  etmək  idi.  Vermaxt 

komandanlığı  güman  edirdi  ki,  eni  bir  kilometr  olan  çayı  asanlıqla  keçmək 

mümkün  deyil.  Dnepr  çayının  sağ  sahilində  faşistlər  möhkəm  istehkamlar 

yaratmışdı.  Lakin  qələbə  ilə  ruhlanmış  sovet  əsgərləri,  bütün  çətinliklərə 

baxmayaraq,  1943-cü  ilin  sentyabrında  Dnepr  çayını  müvəffəqiyyətlə  keçdilər. 

Onlar arasında Azərbaycan oğulları da vardı. 1943-cü ilin mart ayının 28-də 416-cı 

Taqanroq Azərbaycan atıcı diviziyası Nikolayev şəhərini də düşməndən azad etdi. 




46 

 

Ukrayna  ərazisinin  alman-faşist  istilaçılarından  azad  olunmasında  223-cü 



Azərbaycan atıcı diviziyası fəal iştirak etmişdi. 1943-cü ilin sentyabrında diviziya 

16  yaşayış  məntəqəsini  azad  etmiş,  düşmənin  4300  əsgər  və  zabitini,  45  top  və 

tankını,  çoxlu  minomyot  və  pulemyotunu,  habelə  digər  silahlarını  sıradan 

çıxarmışdı. Mayor Baxış Mehdiyev düşmənin güclü atəşinə baxmayaraq, öz hissəsi 

ilə Dnepri keçərək, sağ sahildə möhkəmlənmişdi. O, bir il ərzində döyüş rəşadətləri 

sayəsində leytenantdan mayor rütbəsinə qədər yüksəlmişdi.

69

 

Dnepri  keçəndən  sonra  223-cü  Azərbaycan  diviziyasının  1041-ci  alayına 



almanların Dnepropetrovskdan sənaye avadanlığı aparmasına mane olmaq vəzifəsi 

tapşırılmışdı.  Faşistlər  1041-ci  alayın  üzərinə  2  atıcı  diviziya  və  tank  alayı 

göndərmişdi.  Oktyabrın  4-dən  11-dək  gedən  qanlı  döyüşlərdə  alayın  əsgər  və 

zabitləri  düşmənin  50  hücumunu  dəf  etmiş,  3000  canlı  qüvvəsini,  13  topunu,  13 

minomyotunu, 10 tankını və bir zirehli maşınını sıradan çıxarmışdı.

70

 



1943-cü ilin noyabr-dekabr aylarında 223-cü diviziya 6 yaşayış məntəqəsini 

faşistlərdən təmizləmiş, düşmənin 4500 əsgər və zabiti, 20 tankı, 68 minomyot və 

digər  hərbi  sursatı  məhv  edilmiş,  bir  tank,  18  pulemyot,  başqa  hərbi  ləvazimat 

qənimət götürülmüş, 82 faşist əsir alınmışdı.

71

 

Taman  yarımadasının  alman-faşist  işğalçılarından  azad  edilməsində 



fərqləndiyinə  görə,  şəxsi  heyətinin  60-70  faizini  azərbaycanlı  döyüşçülər  təşkil 

edən  227-ci  atıcı  diviziya  fəxri  "Temyurq"  diviziyası  adını  almışdı.  Düşmənlə 

döyüşlərdə  diviziya  3000  faşisti  məhv  etmişdi.  Taman  yarımadasının  azad 

olunması uğrunda döyüşlərə görə diviziyanın 2007 əsgər və zabiti, o cümlədən 600 

azərbaycanlı orden və medallarla təltif edilmişdi.

72

 



1943-cü ilin sentyabrında "Donetsk" əməliyyatında göstərdiyi rəşadətə görə 

271-ci diviziyaya fəxri "Qorlovka" adı verilmişdi. Həmin ilin payızında bu diviziya 

Rusiya  və  Ukraynanın  faşistlərdən  azad  olunmasında  iştirak  etmişdi.  Bu 

döyüşlərdə  865-ci  atıcı  alayının  batareya  komandiri  Aslan  Qaraşov  qəhrəmanlıq 

nümunəsi  göstərmişdi.  Alaya  Semerinkovo  yaşayış  məntəqəsinin  müdafiəsi 

tapşırılmışdı.  Düşmən  onun  tutduğu  mövqe  üzərinə  14  tank  və  20  təyyarə 

göndərmişdi.  A.Qaraşovun  batareyası  açıq  mövqedən  2  tank  və  onlarca  hitlerçini 

məhv etmiş, özü isə qəhrəmancasına həlak olmuşdu. Cənub cəbhəsi hərbi şurasının 

qərarı ilə A.Qaraşovun adı əbədi olaraq hərbi hissənin şəxsi heyəti tərkibinə daxil 

edilmişdi.

73

 

Azərbaycan  oğulları  başqa  cəbhələrdə  də  rəşadət  göstərmişdilər.  1943-cü 



ilin oktyabrında Kerç boğazına çıxmaq əməliyyatında 20 yaşlı pulemyotçu Mehdi 

Quliyev  misilsiz  əsgəri  şücaət  göstərərək,  300-ə  yaxın  hitlerçini  məhv  etmişdi. 

Kerç yarımadasının azad olunmasında igidliyinə görə, M.Quliyev SSRİ Ali Soveti 

Rəyasət  Heyətinin  1943-cü  il  17  noyabr  tarixli  Fərmanı  ilə  Sovet  İttifaqı 

Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdü.

74

 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə