TarġXĠ 1941-2002-ci illər yeddġ CĠlddə



Yüklə 5,12 Mb.

səhifə98/219
tarix14.09.2018
ölçüsü5,12 Mb.
1   ...   94   95   96   97   98   99   100   101   ...   219

205 

 

Heydər  Əliyevin  portreti  ilə  çıxırdı.



98

  Təkcə  Yevlax  şəhərində  1988-ci  ildə 

vətənpərvər  gənclərin  təşkil  etdiyi  nümayiş  və  izdihamlı  mitinqdə  20  minədək 

adam  iştirak  etmişdi.  Nümayişçilər  Heydər  Əliyevin  yenidən  hakimiyyətə 

qaytarılmasını  tələb  edirdilər.  Mitinqin  təşkilatçıları  həbs  olunmuş,  izdiham  ordu 

hissələrinin  köməyi  ilə  dağıdılmışdı.

99 

Xalqı  birləşdirib  mübarizəni  vahid 



istiqamətə  yönəltmək  məqsədi  ilə  bir  qrup  nüfuzlu  ziyalının  təşəbbüsü  də  Xudu 

Məmmədovun qəfil ölümü ilə (14 oktyabr 1988-ci il) boğuldu.

100

 

Xalq  Azərbaycan  SSR-in  SSRİ  daxilində  iqtisadi  və  mədəni  suverenliyi 



uğrunda  mübarizə aparmağı,  hüquqi dövlət, vətəndaş cəmiyyəti qurmağı proqram 

məqsədi  elan  edən,  lakin  kifayət  qədər  siyasi  təcrübəsi  olmayan  liderlərin 

rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən AXC ətrafında birləşməyə başladı. 1989-cu il 

martın 13-də

 

AXC təşəbbüs qrupu və  "Varlıq"  komitəsi arasında  siyasi razılaşma 



əsasında  AXC-nin  Müvəqqəti  Təşəbbüs  Mərkəzi  təşkil  edildi.  1989-cu  il  iyulun 

16-da  Bakıda  AXC-nin  təsis  konfransı  keçirildi.  Cəbhənin  Proqram  və 

Nizamnaməsi  qəbul  olundu.  İdarə  heyəti  formalaşdı.  Əbülfəz  Elçibəy  AXC-nin 

sədri seçildi.

101

 

AXC  demokratik  -  mərkəziyyət  prinsipindən  imtina  etmişdi.  Onun 



konfederativ  quruluşu,  yuxarı  təşkilatların  qərarının  üzvlər  üçün  yalnız  məsləhət 

xarakteri daşıması, tədbirlərdə iştirakın tam könüllü olması buna imkan yaradırdı. 

Cəbhə daxilində plüralizm, ən müxtəlif fraksiyaların yaradılması nəzərdə tutulurdu. 

AXC sədri təmsilçi funksiya daşıyırdı, onun hətta səsvermə hüququ yox idi.

102

 

Demokratiya mədəniyyəti hələ formalaşmamış cəmiyyətdə ifrat demokratik 



nizamnamə ilə çox mürəkkəb siyasi şəraitdə taleyi həll olunan xalqa rəhbərlik edə 

biləcək  güclü  təşkilat  yaratmaq  mümkün  olmadı.  Bundan  yuxarı  dairələrdə 

hakimiyyət  uğrunda  mübarizə  aparan  qüvvələr  məharətlə  istifadə  edir,  öz 

adamlarını,  xüsusi  idarə  agentlərini  bu  təşkilata  yeridirdilər.

103

  Hansı  yolla  olur-



olsun  xalqın  etimadını  qazanıb  hakimiyyət  iştahasına  düşənlər  çoxalmışdı.  "Xalq 

arasından  çıxan  bu  insanlar  öz  maraqlarını,  öz  şəxsi  ambisiyalarını,  hakimiyyət 

hərisliyini ümummilli mənafelərdən üstün tuturdular".

104


 

Respublikada üçdə ikisi hələ məskunlaşdırılmamış 230 mindən çox didərgin 

vardı.  İqtisadi  çətinliklər,  cinayətkarlıq  gündən-günə  artırdı.  İyulun  13-dən 

DQMV-də  azərbaycanlılar  yaşayan  kəndlərin,  Naxçıvan  MSSR-in  blokadaya 

alınması,  Ermənistandan  Azərbaycanın  sərhəd  məntəqələrinin  atəşə  tutulması 

vəziyyəti daha da gərginləşdirirdi.

105

 

Radikal  tədbirlərə  üstünlük  verən  xalq  cəbhəsi  liderləri  iyunun  29-da 



Bakıda  ümumşəhər  mitinqi  təşkil  etdilər.

106


  Əvvəl  belə  mitinqlərin  əleyhinə  olan 

AXC İdarə Heyəti mitinq və tətil hərəkatının genişləndiyini görüb onu idarə etməyi 

vacib  bildi.  Sonrakı  mitinqlər  AXC-nin  rəhbərliyi  ilə  təşkil  olunur,  üçrəngli,  ay-

ulduzlu bayraq altında keçirilir, Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" operasının birliyə, 




206 

 

qələbəyə  çağıran  uvertürası  ilə  açılır  və  bağlanırdı.  Bu  mitinqlərdə  Azərbaycan 



SSR  Ali  Sovetinin  növbədənkənar  sessiyasını  çağırmaq,  sessiyada  da  AXC  İdarə 

Heyətinin  iştirakı  ilə  DQMV-də  XİK-nin  ləğv  olunması  məsələsinə  baxmaq, 

suverenlik,  iqtisadi  müstəqillik,  vətəndaşlıq  haqqında  qanunlar  qəbul  etmək,  Bakı 

və başqa şəhərlərdə fövqəladə vəziyyəti ləğv etmək, AXC-ni rəsmi tanımaq və b. 

demokratik  tələblər  irəli  sürülürdü.

107


  Ə.Vəzirov  isə  bu  tələbləri  qəbul  etmədi. 

Avqustun  14-də  Bakıda  birgünlük,  21-22-də  Bakı  və  Sumqayıtda  ikigünlük 

xəbərdarlıq tətilləri keçirildi.

108


 

Sentyabrın  2-də  Bakı  ümumşəhər  tətilində  tələblərə  cavab  verilməsə, 

sentyabrın 4-dən birhəftəlik ümummilli tətil başlanacağı elan olundu.

109


 Həmin gün 

respublikanın  əksər  şəhərlərində  mitinqlər  təşkil  edildi.  İki  gün  sonra  ümummilli 

tətil  başlandı.  Bakıda  şəhərin  normal  həyat  fəaliyyətini  təmin  edən  müəssisə  və 

texnoloji  rejim  işi  dayandırmağa  yol  verməyən  neftayırma  qurğularından  başqa 

bütün  müəssisələr,  habelə  dəmiryolçular  tətilə  qoşuldu.  Ayın  5-də  Şimali  Qafqaz 

dəmir yolunda hərəkət tam dayandı.

110

 Tətillər təsərrüfata böyük ziyan vurdu. 



Sentyabrın  6-da  mitinqçilər  öz  tələblərinə  respublika  rəhbərliyinə  "istefa" 

tələbini  də  əlavə  etdilər.  Bundan  sonra  AXC  və  AKP  MK  arasında  danışıqlar 

başlandı. Tələblərin ödənəcəyi barədə razılıq əldə olundu. Sentyabrın 13-də xüsusi 

saziş  protokolu  imzalandı.

111

  Sentyabrın  15-də  Azərbaycan  SSR  Ali  Sovetinin 



növbədənkənar  sessiyası  çağırıldı.  Burada  DQMV-də  XİK-nin  ləğvi,  Azərbaycan 

SSR  Konstitusiyasına  respublikanın  sərhədlərinə  yalnız  ümumxalq  referendumu 

yolu  ilə  dəyişiklik  etməyin  mümkünlüyünü  nəzərdə  tutan  əlavələr  edilməsi, 

suverenlik, vətəndaşlıq və iqtisadi müstəqillik haqqında qanun layihələrinin geniş 

müzakirəyə verilməsi haqqında qərarlar qəbul edildi.

112


 

Suverenlik  haqqında  qanun  layihəsinin  ümumxalq  müzakirəsi  keçirildi. 

Qanuna  respublikada  Azərbaycan  SSR  qanunlarının  ittifaq  qanunlarından 

üstünlüyü və onun SSRİ tərkibindən çıxmaq reqlamenti haqqında mühüm bəndlər 

daxil  edildi.  Ali  Sovetin  sentyabrın  23-də  öz  işini  davam  etdirən  növbədənkənar 

sessiyası "Azərbaycan SSR-in suverenliyi haqqında" Konstitusiya qanununu qəbul 

etdi.

113


 

Azərbaycan  SSR  Nazirlər  Soveti  1989-cu  il  oktyabrın  5-də  AXC-ni  rəsmi 

qeydə aldı.

114


 AXC-nin bu vaxta qədər buraxılan bülleteni əvəzinə dekabrın 4-dən 

"Azadlıq" qəzetinin kütləvi tirajla nəşrinə başlandı.

115

 

Azərbaycan Xalq  Cəbhəsi artıq nüfuzlu kütləvi  təşkilata çevrilmişdi. Onun 



sıralarında 300 minə qədər üzv və tərəfdar birləşmişdi.

116 


Lakin  xalq  içərisində  Heydər  Əliyevin  nüfuzu  daha  böyük  idi. 

Avtomobillərin  ön  şüşələrində  onun  şəkillərini  gəzdirirdilər.  Azərbaycan  SSR 

Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi sədrinin Moskvaya göndərdiyi 1990-cı il 3 yanvar 

tarixli  məlumatında  yazılırdı:  "Əvvəlki  kimi...  Heydər  Əliyevin  mövqeləri 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   94   95   96   97   98   99   100   101   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə