Tofiq (41): tofiq (31). qxd qxd



Yüklə 43,52 Kb.

səhifə1/55
tarix25.06.2018
ölçüsü43,52 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   55


ÀǐÐÁÀJ†ÀÍ ÌÈËËÈ ÅËÌːРÀÊÀÄÅÌÈJÀÑÛ
ÔÎËÊËÎРÈÍÑÒÈÒÓÒÓ
ĐĐ ÃÎÐÃÓÄ
Åëìè-äáè òîïëó
IV (41)
ÁÀÊÛ - 2011  
PDF created with pdfFactory Pro trial version 
www.pdffactory.com


Òîïëó Àçðáàj‡àí Ìèëëè Åëìëð Àêàäåìèjàñû
Ôîëêëîð Èíñòèòóòóíóí Åëìè Øóðàñûíûí ãðàðû è끠÷àï îëóíóð. 
Áàø ðåäàêòîð: 
Ðåäàêñèjà ùåj'òè:
 Èñðàôèë  Àááàñëû,  Êàìàë  Àáäóëëà,  Fƒzuli  Bayat, Øƒêðƒ
Àìàíìûðàò  Áàéìûðàäîâ  (Òöðêìÿíèñòàí),  Íèçàìè  † ô ðîâ,
Kamran liyev, Ìÿùÿððÿì † ô ðëè, Ïàøࠐôíäèjåâ, ßô  ç ëä  -
äèí  ñ…ðîâ,  Èñà  áèáájëè,  ƒ ñåjí  Èñìàjûëîâ, Muxtar
Kazûmoülu, Òî ôè㠠́ëèêîâ  (Ðó ñè jà),  Åë õàí  Ìì ìä ëè,  Ò‰ ð
Ìèð灠jåâ (ˆç  áêèñòàí),  Ãàðà Íà ìà  çîâ, Á êèð Í áè jåâ, Îë æàñ
у   ëåj ìåíîâ  (Ãà çà õûñ òàí),  Îñìàí  Ôèêðè  Ñÿðòãàéà  (Òöð êèéÿ),
Ôèêðò Òƒð êìí (Òƒðêèj)
Áàø ðå äàê òîðóí ìƒà  âèíè: 
Såjôääèí Ðçà ñîj 
́ñ’óë êàòèá: 
Òàùèð Îðó‡îâ 
Èí…èëèñ‡ñè큠ìñ’óë: 
Ñåéðàí ßëèjåâ
Ðóñ‡àñûíà ìñ’óë: 
Àñëàí Ìììäëè
́øðè큠ìñ’óë: 
çè砐ːÊÁÐËÈ
“ā䁠Ãîðãóä”. Åëìè-äáè òîïëó, IVÁàêû, “Íóðëàí” íøðèjjàòû,
2011
ISBN 5-86874-062-7
© Ôîëêëîð Èíñòèòóòó, 2011
PDF created with pdfFactory Pro trial version 
www.pdffactory.com


Qorqudşünaslıq: axtarışlar, aşkarlamalar
Asif HACIYEV
“DƏDƏ QORQUD KİTABI”NIN ŞƏRHLİ OXUNUŞU
“DƏDƏ QORQUD KİTABI”NIN ŞƏRHLİ OXUNUŞU
(MÜQƏDDİMƏ ÜZRƏ)
(MÜQƏDDİMƏ ÜZRƏ)
XÜLASƏ
“Dədə Qorqud” eposu bir neçə tarixi mərhələni özündə əks etdirən bədii sənət abidə-
sidir. İlkin nüsxədə deyil, sonradan üzü köçürülən əlyazmada dövrümüzə gəlib çatmış bu
abidənin məzmunca əslinə uyğun anlaşılması bəzi məqamlarda mübahisəli olaraq qal-
maqdadır. Bunun nəzərə alaraq, Drezden nüsxəsindəki yazılışı səhifələr üzrə sətir-sətir
göstərib  qarşısında  transkripsiya  variantını  və  mübahisəli  oxunuşlara  şərhlər  verməyi
lazım bilirik.
Açar sözlər: abidə, oxunuş, şərh, ilkin nüsxə, mərhələ 
READING OF THE BOOK “DADA GORGUD” WITH COMMEN
READING OF THE BOOK “DADA GORGUD” WITH COMMEN
-
-
TARIES (ON-LNTRODUCTION)
TARIES (ON-LNTRODUCTION)
SUMMARY
The epos “Dada Gorgud” is the literary monument, lt reflects some historical peri-
ods.  We  have  not  the  original  variant  of  thes  epos,  and  there  are  some  controversial
points connected with of the epos. The author points out the nessity of giving the tran-
scription of the words from Drezden manuscript and commentaries on controversial red-
ing of words and word combinations. 
Keywords: monument, rading, commentary, epos, period, manuscript
ЧТЕНИЕ КНИГИ «ДЕДЕ КОРКУТ» С КОММЕНТАРИЯМИ 
ЧТЕНИЕ КНИГИ «ДЕДЕ КОРКУТ» С КОММЕНТАРИЯМИ 
(ПО ВВЕДЕНИЮ)
(ПО ВВЕДЕНИЮ)
РЕЗЮМЕ 
Эпос «Деде Коркут» является художественным документальным памят¬ником,
отразившим  в  себе  несколько  исторических  эпох.  Подлинник  эпоса  до  нас  не
дошел, а в дошедшей до нас переписанной рукописи этого памятника до сих пор
остаются спорные моменты соответствия его содержания подлиннику. Учитывая
это, считаем  нужным, дать  к каждой странице и  строкам  Дрезденской  рукописи
варианты  транскрипции  и  комментарии  по  спорному  чтению  слов  и  слово со че -
таний.
Ключевые слова: памятник, чтение, комментарий, подлинник, эпоха 
Türk bədii təfəkkürünün ən möhtəşəm abidəsi sayılan “Dədə Qorqud
kitabı”na olan maraq son dövrlərdə nəzərə çarpacaq dərəcədə yüksəlmiş
və bir çox elm sahələrinin tədqiqat obyektinə çevrilmişdir. Minilliklərin
tarixi yaddaşını özündə əks etdirən bu monumental eposla bağlı fikir və
düşüncələrin  obyektivliyi,  sözsüz,  mətnin  düzgün  oxunuşundan  və  bu
əsasda elmi şərhindən asılıdır. Müşahidələrimiz göstərir ki, bəzi hallarda
2011/
IV
3
PDF created with pdfFactory Pro trial version 
www.pdffactory.com


yanlış oxunuş əsası olmayan mülahizələrin irəli sürülməsinə şərait yarat-
mış,  ulu  Qorqud  kəlamının  təhrifinə  imkan  açmışdır.  Odur  ki,  oğuz
türkcəsində əski əlifba ilə yazıya köçürülmüş bu boylar toplusunun əslinə
uyğun oxunub açıq-lanması mühüm bir problem kimi hələ də öz aktual-
lığını  saxlamaqdadır.  O.Ş.Gökyay,  H.Araslı,  M.Ergin,  Ş.Cəmşidov,
F.Zey nalov-S.Əlizadə  və  digər  tanınmış  tədqiqat-çıların  dəyərli  nəşrləri
olmasına  baxmayaraq,  bu  istiqamətdə  aparılan  araşdırmalar  davam
etdirilməkdə,  yeni  oxunuş  variantları  işıq  üzü  görməkdədir.  Lakin  ya -
randığı,  formalaşdığı,  ilk  dəfə  yazıya  alındığı  və  sonradan  üzü  kö çü -
rüldüyü  dövrlərin  dil  və  üslub  xüsusiyyətlərini  özündə  müvazi  şəkildə
yaşadan  bu  əvəzsiz  abidənin  bədii  mətnində  fikir  ayrılığına  səbəb  olan
mübahisəli məqamlar hələ də qalmaqdadır. Buna görə də Drezden nüsxə
variantını  səhifələr  üzrə  əks  etdirib  (səhifələrin  nömrəsi  səhifənin  baş -
lanğıcında mərkəzdə, sətirlərin sırası isə sətrin başında göstərilir), hər bir
sətrin qarşısında müasir əlifba ilə transkripsiya olunmuş oxunuşunu ver-
məklə mövcud problemin daha optimal həllinə nail olmaq istərdik. Düşü -
nürük ki, bu üsul mövcud oxunuşların ilkin variantla müqayisə edilməsi-
ni sadələşdirəcək və yürüdülmüş mülahizələrdən hansının doğru olduğu-
na oxucunu inandırmaqda yardımçı rolunu oynayacaq. Tədqiqat zamanı
bəzi  mübahisəli  məqamlara  aydınlıq  gətirmək  üçün  yeri  düşüdükcə
Vatikan nüsxə variantına müraciət olunmuş və  buraxıldığı güman edilən
söz, söz birləşməsi və ya cümlələr < > işarəsi daxilində verilmişdir. Eyni
zamanda,  son nüsxə  katibinin üzündən köçürmə  prosesində  yol  verdiyi
səhvlərin  nəticəsi  olaraq  yanlış  getmiş  bə`zi  məqamlar  [  ]  işarəsi    içə -
risində göstərilmişdir. Drezden nüsxəsində qırmızı rənglə yazlmış söz və
ifadələr isə “yağlı” qara hərflərlə nəzərə çarpdırılmışdır. Təqdim olunan
oxunuşda  əvvəlki  nəşrlərin  uğurlarından  və  yeni  tədqiqatların  nəti cə lə -
rindən də faydalanılmışdır. Üzərində nömrələnmış [ ] işarəsi qoyulan söz -
lər, deyimlər və soylama parçaları tədqiqatın “Şərhlər” bölümündə ətraflı
açıqlanmışdır. Lakin təqdim edilən jurnal variantında bu şərhlərin geniş -
liyi ilə deyil, yığcam şəkildə verilməsi nəzərdə tutulub.
Abidənin Drezden nüsxəsinin üz qabığında (bu, 1-ci səhifə hesab olu -
nur) əsərin adı orta əsr yazı ənənəsinə uyğun olaraq ərəb dilində:
yəni  “Kitabi-Dədəm  Qorqud  əla  lisani-tayifeyi-oğuzan”  şəklində  ve-
2011/
IV
4
PDF created with pdfFactory Pro trial version 
www.pdffactory.com




Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   55


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə