Təsisçi: “Hədəf” nəşrləri Baş redaktor: fil.ü. f d., dos. Şəmil Sadiq Redaktor



Yüklə 9,34 Kb.

səhifə46/53
tarix13.11.2017
ölçüsü9,34 Kb.
1   ...   42   43   44   45   46   47   48   49   ...   53

maraq  saatı
99
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
98
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Comics”) firmasının rəhbəri idi, lakin 
iki komiks nəhəngi bu gün belə rəqabət 
aparmağa davam edirlər. Məhz buna görə 
də həm Marvel (dövr üçün Timeli), həm də 
“Detektiv komiks” yaranış ilini 1939-cu il 
hesab edir. Qızıl Çağ ərzində isə, şübhəsiz ki, 
“Detektiv komiks” tam lider idi. 
Vandə Vumən (Wonder Woman), 1-ci 
Fləş (Flash), Qrin Ləntən (Green Lantern) 
kimi qəhrəmanlara qarşı Marvelin əlindəki 
ən böyük vasitə ilk personajları Namor 
və Kapitan Amerika olub. Maraqlı fakt 
odur ki, İkinci Dünya Müharibəsi ərzində 
ərsəyə gələn bu komiksdə Hitlerlə Kapitan 
Amerika vuruşarkən ABŞ  hələ rəsmi şəkildə 
müharibəyə qoşulmamışdı. 
Dok Səvic (Doc Savage), Şadou 
(Shadow) kimi komikslər “Detektiv 
komiks” qəhrəmanlarından illər öncə 
oxuculara tanış olmalarına baxmayaraq, 
30-cu illərin sonunda onlara maraq azaldı, 
yeni superqəhrəmanlar ön plana çıxdılar.  
Buna baxmayaraq, Betmen və Supermen 
üzərində onların əcdadlarının təsiri 
danılmazdır. Məsələn, Bob Keyn (Bob Kane 
– Batman personajının yaradıcısı) bir sıra 
müsahibələrində Şadou personajının imkanlı 
iş adamı kimi gündüzlər, vigilant qəhrəman 
(ayıq-sayıq qəhrəman) kimi isə gecələr 
fəaliyyət göstərməsindən ilhamlandığını 
deyib. Məhz bunun əsasında Bryus  Ueyn də 
(Bruce Wayne), Betmen də oxşar formada 
həyat sürür. Hətta Şadou onun istifadə etdiyi 
texnoloji cihazların oxşarından istifadə edir. 
Dok Səvicin adı Klarkdır. Supermenin 
yaradıcıları Şuster və Sigel Klark Səvic 
personajını o qədər sevirdilər ki, öz 
qəhrəmanları Supermenin də “alter 
eqosu”na Klark Kent adı verdilər. Adı çəkilən 
Dok Səvic həm də illər sonra yaranacaq 
olan film personajı – İndiana Consun da 
yaradıcılarına ilham mənbəyi olmuşdur.
Komiksin Qızıl çağı təkcə “Detektiv 
komiks”  və ”Timeli” şirkətləri ilə bitmir. Bir 
sıra şirkətlər müxtəlif mövzularda ailə-məişət
sevgi, fantastik, hətta erotik mövzularda 
komikslər çap edirlər. Bu şəxslər arasında, 
şübhəsiz ki, ən məşhuru Uill  Eysnerdir 
(Will Eisner). Bəziləri bu şəxsi hətta müasir 
komiksin yaradıcısı da hesab edir. Batmanın 
“Yellow kid”– sarı uşaq 
komiksləri


101
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
100
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
maraq saatı
101
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
100
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
yaradıcısı Bob Keynlə birgə təhsil alan 
Eysner sonradan müxtəlif jurnallar üçün 
hekayələr yazıb şəkillər çəkir. Eysneri ən çox 
narahat edən məqamlardan biri isə istedadlı 
adamların üzə çıxmaqda çətinlik çəkməsi 
olur. Beləliklə, gənc Eysner, Cerri İger (Jerry 
Iger) adlı şəxslə birləşərək istedadlı insanları 
üzə çıxardacaq və komiksin inkişafına xidmət 
edəcək “Eysner ənd İger Studio” (“Eisner 
and Iger Studio”) şirkətini yaradırlar. Qısa bir 
zamanda ortaqların sözləri üst-üstə düşmür, 
Eysner ayrılaraq yaratdığı yeni qəhrəman 
“The Spirit”in hekayələrinə fokuslanır. 
İkilinin yaratdığı qurum vəzifələrini yerinə 
yetirmədən fəaliyyətini dayandırsa da, İger 
təkbaşına “S.M. İger” studiyası yaradır 
və 1955-ci ilə qədər fəalliyyət göstərir. 
Eysner və İgerin şirkətdaxili və şəxsi 
münasibətlərindən bəhs edən “Xəyalpərəst“ 
(“The Dreamer”) qrafik romanı da Eysner 
tərəfindən avtobioqraik tərzdə qələmə 
alınmış, münaqişənin pərdəarxası anlarını 
oxucularla paylaşmışdı. Şirkət uğursuz 
iz qoysa da, Cek Kirbi (Jack Kirby) kimi 
gələcəyin ən böyük sənətkarlarından birini 
üzə çıxarmağa kömək etdi. Bəlkə də, 
belə səbəblərdən dolayı bu gün komiks 
aləmindəki ən böyük mükafat məhz Uill 
Eysnerin adını daşıyr. “Eysner” mükafatı hər 
ilə müxtəlif kateqoriyalarda öz qalibləri ilə 
görüşür.
Beləliklə, komiks ABŞ oxucusunun 
gündəlik əyləncəsinə çevrildi, geniş surətdə 
yayıldı, məşhurlaşdı. Lakin 50-ci illərdən 
başlayaraq komiksə, tipik pafoslu hekayələrə 
maraq azaldı. Amerika oxucusu artıq sadəcə 
beyin məhsulu yox, elmi əsası, ən azından 
tarixi kökü olan faktlar əsasında qurulmuş 
hekayələr görmək istəyirdi. Artıq onlara 
bayağı fantastik əhvalatlar yox, həqiqətən 
də, bir dövr gerçəkləşməsi mümkün olacaq 
hekayələr gərək idi. Qızıl Çağ bitmişdi, 
Gümüş Çağ isə Barri Alenin (Barry Allen) 
gəlişini gözləyirdi...
Bu o vaxtlar idi ki, heç kəs təsəvvür 
belə edə bilməzdi: Martin Qudmanın 
(Martin Goodman) yoldaşının mətbəədə 
kağız daşıyan gənc qardaşı vaxt keçəcək, 
yaradıcılıqla məşğul olacaq və komiks 
yazacaq. Onun sahib olduğu Liber (Lieber) 
soyadı isə bir müddət sonra ümumiyyətlə, 
unudulacaqdı. Çünki onun adı komiks 
tarixinin ən böyük zirvələrindən birini 
fəth edəcəkdi. O, Spidermen, Deədevil 
(Daredevil), X-men, Avengers kimi 
qəhrəmanları dünya ədəbiyyatına bəxş 
edəcəkdi. O Stan Li idi (Stan Lee).
Fərid Hüseynli, 
“Comics and Graphic Novels 
Azerbaijan” cəmiyyətinin yaradıcısı və 
rəhbəri
“Spidermen” komiksləri


“bəxti gətirməyən” filmlər
101
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
100
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
101
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
100
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Səma 
Fuadqızı
İtkin düşmüş
 
“Köpək”
Bəlkə də oxucular (və 
tamaşaçılar) fərqində deyillər ki
Azərbaycan kinosu dedikdə yalnız 
bizim əzbərə tanıdığımız, yaxud 
bir neçə dəfə izlədiyimiz filmlər 
nəzərdə tutulmur. Tamaşaçılara tanış 
olmayan, qismətinə ekran həyatı 
yaşamaq düşməyən filmlərimiz də 
var və biz “Ustad”da unudulmaqda 
olan o filmlərimizi tanıtmağa, 
həmçinin bəxti gətirməməsinin 
səbəblərini araşdırmağa çalışacağıq. 
İlk hədəfimiz “Köpək” filmidir.
 
1
994-cü ildə Azərbaycan kinosunda 
bir “Köpək” doğuldu. Amma o 
ildən bəri həmin “Köpək”in nə 
səsini eşidən oldu, nə də ləpirlərini görən. 
2013-cü ildə sosial şəbəkələrin birində 
həmkarlarımdan biri məni onunla tanış 
etdi. “Köpək”, köpəyə dönmüş məzlum 
insanlar, onların faciəsi haqqında çəkilmiş 
filmdir. Qarınlarını doyurmaq üçün iş 
axtaran bir qrup insanın aldadılaraq qul kimi 
işlədilməsindən bəhs edir. Eyni zamanda
hansı vəziyyətə düşməsindən, hansı 
çətinliklərlə qarşılaşmasından asılı olmayaraq, 
insanın İnsan olaraq qalması, bu məqsəd 
uğrunda mübarizə aparması təsvir edilir.
Filmin quruluşçu rejissoru Tofiq Tağızadə, 
ssenari müəllifi Loğman Kərimov, rəssamı 
Mayis Ağabəyov, quruluşçu operatoru Rafiq 
Quliyevdir. Rolları Məmməd Səfa, Fuad 
Poladov, Muxtar İbadov, Yaşar  Nuri, Nuriyə 
Əhmədova və b. ifa edirlər. 
Bu filmə kinoteatrlarda təqdim olunmaq, 
ekran həyatını yaşamaq qismət olmadı. Onu 
qeyd edim ki, bu film Tofiq Tağızadənin lentə 
aldığı sonuncu filmdir. 
Film haqında danışmaq və ekran 
həyatının alınmamasının səbəbini araşdırmaq 
üçün ilk müraciət etdiyimiz ünvan filmin 
ssenaristi 
Loğman Kərimov oldu: “Filmin 
ssenarisini təxminən 1988-1989-cu illərdə 
yazmışam. O illərdə, daha dəqiq desək, 
1988-ci ildə Bakıda tələbələrin, ziyalıların 
iştirakı ilə Sovet hakimiyyətinin xalqımıza 
qarşı apardığı antiazərbaycan siyasətinə 
etiraz əlaməti olaraq Azadlıq meydanında 
(həmin zaman V.İ.Leninin adını daşıyırdı) 
mitinqlər başlamışdı. Mən özüm də o 
mitinqlərin iştirakçısı olmuşam. Məhz o 
hadisələr “Köpək” filminin ssenarisinin 
yazılmasına təkan verdi. Bu, eyni zamanda 
qəzetlərin birində oxuduğum bir xəbərlə 
də bağlı idi. Səhv etmirəmsə ya “Pravda”, 
ya da “İzvestiya” qəzetində idi. Yazılırdı 
ki,  hansısa xarici ölkələrin birində kimlərsə 
adada öz hakimiyyətlərini elan edərək 
insanları qul kimi işlədirlər. Hökumətin də 
sən demə, bu hadisədən xəbəri yox imiş. 
Xəbəri oxuduqdan sonra ssenarini başlamaq 
üçün ideya yarandı və düşündüm ki, onu 
bu süjetin üzərində qura bilərəm. Ssenarini 
Tofiq Tağızadəyə təqdim etdim. Onu da qeyd 
edim ki, Tofiq Tağızadə məni orta məktəbdə 
oxuduğum vaxtlardan tanıyırdı. 10-11-ci 
sinif şagirdi ikən dərsdən qaçıb kinostudiyaya 
gedirdim. Tofiq Tağızadə, Arif Babayev, 
Rasim Ocaqov, Rasim Balayev və digər 
aktyor və rejissorların gözünün qabağında 
“Spidermen” komiksləri




Dostları ilə paylaş:
1   ...   42   43   44   45   46   47   48   49   ...   53


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə