TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə73/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   69   70   71   72   73   74   75   76   ...   219

154 

 

min  ton  təbii  çay  və  s.  yeyinti  sənaye  məhsulları  hasil  edilmişdi.



51

  Bütövlükdə, 

yeyinti  sənayesi  istehsal  olunan  məhsulun  ümumi  həcminə  görə  Azərbaycan 

sənaye sahələri üzrə birinci yerdə dururdu. 

Azərbaycan  Respublikası  qiymətli  neft  məhsulları,  neft  avadanlığı,  polad 

boru, əlvan metal, sintetik kauçuk, elektrik mühərrikləri, tikinti materialları, məişət 

kondisionerləri,  avtomobil  təkərləri,  pambıq  lifi,  şərab  materialları,  konservlər 

istehsalında  Sovet  İttifaqında  aparıcı  yerlərdən  birini  tuturdu.  Respublikanın  350 

növ yüksək keyfiyyətli məmulatı dünyanın 65 ölkəsinə ixrac olunurdu. 

Lakin bütün İttifaqda olduğu kimi, Azərbaycanda da iqtisadiyyatın mövcud 

idarəetmə  üsulları  onun  inkişafını  ləngidirdi.  Köhnə  təsərrüfat  mexanizminin 

həvəsləndirici  fəaliyyəti  daha  da  zəifləmişdi.  Artıq  köhnə  üsullarla  iqtisadiyyatı 

inkişaf etdirməyin mürnkün olmaması əlamətləri getdikcə özünü daha çox büruzə 

verirdi. 

Azərbaycan sənayesini 80-ci illərdə inkişaf etdirmək üçün kapital qoyuluşu 

24,535  milyon  manat  təşkil  edirdi.

52

  Lakin  əsas  fondların  artımı  yalnız  22,223 



milyon  manat  oldu,

53

  yəni  kapital  qoyuluşu  planı  yerinə  yetirilmədi.  Tikintinin 



möhkəm  istehsal  bazasını  yaratmaq  məsələləri  bəzən  ləng  həll  olunurdu.  Tikinti 

təşkilatlarının  işinə  qüvvələrin  və  vəsaitin  sayca  çox,  həm  də  ikinci  dərəcəli 

obyektlər arasında parçalanması mane olurdu. 

Azərbaycan  iqtisadiyyatının  70-80-ci  illərin  birinci  yarısında  böyük 

yüksəlişi,  təbii  ki,  ancaq  onu  təşkil  edən  bütün  sahələrinin  həmahəng  inkişafı 

zəminində  başa  çatdırılması  respublikanın  rəhbərliyinə  H.Ə.Əliyevin  şəxsi 

təşəbbüsü, düşüncəsi, inadlı fəaliyyəti sayəsində mümkün oldu. 

Azərbaycanın vahid xalq təsərrüfatı kompleksinin çox mühüm sahələrindən 

biri  olan  nəqliyyatın  da  yeni  tələblərə  cavab  verən  səviyyədə  inkişafı  xüsusilə 

zəruri  idi.  Bu  cəhətdən,  ilk  növbədə,  strateji  əhəmiyyətə  malik,  habelə 

respublikanın  zəngin  xammal  ehtiyatlarından  səmərəli  istifadə  edilməsi  və  onun 

iqtisadiyyatının  arasıkəsilmədən  tarazlı  inkişafı  üçün  zəruri  olan  istiqamətlərdə 

yeni nəqliyyat şəbəkələri yaradılmasının uğurla həyata keçirilməsi çox əhəmiyyətli 

oldu.  Azərbaycan  ərazisinin  şimal-qərb  hissəsini  Bakı-Tbilisi  dəmir  yolu  xətti  ilə 

birləşdirən  Yevlax-Balakən  (uzunluğu-162  km)  dəmir  yolu  tikilib  istifadəyə 

verildi.  Bu  yolun  inşası  Azərbaycan  ərazisinin  böyük  bir  hissəsini  respublikanın 

ümumi  dəmiryol  şəbəkəsilə  birləşdirməklə,  çoxlu  xalq  təsərrüfatı  yüklərinin 

səmərəli daşınmasına əlverişli şərait yaratdı. Ağdam-Xankəndi, Ağstafa-İcevan və 

s.  dəmir  yol  xətləri  də  istifadəyə  verildi.  70-ci  və  80-ci  illərin  birinci  yarısında 

dəmir  yol  xətlərinin  uzunluğu  257  km  artdı  ki,  bu  da  əvvəlki  50  illik  sovet 

hakimiyyəti məkanında istifadəyə verilən dəmiryol xətlərinin ümumi uzunluğunun 

25 faizə qədərini təşkil edirdi. İstismarda olan dəmir yol xətlərinin uzunluğu 1970-




155 

 

ci  ildəki  1811-dən  1985-ci  ildə  2067  km-ə,  o  cümlədən  elektrikləşmiş  xətlərin 



uzunluğu 269-dan 1141 km-ə çatdı. Biləcəri deposu istifadəyə verildi. 

Avtomobil  yollarının  inkişafında  da  əhəmiyyətli  irəliləyişlər  baş  vermişdi. 

Bərk  örtüklü  avtomobil  yollarının  ümumi  uzunluğu  1970-ci  ildəki  13,4  min  km-

dən 1985-ci ildə 22,4 min km-ə çatdı.

54

 Nəqliyyatın başqa vasitələrinin inkişafında 



da  əhəmiyyətli  nailiyyətlər  əldə  edildi.  Nəticədə  ümumi  istifadədə  olunan 

nəqliyyatın  bütün  növlərində  yük  dövriyyəsi  həcmi  1970-ci  ildəki  42439  milyon 

ton-kilometrdən 1985-ci ildə 61579 milyon ton-kilometrə çatdı. 

70-80-ci illərdə nəqliyyatın başqa sahələrində də dəyişikliklər baş vermişdi. 

1970-ci  ildə  Bakı  metrosunun  "Ulduz"  stansiyası  istifadəyə  verildi.  1972-ci  il 

noyabrın 6-da metropolitenin Bakının mərkəzini "8-ci kilometr" yaşayış massivi ilə 

birləşdirən  yeni  xətti  işə  düşdü.  1976-cı  ildə  "Nizami",  1979-cu  ildə  "Bakmil" 

(Depo)  stansiyaları  açıldı.  1985-ci  il  dekabrın  31-də  Bakı  metropoliteninin  ikinci 

növbəsi  -  "Elmlər  Akademiyası",  "İnşaatçılar",  "XI  Qızıl  Ordu"  (indiki  -  "20 

Yanvar")  və  "Memar  Əcəmi"  stansiyaları  istifadəyə  verildi.  Bakı  metro 

stansiyalarının sayı 16-ya, yeraltı magistralın uzunluğu 25 km-ə çatdı. 1989-cu ildə 

"Xalqlar dostluğu" və "Əhmədli" stansiyaları işə salındı.

55

 

Azərbaycanın  dəniz  nəqliyyatı  da  inkişaf  edirdi.  Bakı  dəniz  gəmiçiliyi 



neftdaşıyan,  quru  maldaşıyan,  sərnişindaşıyan  böyük  donanmaya  malik  idi.  Bakı-

Krasnovodsk  bərəsi  ilə  daşınma  Qafqazın  Orta  Asiya,  Qazaxıstan  və  Sibir  ilə 

nəqliyyat  əlaqələrini  yaxşılaşdırmışdı.  Qara  dənizdə  olan  Xəzər  dəniz  gəmiçiliyi 

gəmiləri  İtaliya,  Əlcəzair,  Birləşmiş  Ərəb  Respublikası,  Polşa,  Rumıniya, 

Bolqarıstan və b. bir çox ölkələrin limanlarına ardıcıl reyslər edirdilər. 

1985-ci  ildə  Xəzərdə  yeni  bərə  keçidi  açıldı.  Bu  bərə  Azərbaycanı 

Qazaxıstanla birləşdirdi. Yeni xəttin hazırlanması və açılmasına hazırlıqla əlaqədar 

olaraq  donanmanın  bərələrinin  sayı  artırıldı.  Xəzərə  "Sovet  Dağıstanı"  və  "Sovet 

Tacikistanı"  gəmiləri  gətirildi.  80-ci  illərin  birinci  yarısında  Xəzər  dəniz 

gəmiçiliyində donanmanın üçdə biri təzələndi. 

Respublika  iqtisadiyyatında  mülki  aviasiya  mühüm  rol  oynayırdı.  70-ci 

illərdə  Naxçıvanda,  Xankəndində,  Balakəndə,  Zaqatalada  YK-40  reaktiv 

təyyarələrini  qəbul  etmək  üçün  təbii  örtüyü  olan  uçuş-enmə  zolaqları  yaradıldı. 

1974-cü  ildə  Naxçıvanda  hava  limanı

 

tikildi.  Füzulidə,  Naftalanda  yeni 



aerovağzallar yaradıldı. 70-ci illərin

 

birinci  yarısında Bakı təyyarə limanı yenidən 



quruldu, təyyarə parkı təzələndi,

56

 TU-154 magistral təyyarəsini qəbul etmək üçün 



uçuş- enmə xətti yaradıldı. 

80-ci illərdə Bakıda Hava Rabitəsi Mərkəzi Agentliyinin  yeni binası açıldı. 

1985-ci ildə Bakı Sovet İttifaqının 80 şəhəri və sənaye

 

mərkəzləri ilə hava xətti ilə 



birləşdirildi, Gəncədə yeni aerovağzal istifadəyə verildi. 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   69   70   71   72   73   74   75   76   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə