TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə96/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   92   93   94   95   96   97   98   99   ...   219

201 

 

Azadkənd,  Sarısu,  Manaşid,  Erkeç  və  Buzluq  kəndlərində  düşmənin  dayaq 



məntəqələri dağıdıldı.

83

 



Lakin  erməni  quldurları  yenə  rusların  köməyi  ilə  sərhəd  zonalarındakı  

Azərbaycan  kəndlərinə  basqınları    davam    etdirirdilər.  avqustun  18-20-də  erməni 

hərbi  hissələri  rusların,  vertolyot  və  ağır  texnikanın  köməyi  ilə  Qazax  rayonuna 

hücum  etdi.  Bağanis-Ayrım  kəndi  yenə  dağıdıldı,  əhaliyə  işgəncələr  verildi.

84

 

Vəhşilər bir kişini ot tayasında yandıraraq ətrafında yallı getmişdilər. Ermənilərin 



Zəngilan,  Qubadlı  və  Laçın  rayonu  kəndlərinə  də  hücumları  ara  vermirdi.  

Qubadlının  Yuxarı  Cibikli  kəndinin  əhalisi  düşmənə  mərdliklə  müqavimət 

göstərmiş, 20 qulduru məhv etmişdi. Burada  olan Sovet Ordu hissəsi, demək olar 

ki, seyrçi mövqe tutmuşdu. Təkcə ukraynalı Olek Babak əliyalın azərbaycanlılara 

kömək  etdi  və  qəhrəmancasına  həlak  oldu.  Ölümündən  sonra  ona  Sovet  İttifaqı 

Qəhrəmanı adı verildi.

85

 

Vəziyyəti  gərginləşdirmək  üçün  erməni  terrorçuları  hər  vasitədən  istifadə 



edirdilər.  1989-cu  il  sentyabrın  16-da  onlar  Tiflis-Bakı  şəhərlərarası  sərnişin 

avtobusunu  Yevlax  şəhəri  yaxınlığında  partlatdılar.  1990-cı  il  avqustun  10-da 

Xanlar  rayonunda  Tiflis-Ağdam  sərnişin  avtobusunda  yeni  terror  aktı  törətdilər. 

Partlayış nəticəsində  17 nəfər həlak oldu və  15 nəfər  yaralandı.  1991-ci  il iyulun 

31-də erməni terrorçuları Moskva-Bakı sərnişin qatarında Mahaçqala yaxınlığında 

böyük partlayış törətdilər. Nəticədə 15 sərnişin həlak oldu, 16 nəfər ağır yaralandı. 

Buna oxşar cinayət 1991-ci il mayın 30-da Kolonyurd stansiyası yaxınlığında baş 

verdi.  Sərnişin  qatarının  partladılması  nəticəsində  12  nəfər  həlak  oldu.  Bir  qədər 

əvvəl  Rostov  şəhəri  yaxınlığında  Simferopol-Bakı  qatarını  da  partlatmağa  cəhd 

edilmişdi.

86

 

İmperiya  milli  münaqişəni  daha  da  dərinləşdirirdi.  Lakin  bu  yolla 



imperiyanın  xalqlar  üzərində  ağalığını  saxlaması  artıq  mümkün  deyildi.  Onun 

süqutu  gündən-günə  yaxınlaşırdı.  İmperiyanın  pəncəsindən  xilas  olmağa  çalışan 

xalqın tələbi ilə 1991-ci il avqustun 30-da Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 

növbədənkənar  sessiyasında  respublikanın  dövlət  müstəqilliyinin  bərpa  edilməsi 

haqqında  bəyanat  və  xüsusən  oktyabrın  18-də  bu  barədə  Konstitusiya  aktının 

qəbulu ilə əlaqədar Dağlıq Qarabağ münaqişəsi daha da kəskinləşdi. Bu münaqişə 

Ermənistanın əli ilə Azərbaycana qarşı aparılan təcavüzkar müharibəyə çevrildi. 

 

 



 

 

 

 

 


202 

 

§2. MĠLLĠ HƏRƏKATIN BAġLANMASI. ÖLKƏDƏ SĠYASĠ 



VƏZĠYYƏTĠN DƏYĠġMƏSĠ 

 

"Yenidənqurma" 



siyasətinin  ziddiyyətliliyi,  mühafizəkarların  ciddi 

müqaviməti  üzündən  mövcud  siyasi  və  iqtisadi  rəhbərlik  metodlarını 

demokratikləşdirmək  tədbirləri  baş  tutmurdu.  Köhnə  idarəçilik  mexanizminin 

dağılması, yeni mexanizmin isə hələ yaradılmaması ilə əlaqədar İttifaqın düşdüyü 

ümumi  böhran  gündən-günə  dərinləşirdi.  Xalqın  güzəranı  pisləşirdi.  Belə  bir 

şəraitdə  SSRİ-nin  dağılma  prosesinin  qarşısını  almaq  üçün  hakim  dairələr  milli 

münaqişələri,  antitürk,  antiislam  siyasəti  qüvvətləndirirdilər.  Mühüm  geosiyasi 

məkanda  imperiyanın  türk  xalqları  ilə  Türkiyə  arasında  körpü  olduğundan 

Azərbaycan əsas zərbə hədəfi idi. Ermənistanda və Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ 

bölgəsində  azərbaycanlıların  soyqırımını  törətmək,  Azərbaycanı  parçalamaq,  bu 

yolla  bütün  regionda  ağalığı  saxlamaq  siyasəti  həyata  keçirilirdi.  Uzun  illər 

münasib  fürsət  gözləyən  erməni  millətçiləri  yaranmış  vəziyyətdən  məharətlə 

istifadə  edib,  bu  dəfə  də  Azərbaycanın  hesabına  öz  torpaqlarını  genişləndirmək 

məqsədi  ilə  fəaliyyətə  başladılar.  Lakin  Azərbaycan  Respublikasının  Moskvaya 

sədaqətlə  xidmət  edən  rəhbərliyi  yaranmış  yeni  beynəlxalq  şəraitdə  qüvvələri 

düzgün  qiymətləndirib,  xalqı  vahid  ümummilli  platforma  ətrafında  mübarizəyə 

qaldıra  bilmədi.  Onun  bağışlanılmaz  passivliyi  və  laqeydliyi  nəticəsində 

Azərbaycanın  suveren  hüquqları  tapdalandı.  Ərazisində  milli  münaqişə  ocağı 

alovlandırıldı, azərbaycanlılar öz dədə-baba torpaqlarında növbəti dəfə soyqırımına 

məruz  qaldılar.  Hadisələrin  belə  gedişi  Azərbaycanda  milli  hərəkatın  qalxmasına 

güclü təkan verdi. 1988-ci ilin əvvəllərindən ilk kütləvi etiraz çıxışları başlanmışdı. 

Hərəkat  həmin  ilin  sonunadək,  demək  olar  ki,  kortəbii  xarakter  daşıyırdı. 

Cəmiyyətdə  "Demokratiya  və  aşkarlıq"  şüarı  altında  ədalət,  humanizm,  hüquqi 

dövlət,  xüsusən  milli  suveren  hüquqların  qorunması  haqqında  fikirlər  plüralizmi 

yaranmışdı. Yeni ictimai-siyasi təşkilatlar meydana gəlirdi. 1987-ci ilin axırlarında 

Azərbaycan  Dövlət  Universitetində  (indiki  Bakı  Dövlət  Universiteti)  yaradılmış 

"Yurd"  təşkilatı,  1988-cı  ilin  baharından  fəaliyyətə  başlayan  "Çənlibel", 

"Müstəqillər",  "Qala  ,  "Aşıq  Ələsgər",  "Ozan"  cəmiyyətləri,  "Varlıq"  komitəsi, 

"Azərbaycan Xalq Cəbhəsi"nin (AXC) təşəbbüs qrupu, "Bakı gənc alimlər klubu", 

"Bakı  incəsənət  mərkəzi"  və  başqa  təşkilatlar  bu  hərəkata  istiqamət  verməyə 

çalışırdı.

87

 Lakin yeni yaranmış və təbii ki, siyasi təcrübəsi olmayan bu təşkilatları 



birləşdirib  vahid  istiqamətə,  ümummilli  məsələlərin  həllinə  yönəldən  mütəşəkkil 

qüvvə  yox  idi.  Xalq  Azərbaycanı  parçalamaq  cəhdlərinə,  ermənilərin  Dağlıq 

Qarabağın  Ermənistana  verilməsi  tələblərinə  qarşı  münasibətini  əvvəllər  Mərkəzi 

Komitəyə,  ölkə  və  respublika  rəhbərlərinə  etiraz  teleqramları,  məktubları 

göndərməklə, imza toplamaqla bildirirdi.

88 


İlk etiraz mitinqi 1988-ci il fevralın 19-




Dostları ilə paylaş:
1   ...   92   93   94   95   96   97   98   99   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə