TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə37/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   33   34   35   36   37   38   39   40   ...   219

80 

 

Xalq  Komissarları  Sovetinin  1945-ci  il  mayın  6-da  qəbul  etdiyi  qərara  uyğun 



olaraq Mingəçevir SES-in tikintisi bərpa edildi.

33

 



Həmin ilin avqustunda isə "Mingəçevirsestikinti" İdarəsi yaradıldı. 1948-ci 

ilin  əvvəlindən  su  qovşağının  əsas  obyektlərinin  tikintisi  sürətlənməyə  başladı. 

Mingəçevir  su  qovşağının  inşaatçılarına  bütün  ölkə  kömək  edirdi.  300-dən  artıq 

müəssisə onları avadanlıq, mexanizm və tikinti materialları ilə təchiz edirdi.

34

 

Tikinti materialları sənayesində də yeni əmək nailiyyətləri qazanıldı. 1948-



ci ildə Bakı asbestşifer və  keramika  məmulatları kombinatının birinci növbəsi işə 

düşdü, 1949-cu ildə kombinatın tikinti fayansı zavodu, 1950-ci ildə isə asbest boru 

sexi  istifadəyə  verildi.

35 


Mingəçevirdə,  Sumqayıtda  və  bir  sıra  rayonlarda  tikinti 

materialları  sonayesinin  bir  çox  müəssisələri  istismara  verildi.  Beləliklə, 

respublikada inşaat materialları istehsalı ildən-ilə artmağa başladı. 

Yüngül, toxuculuq, yeyinti və yerli sənaye bərpa olunur və daha da inkişaf 

etdirilirdi.  Yüngül  və  toxuculuq  sənayesi  müəssisələrinin  yenidən  qurulması  və 

genişləndirilməsi,  onların  müasir  texnika  ilə  təchiz  olunması  və  texnoloji 

proseslərin  yaxşılaşdırılması  nəticəsində  əsas  istehlak  məmulatlarının  istehsalı 

1950-ci ildə müharibədən əvvəlki səviyyəni ötüb keçmişdi.

36

 

Kənd təsərrüfatının bərpa və inkişafına diqqət artırılmışdı. ÜİK(b)P MK-nın 



fevral  (1947-ci  il)  Plenumu  "Müharibədən  sonrakı  dövrdə  kənd  təsərrüfatını 

yüksəltmək  tədbirləri  haqqında"  qərar  qəbul  etdi.

37

 

Əkin  sahələrinin 



genişləndirilməsi,  dənli  və  texniki  bitkilərin  məhsuldarlığının  yüksəldilməsi, 

heyvandarlığın  məhsuldarlığının  artırılması,  MTS  və  sovxozların  işinin 

yaxşılaşdırılması,  kənd  təsərrüfatı  maşınları  istehsalının  artırılması  barədə 

tədbirlərin  həyata  keçirilməsi  nəticəsində  Azərbaycanın  kənd  təsərrüfatının 

istehsalat-texniki  bazası  xeyli  möhkəmləndirildi.  1946-1950-ci  illərdə  dövlətin  və 

kolxozçuların  bu  sahəyə  qoyduqları  əsaslı  vəsait  109,6  milyon  manat  idi.

38

  Bu 


müddət ərzində respublikaya 4200 traktor (15 at gücündə), 273 taxıl kombaynı və 

çoxlu miqdarda digər kənd təsərrüfatı maşını gətirilmişdi.

39

  1945-ci  ildən  1950-ci 



ilədək traktorların sayı 5100-dən 9400-ə, yük avtomobillərinin sayı 900-dən 3700-ə 

qədər  artmışdı.

40

  MTS-lərin  şəbəkəsi  genişlənmiş,  12  MTS  və  3  MHS  (Maşın-



Heyvandarlıq Stansiyası) yaradılmışdı.

41

 



İrriqasiya  tikintisi  genişləndi.  Kür-Araz  ovalığının,  Samur-Dəvəçi  kanalı 

zonasının  və  respublikanın  digər  regionlarının  suvarılmasının  həyata  keçirilməsi 

üçün mühüm tədbirlər görüldü. Salyan düzənliyində və Şimali Muğanda suvarma 

sistemlərinin  yenidən  qurulması  və  tikintisi  əsasən  başa  çatdırıldı.  Bunun 

nəticəsində əkinə yararlı torpaqların sahəsi genişləndi.

42

 



Kənd 

təsərrüfatının 

inkişafında 

kolxozların 

təşkilat-təsərrüfatca 

möhkəmləndirilməsi  mühüm  əhəmiyyətə  malik  idi.  "Kolxozlarda  kənd  təsərrüfatı 

arteli Nizamnaməsinin pozuntularını ləğv etmək tədbirləri haqqında" SSRİ XKS və 



81 

 

ÜİK(b)P MK-nın 1946-cı il 19 sentyabr tarixli qərarına



43

 uyğun olaraq kolxozların 

ictimai  mülkiyyətini  möhkəmləndirmək,  torpaqlardan  istifadə  edilməsini  nizama 

salmaq,  kolxozçuların  əməyini  səmərəli  təşkil  etmək,  artelin  Nizamnaməsinin 

prinsiplərinə  riayət  etmək  sahəsində  mühüm  işlər  görüldü.  Bunun  nəticəsində 

kolxozlara 20667 hektar torpaq, 5583 baş iribuynuzlu və 21266 baş xırdabuynuzlu 

mal-qara, 779 baş at və s. qaytarıldı. Kolxozların 16797 nəfər inzibati işçisi ixtisara 

salınaraq istehsalata göndərildi.

44

 Kolxozlara 3588 min manat borc ödənildi. Bütün 



bunlar  təsərrüfatların  ictimai  mülkiyyətinin  daha  da  inkişafına  və  kolxozçuların 

əmək fəallığının artmasına kömək etdi. 

Kənd  təsərrüfatının  daha  da  inkişaf  etdirilməsi  və  kolxozçuların  təşkilat-

təsərrüfatca möhkəmləndirilməsi üçün 1950-ci il iyunun 7-də SSRİ Nazirlər Soveti 

"Xırda kolxozların iriləşdirilməsi  haqqında" qərar qəbul etdi.

45

  1951-ci  il  fevralın 



1-nə  respublikanın  kənd

 

təsərrüfatında 3136 artel 1044 təsərrüfatda birləşdirildi.



46

 

Kolxozların sayı 1950-ci ildəki 1615-dən 1951-ci ildə 1359-a qədər azaldı.



47

 Kənd 


təsərrüfatında  kolxozlarla  yanaşı,  sovxozlar  da  mühüm  yer  tuturdu.  1950-ci  ildə 

Azərbaycanda  46  sovxoz  var  idi  ki,  bu  da  1940-cı  ildəkinə  nisbətən  4  sovxoz  az 

idi.

48

 



Lakin  kənd  təsərrüfatına  rəhbərlikdəki  nöqsanlar  kolxoz  və  sovxozların 

üstünlüklərindən,  onların  daxili  ehtiyat  və  imkanlarından  istifadə  etməyə  mane 

olurdu.  Geridə  qalan  təsərrüfatların  sayı  çox  idi.  Kolxozlardan  dövlət  anbarlarına 

tədarükü  artırmağı  tələb  edirdilər.  Kənd  təsərrüfatı  məhsullarının  təhvili 

planlaşdırılarkən  kəndin  imkanları  yox,  dövlətin  tələbləri  əsas  götürülürdü.  Kənd 

təsərrüfatının  texniki  təchizatı  aşağı  səviyyədə  qalırdı.  Kənd  təsərrüfatının  idarə 

olunması  sistemi  dəyişmişdi.  Yerli  rəhbərlər  kolxoz  əmlakına  göstəriş  verməklə 

təsərrüfatlara  hökm  etməkdə,  öz  mülahizələrinə  görə,  istədikləri  kimi  fəaliyyət 

göstərməkdə davam edirdilər. 

Həm  şəxsi,  həm  də  ictimai  təsərrüfatlar  maliyyə  məngənəsinin  əsarəti 

altında  idi.  Kolxozçunun  öz  həyətində  saxladığı  hər  şeyin  üzərinə  o  qədər  vergi 

qoyulurdu  ki,  mal-qara  saxlamaq,  meyvə  ağacı  yetişdirmək  sadəcə  olaraq  sərfəli 

deyildi. Kolxoz və sovxozların məhsullarının satınalma qiymətləri isə o qədər aşağı 

idi  ki,  kolxozçuların  və  fəhlələrin  əməyinin  haqqını  çox  vaxt  ödəmək  mümkün 

olmurdu.  

1947-ci  ildə  dövlətin  kolxozlara  münasibəti  olduqca  sərtləşdi.  MTS-lərdə 

30-cu  illərin  əvvəllərindəkinə  bənzər  siyasi  şöbələr  bərpa  olundu.  Kolxozların 

dövlətə  məhsul təhvil vermək vəzifəsi daimi nəzarət  altında  saxlanıldı.  Tikinti  və 

zavodlara  kənd  əhalisinin  mütəşəkkil  toplanması  kəndlilərin  şəhərə  axınını 

gücləndirdi. 

Müharibədən  sonrakı  illərdə  əsaslı  tikintinin  miqyası  getdikcə  artırdı. 

Tikinti  işlərini  yerinə  yetirmək  üçün  fəaliyyətdə  olan  "Azərneftzavodtikinti", 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   33   34   35   36   37   38   39   40   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə