TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə6/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   219

16 

 

marşalları    G.K.Jukov,  R.Y.Malinovski,  F.İ.Tolbuxin  və  başqaları  dəfələrlə  qeyd 



etmişlər. Marşal G.K.Jukov yazırdı: "Bakı neftçiləri cəbhəyə və ölkəyə vətənimizin 

müdafiəsi üçün, düşmən üzərində tezliklə qələbə üçün nə qədər lazım idi, o qədər 

də yanacaq vermişdilər".

68

 Bakı neftçilərinin qəhrəman əməyi qızıl orduda yüksək 



qiymətləndirildi.  Cəbhə  komandirlərindən,  əsgərlərdən,  general  və  admirallardan 

Azərbaycan Mərkəzi Komitəsinə, Bakı Komitəsinə məktub və teleqramlar gəlirdi. 

Azərbaycanın  yüngül,  yeyinti və  yerli sənayesi də öz işlərini  hərbi tələblər 

əsasında  qurmuşdu.  Yüngül  sənaye  müəssisələri  hərbi  geyimlər  hazırlayırdılar. 

1941-ci ildə Rostovdan köçürülmüş ayaqqabı fabriki əsasında Bakıda əsgərlər üçün 

ayaqqabı fabriki işə salınmışdı. Respublikada qızıl orduya döyüş ləvazimatı, keçə 

ayaqqabı,  paltar,  kimyəvi  silahlar  əleyhinə  geyim,  hərbi  hospitallar  üçün  mebel, 

yanğın əleyhinə alətlər və s. ləvazimat istehsal edilirdi. Konserv zavodları 70 növ 

konserv istehsalına başlamışdı. Hər ay respublikada istehsal olunan 50 tona yaxın 

çayın qablaşdırılması üçün 1941-ci ildə Bakıda fabrik tikilmişdi. 

1941-ci ildə Bakı ət kombinatında ordu üçün yeyinti konsentratı hazırlayan 

xüsusi sex fəaliyyət göstərirdi. 1941-ci ildə ət kombinatında, süd zavodlarında tibb 

preparatları hazırlayan xüsusi sexlər yaradılmışdı. Burada SSRİ-də ilk dəfə buynuz 

və dırnaqdan plastmas istehsalına başlanmışdı. 1942-ci ilin əvvəllərində kombinat 

artıq 40 adda məhsul istehsal edirdi.

69

 



Azərbaycanda  meşə  və  ağac  emalı  sənayesinin  vələs,  fıstıq  və 

dəmirağaclarından  hazırlanmış  məhsullarından  təyyarə  istehsalında  geniş  istifadə 

olunurdu. 

Respublikada  tibb  preparatları  və  onlar  üçün  xammal,  kalsium-xlorid, 

natrium-xlorid, yodlu kalium, ağ streptosid, cərrah ipək sapı, tənzif, pambıq, şpris 

istehsal olunurdu.  

Müharibə illərində Azərbaycan toxuculuq kombinatı iki dəfə birinci yeri və 

DMK-nın  bayrağını  qazanmışdı.  Volodarski  adına  tikiş  fabriki  dörd  dəfə  birinci 

yerə, ÜİHİMŞ  və SSRİ Yüngül Sənaye  Nazirliyinin bayrağına layiq görülmüşdü. 

Sərrac-yəhər fabriki, dəri-qalantereya fabriki də mükafatlandırılmışdı. 

1941-ci  ildə  Rostovdan  gətirilən  avadanlıq  əsasında  Bakıda  rezin 

məmulatları  fabriki  işə  düşdü.  Neft  sənayesi  müəssisələri  üçün  mallar,  habelə 

Zaqafqaziya  cəbhəsi  komandanlığının  tapşırığı  ilə  yandırıcı  şüşələr  üçün  halqa 

istehsalına başlandı. 

Xalq  istehlakı  və  kommunal  təsərrüfatı  üçün  mallar  istehsal  edən  metal 

məmulatları  zavodu  müharibənin  əvvəllərindən  əsgər  qazanı,  maska  toru,  yanğın 

nərdivanı,  hərbi  armatur,  Bakı  mebel  fabriki  hərbi  arabalar  buraxmağa  başladı. 

Oktyabr rayon kombinatında dəri, ətriyyat, keçə, trikotaj istehsal edən  yeni sexlər 

yaradıldı. 



17 

 

Müharibə  illərində  respublikanın  müəssisələri  1419  min  ədəd  şinel,  4227 



min dəst yay geyimi, 3097 min alt paltarı, 1977 min cüt çəkmə, 1417 min patron 

çantası, 1468 min dəst trikotaj istehsal etmişdi.

70

 

Azərbaycan  SSR-in  yeyinti  sənayesi  müəssisələri  də  hərbi  dövrün 



çətinliklərini dəf edərək verilən planları artıqlaması ilə yerinə yetirirdilər. 

Bakı  tütün  fabriki  əməkçilərinin  fədakar  əməyi  Azərbaycan  hökuməti 

tərəfindən  dəfələrlə  qeyd  olunmuşdu.  Respublika  yeyinti  sənayesi  işçiləri  əhalini 

xüsusən müharibə şəraitində çox vacib olan "C" vitamini ilə təmin edə bilmişdilər. 

Ət-Süd  Sənayesi  Komissarlığı  müəssisələrində  insulin  istehsalı  altı  dəfə 

artmışdı.

71

 

SSRİ  üzərinə  xaincəsinə  basqın  hazırlayan  Hitler  kolxoz  quruluşunun 



zəifliyinə,  kəndlilərin  narazılığına  bel  bağlayırdı.  Lakin  mövcud  siyasi,  iqtisadi 

sistem faşist qəsbkarlarını dəf etmək üçün kənd əhalisini də səfərbər edə bildi. 

ÜİK(b)P  MK  və  SSRİ  XKS-nin  1941-ci  il  avqustun  16-da  qəbul  etdiyi 

1941-ci  ilin  dördüncü  rübünün  hərbi-təsərrüfat  planında  arxa  cəbhədə  kənd 

təsərrüfatı  məhsulları  istehsalının  artırılması  mühüm  əhəmiyyət  kəsb  edirdi.  İlk 

növbədə  ordunu  çörəklə  və  başqa  ərzaq  məhsulları  ilə  təmin  etmək,  bunun  üçün 

əkin  sahələrini  genişləndirmək,  taxıl  istehsalını  artırmaq  lazım  idi.  Kənd 

əməkçilərinə rəhbərliyi gücləndirmək məqsədilə 1941-ci ilin avqustunda fövqəladə 

orqanlar - 79 MTS və sovxozda siyasi şöbələr təşkil olunmuşdu.

72

 MTS-lərin siyasi 



şöbələri  kənd  təsərrüfatı  planlarının  vaxtında  yerinə  yetirilməsinə,  əmək 

intizamının  yüksəldilməsinə  nəzarət  edirdilər.  İşçi  qüvvəsinin  böyük  əksəriyyəti, 

kəndin  ixtisaslı  qüvvələri  -  mexanik  və  sürücülər,  kombaynçı  və  traktorçular 

cəbhəyə  getmişdilər.  Kənd  təsərrüfatı  məhsulları  istehsalının  bütün  ağırlığı 

qadınların  və  yeniyetmələrin  üzərinə  düşürdü.  1940-cı  ildə  Azərbaycan  SSR-də 

667,2  min  əmək  qabiliyyətli  kolxozçu  vardısa,  1941-ci  ildə  onların  sayı  azalaraq 

441  minə  düşmüşdü.  Kolxoz  və  sovxozların  maddi-texniki  əsası  xeyli  zəif  idi. 

Müharibənin birinci ilində ordunun ehtiyacları üçün Azərbaycan Respublikasından 

5457  yük  maşını,  672  digər  avtomaşınlar,  476  traktor  və  50  mindən  artıq  at 

verilmişdi.

73

 

1941-ci ilin yay və payızında kolxoz sahələrinə 5 mindən artıq mexanizator 



qadın  cəlb  olunmuşdu.  Kənd  təsərrüfatına  ixtisaslı  kadrlar  hazırlamaq  üçün  17 

məktəb fəaliyyət göstərirdi. Respublikada 1941-1942-ci illərdə hazırlanmış 10 min 

mexanizatorun  yarıdan  çoxunu  qadınlar  təşkil  edirdi.  1944-cü  il  ərəfəsində 

traktorçuların  61,7,  kombaynçı  köməkçilərinin  52,2  faizi,  təmir  işçilərinin  3,33 

faizi  və  sürücülərin  25,4  faizi  qadınlar  idi.  Respublikanın  MTS,  kolxoz  və 

sovxozlarında  yeniyetmələrdən  ibarət  157  yüksək  məhsul  briqada  və  manqası 

yaranmışdı. Kənd təsərrüfatı mexanizatorlarının 70 faizi yeniyetmələr idi.

74

 1943-






Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə