Təsisçi: “Hədəf” nəşrləri Baş redaktor: fil.ü. f d., dos. Şəmil Sadiq Redaktor



Yüklə 9,34 Kb.

səhifə36/53
tarix13.11.2017
ölçüsü9,34 Kb.
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   53

canlı yaddaş
77
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
76
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
– Biz ədəbiyyatşünaslar yazıçıları 
dövrlə adlandırmağa adət etmişik. 
Amma mənim üşün şəxsən çox 
maraqlıdır. Həm sovet dövründə yazan, 
həm də müstəqillik illərində əsərləri 
dərc olunan Vidadi Babanlı özünü necə 
adlandırar? Və ən əsası necə hiss edir? 
Sovet dövrü yazıçısı kimimi?
– Mən sovet dövrü yazıçısıyam. Düzdü, 
müstəqillik illərində də üç romanım dərc 
olunub, yazıb-yaratmışam. Amma əsas 
romanım, mənə şöhrət gətirən “Vicdan 
susanda” sovet dövründə yazılıb. “Ömürlük 
cəfa”, “Həyat bizi sınayır”, “Ana” dramı, 
“İnsaf nənə”... Hamısı sovet dövründə 
yazılmış əsərlərdir. Amma son illərdə 
də yazmışam. Bu il təzə kitabım çıxıb – 
“Zəmanə adamı”... Sizə də bağışlayacam. 
– Səhv etmirəmsə, “Azərbaycan” 
jurnalına yeni bir roman təqdim 
etmişdiniz bu yaxınlarda, amma dərc 
olunmayıb. “Lotu” adlı. Niyə? 
– Həmin əsər bu əsərdir də... Onu 
qaytardılar geri, mən də üzərində işlədim, 
adını da dəyişib qoydum “Zəmanə 
adamı”. Düz bir il təzədən işləmişəm
təkmilləşdirmişəm. Psixoloji cəhətdən 
dərinləşdirmişəm. Nizami Cəfərov da bunun 
haqqında yazıb. 
– Yəni tənqid öz müsbət münasibətini 
bildirib. Yeri gəlmişkən, tənqid və 
tənqidçilərlə münasibətiniz necədir? 
Sovet dövründə, ondan sonra...
– Bir az narazıyam tənqidçilərdən. 
– Heç təəccüblənmədim. Tənqidçidən 
razı olan yazıçı tapmaq çətindir...
– Yox e... Elə bil ki bir az dərinə getmək 
istəmirlər mənim əsərlərimi təhlil edəndə. 
Əsərin ictimai mənası, məsələlərin qoyuluşu, 
necə həll olunması, psixoloji cəhətdən necə 
həll edilməsi... haqqında çox yazmırlar... 
Mənim haqqımda Məmməd Arif yazıb. 
Dərin adam idi. Mehdi Hüseyn... O da 
dərin adam idi, güzəştə getmirdi. Amma 
bəyənirdi mənim yazılarımı. Əkbər Ağayev, 
Akif Hüseynov, Pənah Xəlilov, Qulu Xəlilov 
yazıb. Düzdü,  Qulu bir az ikitərəfli adam 
idi, bəzən münasibətə görə yazırdı... Amma 
gərək tənqidçi münasibət gözləməsin. 
Sovet dövründən sonra isə Nizami Cəfərov, 
Rüstəm Kamal yazıb. 
– Sovet dövründə daha çox hücuma 
məruz qalan da, təriflənən də “Vicdan 
susan”da olub. Bəs Müstəqillik illərində 
hansı əsəriniz sizi qane edən reaksiyanı 
doğurdu? 
– Daha çox “Gizlinlər” haqqında yazıldı. 
Oxumusunuz?
– 
Oxumuşam, haqqında yazmışam 
da... “Azərbaycan” jurnalında dərc 
olunmuşdu. 
– “Ömürlük cəfa” haqqında, “Qəribə 
eşq” adlı əsərim haqqında da yazdılar. 
Tənqid etdilər. Etiraf edim ki, bu əsər heç 


canlı yaddaş
79
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
78
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
özümü də təmin etmirdi. Fikirləşirdim ki, 
bir daha üzərində işləyərəm. İndi başqa 
bir əsərə başlamışam... Düzdü, gözüm 
zəif görür, amma işləyirəm. Jurnalistlərin 
həyatından yazıram. “Tale dolayları”. 73 
səhifə yazmışam artıq. Bilmirəm bitirə 
biləcəyəmmi? Güman edirəm ki, yaxşı əsər 
olmalıdır. 
– 
Konkret prototipiniz var, yoxsa 
ümumiləşdirilmiş obraz olacaq?
– Ümumiləşdirilmiş obrazdır. Əziz 
Əzimli. Taleyin dolaylarından keçib. 
Vaxtilə xalq düşməni kimi atasını tutublar. 
Bu da böyüyüb, sonra institut illərində 
müxalifətçilərə qoşulub, tutulub. Bir sözlə, 
keçid dövründə jurnalistlərin başına hansı 
işlər gətirilibsə, o haqdadır. Bilirsiniz, 
jurnalist gərək təpədən dırnağa vətəndaş 
olsun. Yazıçı da vətəndaş olmalıdır, amma 
yazıçı yaradıcılığında ümumiləşmələr çox 
olur. Əsl jurnalistlərin həyat tərzi daha 
mürəkkəbdir.  
– Bu həyat tərzinə bu qədərmi 
bələdsiniz? Bələd olmaq naminə 
əvvəlki yaradıcılıqda gah kitabxanaçı 
işləmisiniz, gah tərbiyəçi... Hərçənd 
ki, jurnalist də işləmisiniz, amma 
müstəqillik illərində jurnalistika mühiti 
çox dəyişikliklərə uğradı... Bu sovet 
dövrünün jurnalistikası deyildi... 
– Kifayət qədər bələdəm. Çünki özüm də 
vaxtilə yazılar yazmışam qəzetlərə, jurnalist 
kimi işləmişəm. Bilirsiniz də, məni dörd-beş 
il işsiz qoydular, mən də “Bakı” qəzetinə 
– Nəsir İmanquliyevin yanına getdim. Baş 
redaktor idi. Mənə kömək elədi. Göndərirdi 
sənaye müəssisələrinə, fabriklərə, zavodlara, 
neft mədənlərinə. Gedirdim, oçerk yazırdım, 
gətirirdim, oxuyurdu, hətta dərc olunmamış 
qonorar yazırdı. Ailəmi dolandırırdım. Yaxud 
“Azərbaycan gəncləri” qəzetinə, hətta 
“Kommunist” qəzetinə məqalə yazmışam. 
Ən çox da radioda işləyirdim. 
– 
Hansı verilişdə?
– Müxtəlif verilişlərə oçerklər yazırdım. O 
zamanlar Yazıçılar birliyində böyük intriqalar 
var idi. Yəqin ki, bilirsiniz. Süleyman 
Rəhimovun tərəfdarları bir tərəfə idi, Mehdfi 
Hüseynin tərəfdarları – yəni ki qazaxlılar bir 
tərəfə. Belə bir ziddiyyət əmələ gəlmişdi. 
Mən də qazaxlı olduğuma görə mənə qarşı 
çıxırdılar.
– 
Burdan baxanda bir az absurd 
görünür... Amma İsmayıl Şıxla da 
qazaxlı idi. Ona qarşı da belə münasibət 
var idi? 
– Bilirsiniz, o çox təmkinli adam idi. 
Adətən qarışmırdı bu məsələlərə. Məndə 
bir az çılğınlıq var idi, o dəqiqə reaksiya 
verirdim. Məsələn, iclaslarda, yığıncaqlarda 
Mehdi Hüseyni, ya da İsa Hüseynovu 
tənqid edəndə, dözə bilmirdim. Müdafiəyə 
qalxırdım, sonra da o adamlar mənə qarşı 
çıxırdılar. Yaxud “Vicdan susanda”nı tənqid 
edirdilər, nə günə qoymuşdular. Onun 
üstündə Mirzə İbrahimov iclasda mənim 
məsələmi qaldırmışdı. Hətta partiyadan 
çıxarılmamı istəyirdi. Nəriman Həsənzadə 
partiya təşkilatı katibi idi. Mirzə İbrahimov, 
– “bu əsər sovet hakimiyyətinə zidd əsərdir. 
Sovet insanının vicdanı heç zaman susmur, 
susa bilməz”, – deyib sonra da üzünü tutdu 
Nəriman Həsənzadəyə ki, partiya təşkilatı 
katibisən, təklifini de. O da durdu, duruxa-
duruxa – hiss elədim ki əvvəldən sözləşiblər 
– istəməsə də dedi ki, partiyadan çıxarılsın. 
İnsafən Əli Vəliyev yerindən qalxdı, – “Mən 
qəti razı deyiləm, cavan adamdı, partiyadan 
çıxarılmaq çox ciddi məsələdi. Töhmət 
verilsin”, – dedi. Süleyman Rüstəmlə Osman 
Sarıvəlli də bu təklifi müdafiə elədilər. Rəsul 
Rza isə dedi ki, “Hiss olunur burada təşkil 
olunmuş bir şey var, belə olmaz, bu bizim 
təşkilatımızın adına pisdir”. Nə isə... Mirzə 
İbrahimovla höcətləşdilər, Rəsul Rza da 
acıq edib çıxdı getdi. Mən partbileti çıxarıb 
atdım Mirzə İbrahimovun üstünə. Adamlar 
sus-pus qaldılar. O gecə götürdüm Brejnevə 
məktub yazdım ki, ya Türkmənistanda, ya 
da Özbəkistanda yaşamağım üçün şərait 
yaratsın. Beləcə ara qarışdı. Və məni düz 
dörd il işsiz qoydular.
– Hər halda, bu əsərlə bağlı idi də... 
Yoxsa sizin qazaxlı olmağınıza görə 
edirdilər?
– Həm o var idi, həm də bu... Bir 
məsələ də vardı... Bunu mən “Gizlinlər”də 
yazmışam. Mirzə İbrahimovla aramı 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   53


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə