TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə23/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   ...   219

51 

 

aldı,  250  top,  400  avtomaşın  və  150  araba  qənimət  götürdü.  Diviziya  "Qırmızı 



Bayraq"  ordeni  ilə,  2300  döyüşçü  müxtəlif  orden  və  medallarla  təltif  olundu,  üç 

alay isə fəxri "Sevastopol" adına layiq görüldü.

95

 

1944-cü  ilin  hücum  döyüşlərində  Azərbaycan  diviziyaları  daha  da 



mətinləşmiş,  qızıl  ordunun  zərbə  qüvvələrinə  çevrilmiş,  döyüşlərdə  məharət  və 

cəsurluq nümayiş etdirmişlər. 

1944-cü  ildə  Azərbaycan  döyüşçüləri  başqa  cəbhələrdə  də  alman-faşist 

işğalçılarına  sarsıdıcı  zərbələr  vurulmasında  fəal  iştirak  edirdilər.  Belorusiyanın 

azad  olunması  uğrunda  döyüşlərdə  Sovet  İttifaqı  Qəhrəmanı,  qvardiya  general-

mayoru Həzi Aslanovun  komandanlıq etdiyi tank briqadasının döyüşçüləri böyük 

uğurlar  qazandılar.  1944-cü  ilin  iyununda  H.Aslanovun  tankçıları  partizanlarla 

birlikdə faşistləri Pleşinitsı şəhərində  darmadağın edərək, 3-cü  mexanikləşdirilmiş 

korpusun  Metion  və  Pusto-Petin  üzərinə  hücumunun  genişləndirilməsi  üçün 

əlverişli  şərait  yaratdılar  və  iyulun  2-də  Vineykanı  azad  etdilər.  H.Aslanovun 

tankçıları  qısa  zaman  ərzində  Belorusiyanın  bir  çox  yaşayış  məntəqələrini  azad 

edərək, düşmənin  minlərlə  canlı qüvvəsini,  43 tankını,  131 topunu, 12  minomyot 

batareyasını, 40 təyyarəsini, 15 qatarını məhv etdilər, 74 topunu, 88 pulemyotunu, 

5 hərbi ləvazimat anbarını, 7 qatarını, 16 parovozunu, 520 avtomaşınını, 550 atını, 

220  hərbi  sursat  arabasını  ələ  keçirdilər,  580  faşisti  əsir  aldılar.  Minskin  azad 

edilməsi  zamanı  fərqlənən  briqada  Baş  Komandanın  təşəkkürünü  aldı.  Həzi 

Aslanovun tankçıları iyulun 7-də birinci olaraq Vilnüsə daxil oldular. Yüksək hərbi 

ustalığına,  tank  yürüşlərini  məharətlə  təşkil  etdiyinə  və  1944-cü  ilin  yayında 

döyüşlərdə  göstərdiyi  şəxsi  igidliyinə  görə  SSRİ  Ali  Soveti  Rəyasət  Heyətinin 

Fərmanı  ilə  H.Aslanov  II  dərəcəli  Suvorov  ordeni  ilə  təltif  olundu.  1944-cü  ilin 

iyulunda Şaulyay şəhərinin azad edilməsi uğrunda döyüşlərdə fəal iştirakına görə 

H.Aslanovun  35-ci  qvardiya  tank  briqadasına  fəxri  "Şaulyay"  adı  verildi. 

Belorusiyanın  və  Pribaltikanın  azad  olunması  döyüşlərində  Həzi  Aslanovun 

briqadası  8  dəfə  Ali  Baş  Komandanın  təşəkkürünə  layiq  görüldü.  Cəbhənin 

komandanlığı  H.Aslanovun  ikinci  dəfə  Sovet  İttifaqı  Qəhrəmanı  adı  ilə  təltif 

olunmasına təqdimat vermişdi. Lakin ikinci dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ona 

ölümündən sonra -1991-ci il iyunun 21-də verildi. 

1945-ci  il  yanvarın  24-də  tank  qoşunları  qvardiya  general-mayoru  Sovet 

İttifaqı Qəhrəmanı Həzi Aslanov yaralandı və şəhid oldu.

96

 



1944-cü  ilin  avqustunda  tank  əleyhinə  top  komandiri,  serjant  Qəzənfər 

Əkbərov  qeyri-bərabər  döyüşdə  düşmənin  dörd  tankını  və  60-dan  artıq  əsgər  və 

zabitini  məhv  etmişdi.  Cəsur  Qəzənfər  Əkbərova  ölümündən  sonra  SSRİ  Ali 

Soveti  Rəyasət  Heyətinin  1944-cü  il  26  oktyabr  tarixli  Fərmanı  ilə  Sovet  İttifaqı 

Qəhrəmanı adı verilmişdi.

97

 




52 

 

Belorusiya  uğrunda  döyüşlərdə  1944-cü  il  aprelin  5-də  qvardiya  mayoru 



Əliheydər  İbrahimovun  komandanlığı  altında  süvari  diviziya  Razdalnaya 

stansiyasına  qəflətən  hücum  edərək  faşist  qarnizonunu  darmadağın  etmiş,  400-ə 

yaxın faşisti əsir  almış, üç  lokomotiv və  çoxlu döyüş sursatı  yüklənmiş beş  qatar 

ələ  keçirmişdi.  Qvardiyaçılar  Almaniyaya  zorla  aparılan  çoxlu  sovet  vətəndaşını 

azad  etmişdilər.  Döyüşü  məharətlə  idarə  etdiyinə  görə  Ə.İbrahimov  Aleksandr 

Nevski,  həmçinin  "Qırmızı  Bayraq"  ordenləri  ilə  təltif  olunmuşdu.

9S 

1944-cü  ilin 



payızında Pribaltikanın azad olunması uğrunda döyüşlərdə 77-ci atıcı diviziyasının 

şəxsi  heyəti  xüsusilə  fərqlənmişdi.  1944-cü  ilin  avqustunda  bu  diviziya  51-ci 

ordunun  tərkibində  Debele  ətrafında  düşməni  ciddi  məğlubiyyətə  uğratmışdı.  İki 

həftəlik  müdafiə  döyüşləri  müddətində  diviziya hitlerçilərin 12  tank diviziyasının 

31  əks-hücumunu  dəf  edərək,  onun  178  tank  və  özüyeriyən  topunu,  2  alayını 

sıradan  çıxarmışdı.  Rəşadətinə  görə  diviziyanın  587  əsgər  və  zabiti  orden  və 

medallarla təltif olunmuşdu.

99

 



Azərbaycanın 416-cı diviziyası 1944-cü ilin avqustunda Moldaviyanın azad 

olunmasında iştirak etmişdi.

100

 

1944-cü  ildə  sovet  qoşunları  SSRİ  ərazisini  alman-faşist  işğalçılarından 



azad  etdi,  Barents  dənizindən  Qara  dənizə  qədər  sovet  sərhədi  bərpa  olundu.  Bu 

tarixi qələbədə Sovet İttifaqının bütün xalqları kimi, Azərbaycan xalqının oğul və 

qızları da şücaət, rəşadət və mərdlik göstərdilər. 

 

§3. PARTĠZAN DÖYÜġLƏRĠNDƏ VƏ ANTĠFAġĠST MÜQAVĠMƏT 



HƏRƏKATINDA 

 

SSRİ  XKS  və  ÜİK(b)MK-nın  1941-ci  il  29  iyun  tarixli  direktivlərində  və 



ÜİK(b)MK-nın 1941-ci il 19 iyul tarixli "Alman ordularının arxasında mübarizənin 

təşkili haqqında" qərarında, bir sıra digər qərar və direktivlərində müvəqqəti işğal 

edilmiş  rayonlarda  düşmən  və  onun  əlaltıları  üçün  dözülməz  şərait  yaratmaq, 

süvari  və  piyada  partizan  dəstələri  təşkil  etmək,  işğalçılara  qarşı  bütün  mübarizə 

formalarına  rəhbərlik  etmək  üçün  gizli  partiya  təşkilatları  şəbəkəsi  yaratmaq  və 

genişləndirmək vəzifələri müəyyən olunmuşdu. 

Böyük  Vətən  müharibəsinin  ilk  aylarında  sovet  ordusunun  bir  sıra 

uğursuzluğu  nəticəsində  xeyli  sovet  döyüşçüsü  düşmən  tərəfindən  əsir  alınmışdı. 

Lakin  dözülməz  əzab  və  işgəncələr,  təbliğat  və  təxribat  onların  böyük 

əksəriyyətinin 

iradəsini 

qıra 


bilməmiş, 

faşizmə 


qarşı 

mübarizədən 

çəkindirməmişdi.  Mükəmməl  hərbi  təlim  və  təcrübəyə  malik  olan  bu  döyüşçülər 

əsir düşərgələrindən qaçaraq partizan dəstələrinə qoşulurdular. 

Böyük  Vətən  müharibəsi  illərində  partizan  hərəkatının  geniş  vüsət  aldığı 

respublikalardan biri də Belorusiya SSR idi. 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə