Travmatik shok deganda mexanik shikast ta’siri natijasida orga- nizm faoliyatining buzilishini tushunish qabul qiiingan



Yüklə 20,95 Kb.
tarix20.04.2022
ölçüsü20,95 Kb.
#85758
Travmatik shok deganda mexanik shikast ta’siri natijasida orga-


Travmatik shok tushunchasi. Travmatik shok tushunchasiga ta’rif berish ko'pincha qiyinchilikiar tug'diradi. l.K.Axunbayev va G.L.Frenkel (I960) dunyo adabiyotlarida shokka berilgan 119 ta’rifini aniqlashgan. Ko'pgina shokni o'rganuvchi izlanuvchilaming fikricha, bu ta’riflardan hech biri shok tushunchasini to'liq ta’riflamaydi. Shuning uchun quyidagi avtorlar ta’riflari bilan cheklanamiz.

Travmatik shok deganda mexanik shikast ta’siri natijasida orga- nizm faoliyatining buzilishini tushunish qabul qiiingan.

Travmatik shokning chastota va og'irligi shikastlanish darajasiga qarab har urushda oshib bormoqda. Zamonaviy o'qotar qurollardan shikast- lanishlarning 8-10% ida travmatik shok yuzaga kelishi mumkin. Yadro qurolidan shikastlanganlarning 25—30% ida kuzatilishi mumkin.

Travmatik shok etiologiyasi. Travmatik shokning etiologik omili bo'lib, ichki a'zolarning yakka yoki ko'plikdagi og'ir shikastlari, qo'l va oyoqlarning suyaklari ezilishi, mushaklar zaharlanishi bilan kecha- digan og'ir shikastlari, ichki a’zolarning yopiq shikastlari, naysimon va chanoq suyaklarning ko'plikdagi og'ir sinishlari hisoblanadi.

Shunga ko'ra, og'ir mexanik shikastlanishlar travmatik shokning aniq sababi bo'lib hisoblanadi. Odatda bu shikastlanishlar qon yo'qotish bilan kechadi.

Travmatik shok patogenezi. Travmatik shokni o'rganish 250 yil- lardan beri olib borilmoqda. Bu vaqt mobaynida travmatik shok patogenezi to'g'risida ko'pgina nazariyalar taklif etilgan. Lekin bugun- gacha ulardan uchtasi o'rganilagn va tasdiqlangan. Bular, qon-zar- dob yo'qotilishi, toksemiya va neyroreflektorlar nazariyalardir. (O.S. Nasonkin, E.V. Pashkovskiy, 1984).

Travmatik shok patogenezida qon-zardob yo'qotilishi yetakchi rol o'ynaydi. Shok kechishining ma’lum fazasida toksemiya omili muhim rol o'ynaydi. Neyroreflektor ta’sirlar esa ikkilamchi ahamiyat kasb etadi

Travmatik shok gipovolemik va aylanib yuruvchi qon hajmi ye- tishmovchiligi shok kategoriyasiga kiritiladi.

Jarohat hamda o'tkir qon yo'qotish nerv va asosan endokrin sis- temasiga ta’sir qiladi. Simpatiko-adrenal sistemasining stimulyatsiyasi katexolaminlarni (adrenalin, noradrenalin, dofamin) ko'p ishlab chiqa- rilishiga va generalizatsiyalashgan arteriospazmga olib keladi. U ichki a’zolar (o'pka, jigar, oshqozon osti bezi, ichak, buyraklar), shuningdek, teri va mushak sistemasi qon aylanishiga ta’sir qiladi. Shuning uchun shokning kompensatsiya fazasida yurak va bosh miyaga normal sha- roitga qaraganda qo'proq qon keladi. Bu o'zgarish — markaxiashgan qon aylanishi deyiladi. Markazlashgan qon aylanishi — agar uni qisqa vaqt oralig'ida qurilsa, u moslashuv reaksiyasi bo'lib hisoblanadi. Agar u yoki bu yo'l bilan aylanib yuruvchi qon hajmi normallashtiriimasa,

vazokonstriksiya davom etaversa va shunga bog'liq holda kapillyarlar qon oqimi susaysa, ya’ni «mikrosirkuiyatsiya krizisi yuzaga keisa, to'qimalarga kislorod va energetik substratlarning keiishini kamayti- radi va hujayra ichki almashuvning oxirgi mahsulotlari to'planishiga olib keiadi, natijada metabolik atsidoz yuzaga keiadi.

Progressiv shokda bu lokal gipoksik o'zgarishlar davom etishi prekapillyar tomirlar kengayishiga olib keiadi, lekin bu vaqtda postkapillyar tomirlar toraygan bo'ladi. Shuning uchun qon ko'p keiadi, lekin ketishi qiyinlashadi. Qon to'planib qoladi, bu esa kapillyar ichi bosimi oshishiga olib keiadi.

Natijada: 1) plazma interstitsiyga o'tadi; 2) sekin oquvchi qonda qon hujayralari (eritrosit, trombositlar) agregatsiyasi yuzaga keiadi; 3) qonning yopishqoqligi oshadi; 4) shokda qon aylanishining susayishi va qon ivishining tezlashislii umumiy tendensiyasi, kapill- yarlarda spontan qon ivishiga olib keiadi va kapillyar mikrotromblari vujudga keiadi.

Ko'pgina mualliflar fikricha (J.Fine, 1962; L.Gelin, i962;

Zweifach, 1962), shokka xuddi metabolik jarayonlarni normal ke- chishi uchun kerak bo'lgan qonning to'qimalarga kam kelishi natijasida vujudga keladigan ortga qaytmas hujayraviy o'zgarishlardan iborat sin- drom deb qarash mumkin.

Shokka olib kelgan sabalardan qat’i nazar, barcha turdagi shokda mikrosirkulatsiyaning buzilishi kuzatiladi. Hujayra va organlar funk- siyasi buzilishga olib keladigan mikrosirkulatsiyaning buzilishi hayot uchun xavf tug'diradi.

Hujayralar shikasti va ular funksiyasining buzilish darajasi sir- kulyator shokning og'irligi va uni davolash terapiyasini aniqlashga imkon beradi.

Ba’zi organlar sirkulator shokka sezgir bo'ladi. Ularga o'pka, buyrak va jigar kiradi.

0‘pkadagi o'zgarishlar. Shokdagi gipovolemiya o'pkadagi qon aylanishining kamayishiga olib keiadi. Bemorlar nafas qisilishidan shikoyat qilishadi. Bunda tez-tez nafas olish, arterial qonda partsial bosim kamayishi, o'pka elastikligining pasayishi kuzatiladi. Rentgeno- grammada interstitsial o'pka shishi kuzatiladi.

Og'ir shikastlangan bemorlarning 50% o'tkir nafas yetishmovchi- ligidan halok bo'ladi.

Buyraklarda filtratsion va kontsentratsion xususiyatlarining buzilishi va siydik miqdorining kamayishi kuzatiladi.

Jigar. Shok vaqtida jigarda hujayralar nekrozi, sintez va dezin- toksikatsion funksiyalarning pasayishi kuzatilishi mumkin. Jigar funksiyasining o'zgarishi uning fermentlari miqdorini oshishiga qarab aniq- lanadi.

Kislota-ishqor muvozanatining o‘zgarishi. Shokda atsidoz kuzatiladi. U miokard qisqarish funksiyasining buzilishiga, turg‘un va- zodilatatsiyaga, buyraklar funksiyasining pasayishi va oliy nerv faoli- yatining buzilishlariga olib keladi.

Qon ivish sistemasining buzilishi — giperkoagulyatsiyaga, dissemir- lashga tomir ichi ivish jarayoni rivojlanishiga, u esa trombogemor- ragik sindrom (TGS) rivojlanishiga olib keladi. Tomir ichi ivish jarayoni generalizatsiyalashgan xarakterga ega bo'ladi va u mikrosirkula- tor tarmoqdagi qon aylanishini yomonlashtiradi.

Travmatik shok klinikasi va rivojlanish fazalari.

Travmatik shokning kechishi bo'yicha ikkita klinik fazasi bo‘ladi:erektil va torpid.

Erektil faza qo'zg'alish bilan xarakterlanadi. U arterial bosim oshishi, tomirlar spazmi, nafas qisishi, endokrin bezlar faoliyati va modda almashinuvining kuchayishi bilan namoyon bo'ladi. Bunda harakat va nutq markazi qo'zg'alishi kuzatiladi, jabrlangan o'z holatini baholay olmaydi. Teri qoplamlari oqarib, nafas olish va puls tezlashadi, reflekslar, skelet mushaklar tonusi kuchayadi. Erektil faza davomiyligi bir necha minutdan bir necha soatlargacha davom etishi mumkin.

Shokning torpid fazasi organizmning hayotiy funksiyalarning susayishi bilan xarakterlanadi. Shokning bu fazasini N.I.Pirogov quyi- dagicha ta'riflangan: «Bog'lov punktida oyog'i yoki qo'li uzilgan, harakatsiz qotib qolgan askar yotibdi, u qichqirmayapti, og'riqdan shikoyat ham qilmayapti, hech narsa so'ramayapti; uning tanasi sovuq, yuzi murdanikdek oqargan, nigohi uzoqqa tikilgan, harakatsiz; pulsi ipsimon. Terisi va jarohati sezgisi yo'qolgan, lekin jarohatda osilib turgan katta nervni nima bilandir ta’sirlashtirilsa, be- mor ba’zi mushaklarini harakatlantiradi».

Shunday qilib, travmatik shok uchun bemor ongi saqlangan, lekin unda yaqqol muloqot qilish qiyin bo'ladi. Teri qoplamlari oqargan va nam, tana harorati pasaygan, yuza va chuqur reflekslar susay- gan yoki umuman yo'qolgan, ba’zan patologik reflekslar paydo bo'ladi, nafas olishi yuzaki, puls kuchaygan va arterial bosim pasaygan.

Klinik-patofiziologik o'zgarishlarga ko'ra shokning 3ta ketma-ket bosqichi bo'ladi.

bosqich - sirkulator o'zgarishlar (vazokonstriksiya) bosqichidir. Bu bosqichda bemor yuzi sovuq, oqargan, nam teri, biroz tezlashgan puls, arterial bosimi biroz pasaygan, nafas olishi tezlashgan.

bosqich - tomirlar dilyatatsiyasi, mikrosirkulator tarmoqda tomir ichi ivish jarayoni boshlanishi va buyraklar faoliyatining buzilishi (shokdagi buyrak) bilan xarakterlanadi. Klinik jihatdan — qo'l-oyoq- larda sianoz, taxikardiya, A/В pasayishi, tormozlanish kuzatiladi.

HI bosqich - tomirli atoniya va almashinuv buzilish bosqichidir.

Bunda turli a’zolarda, o‘pka, jigarlarda tomir ichi dessiminirlangan ivish jarayonining nekrotik o'choqli shikastlari, gipoksiya, metabolik atsidoz kuzatiladi. Klinik jihatdan — yuz, qo‘l-oyoqlarning kulrangda bo'lishi, ipsimon puls, past AQB, tez yuzaki nafas, qorachiqlar kengayishi, reaksiya sekinlashganligi kuzatiladi.

Travmatik shokning og‘irligi bo‘yicha tasnifi.

daraja (yengil shok) bunda teri qoplamlari oqargan, puls daqiqa- da 100 marta, A\B 100/60 mm.sim.ust, tana harorati normada, nafas olish o'zgarmagan. Bemor hushida, ba’zi qo'zg'alishlar bo'lishi mumkin.

daraja (o'rta og'irlikdagi shok) - bunda teri qoplamlari oqargan, puls daqiqada 110—120 marta, AQB 90/60, 80/50 mm.sim.ust., tana harorati pasaygan, nafas olish tezlashgan. Bemor hushida, tor- mozlanish yo'q.

daraja (og'ir shok) — teri qopiamalari oqargan va sovuq ter bilan qoplangan, puls ipsimon, daqiqada 120 marta, AQB 70/60, 60/40 mm.sim.ust, tana harorati 35"S dan past, nafas olish tezlashgan. AQBni 60 mm. sim.ust.dan pasayishini Cannon «kritik holat» deb nomlagan. Bundan keyingi davrda terminal holat rivojlanadi.

Terminal holat (IV darajadagi shok). U agonal oldi, agonal holat va klinik o'lim darajalariga bo'linadi va hayotiy funksiyalarni klinik o'lim darajasigacha bo'lgan susayishi bilan xarakterlanadi.

Jabrlanganning holatini, shok darajasini puls va AQB ko'rsatkichlariga asoslanadigan shok indeksi (ko'rsatkichi) yordamida aniqlanadi.

Agar indeks 1 dan kichik bo'lsa (puls daqiqada 70 ta, AQB П0), bemorning holati xavf tug'dirmaydi. Agar indeks 1 ga teng bo'lsa (puls 110 ta, AQB 110), bemor holati xavfli, o'rta darajadagi shok, qon yo'qotish 20—30% ga teng. Agar indeks 1 dan katta bo'lsa (puls

II0 ta, AQB 80 mm.sim.ust.) — xavf soluvchi shok, qon yo'qotish esa 30—50% ga teng.

Agonal oldi holatida faqatgina yirik arteriyalarda: son va uyqu arteriyalarida pulsni aniqlash mumkin. AQB aniqlanmaydi, nafas olish yuzaki, ritmik. Bemor hushsiz.

Agonal holatida yuqoridagi o'zgarishlarga qo'shimcha nafas olish- ning buzilishi: aritmik, tez-tez, Cheyn-Stoks (Cheyne-Stokes) tipidagi nafas qo'shiladi. Ko'z reflekslari yo'qolgan, ixtiyorsiz siydik aj- ratish va ich kelishi, yirik arteriyalarda puls o'rtacha taxi yoki bradikar- diya kuzatiladi.

Klinik o‘Iim — nafas olish va yurak to'xtashidan boshlanadi. Yirik tomirlarda puls aniqlanmaydi, arefleksiya, terming mumsimon oqarishi, qorachiqlar kengayishi kuzatiladi, u 5—7 daqiqa davom etadi. Tez shikastlanuvchi a’zolarda (miya, miokard) ortga qaytmas o'zgarishlar hali rivojlanmagan. Oiganizmni tiriltirish mumkin.

54

Klinik o'limdan keyin biologik o'lim yuzaga keladi, hayotga layo- qatsiz o'zgarishlar kuzatiladi. Reanimatsion choraiar natija bermaydi.



Tramatik shokni davolash 5 yo‘nalishda olib boriiadi:

Hayotga xavf soluvchi jarohatlarni davolash. Ba’zi hollarda bu tadbirlar vaqtincha xarakterga ega bo'lishi mumkin (jgut qo'yish, bog'lam qo'yish, immobilizatsiya), boshqa hollarda esa (ichki a’zolar shikastlanishi va ichki qon ketishlar)davolash operativ aralashuvni talab etadi.

Shokdagi impulslarni to'xtatish (og'riqqa qarshi terapiya)

usul birlashmasi orqali amalga oshiriladi. Bular immobilizatsiya, travmatik uchoqning mahalliy blokadasi (og'riqsizlantirish), analgetik va neyroleptik preparatlami qo'llash.

Aylanib yuruvchi qon hajmini (AQH) to'ldirish va qonning reologik xususiyatlarini normallashtirish: reopoliglyukin, poliglyukin va boshqa kristalloid eritmalar geparinlar infuziyasi orqali amalga oshiriladi. Agar travmatik shok gemorragik sindrom bilan birga kechsa qon transfuziyasi qilinadi.

Metabolizm korreksiyasi — gipoksiya va respirator atsidozni bartaraf qilish ~ kislorod ingalyatsiyasi, og'ir hollarda o'pka sun’iy ventilyatsiyasi bilan amalga oshiriladi.

Medikamentoz antigipoksik terapiya biologik oksidlanishni yax- shilovchi preparatlar: droperidol, kalsiy glyukonat (vitamin V15), si- toxrom S, natriy oksibutirat, pentoksil, metatsil va boshqalarni qo'llash bilan amalga oshiriladi.

Metabolik atsidoz va giperkaliemiya korreksiyasi uchun natriy bikarbonat, glukoza insulin bilan birga kalsiy va magniylarni vena ichiga yuboriladi.

A ’zolarning funksional о ‘zgarishlarini davolash va profilaktikasi. Bular o'tkir nafas yetishmovchiligi (shokdagi o'pka), o'tkir buyrak yetishmovchiligi (shokdagi buyrak), miokard va jigardagi o'zgarishlar.

Travmatik shok davrida tibbiy ko‘chirish bosqichlarida davolash tadbirlari.

Birinchi tibbiy yordam — urush maydonida (shikastlanish o'chog'ida) o'z-o'ziga yoki bir-biriga tartibida sanitar yoki saninstruktor quyidagi shokka qarshi tadbirlarni amalga oshiradi: nafas yo'llarini ozod etish(til fiksatsiyasi, og'izga tushgan moddalardan, qondan tozalash); tashqi qon ketishni vaqtincha to'xtatish; yaradoming nafasini tiklash uchun orqasiga yotqiziladi, boshi pastga tushiriladi, pastki jag'ni oldinga chiqariladi, «og'izdan og'izga*, «og'izdan burunga» usulida o'pka sun’iy ventilyatsiyasi qilinadi',yurak to'xtab qolganda yurak massaji; ko'krak qafasi jarohati bo'lsa okklyuzion bog'lam qo'yiladi, transport immobilizatsiyasi qilinadi.

Agar bemor mustaqil nafas olsa, unga yarim o'tirgan holat beri-

55

ladi. Og'riq sindromini kamaytirish maqsadida shpris-tyubik bilan narkotik yoki analgetik eritma yuboriladi. Jabrlanganni urush may- donidan agar u «hushsiz bo'lsa» oshqozon tarkibi, qon va shilliqlar aspiratsiyasining oldini olish maqsadida qorin bilan yotqizib, boshini chap tomonga qiyshaytirilgan holda olib chiqiladi.



Vrachgacha bo'lgan yordam. Yuqorida sanab o'tilganlardan tashqari quyidagi shokka qarshi tadbirlar qilinadi: standart shinalar bilan transport immobilizatsiyasi, qon to'xtatish uchun jgut va bog'lamlami qo'yish, analgetiklardan tashqari yurak va nafas faoliyatini tiklovchi preparatlar yuborish. ADR-2 yoki DP—10 apparatlari yor- damida o'pka su’niy ventilyatsiyasi, og'iz kengaytirgich va til ushlagich yordamida og'izni, yuqori nafas yo'llarini ochish. Yaralanganni isitish choralari: issiq suyuqliklar ichirish, alkogol analgeziyasini qo'llash.

Birinchi vrachiik yordami (BrTP) shok holatidagi yaralangan- larga birinchi yordam bog'lov xonasida amalga oshiriladi. Saralash maydonchasida bemorlar 4 guruhga ajratiladi.

guruh: bu yerga kelganda hayotga xavf soluvchi jarohat va o'zgarishlar: nafas to'xtashi, yurak to'xtashi, A/В ning kritik tushishi (70 mm.sim.ust.dan past), to‘xtatilmagan tashqi qon ketish bo'lsa, ularni bog'lov xonasiga birinchi bo'lib yuboriladi.

guruh: hayotga bevosita xavf soluvchi o'zgarishlar yo'q, 2—3- darajadagi shok holati. Ularni bog'lov xonasiga ikkinchi bo'lib yuboriladi.

guruh: ichki qon ketish belgilari bo'lgan shok holatidagi yara- langanlar. Ularga tibbiy yordam (og'riqsizlantirish, isitish) saralash maydonida ko'rsatiladi va ulardan birini navbatda malakali tibbiy yordam punktiga yuboriladi.

guruh: I darajali shokdagi yaralanganlar. Ularga saralash maydonida yordam ko'rsatiladi:transport immobilizatsiyasi, og'riqsizlantirish, isitish, alkogol berish va boshqalar.

BrTP boglov xonasidagi shokka qarshi tadbirlar hajmi. Eng awal nafas yetishmovchiligini bartaraf qilish bo'yicha tadbirlar: yuqori nafas yo'llari o'tkazuvchanligini tiklash, traxeya va bronxlardan qon va shil- liqlarni chiqarib tashlash, tilni tikib qo'yish yoki havo olgich kirgazish, traxeya intubatsiyasi, «Lada», «Pnevmat—I» apparatlari yordamida o'pka sun’iy ventilyatsiyasi, okklyuzion bog'lami qo'yish, kuchli kla- panli pnevmotoraks bo'lsa, plevra bo'shlig'ini drenajlash; vaqtincha- lik qon to'xtatish; aylanib yuruvchi qon hajmini (AQH) plazma o'rnini bosuvchilar bilan to'ldirish (vena ichiga poliglyukin, 0,9% li natriy xlorid, 5%li glukoza va b. suyuqliklardan 1-2 I. quyish); agar qon yo'qotish HI darajada bo'lsa 0(1) guruhdagi qonni quyish, vagosim- patik, paranefral va mahalliy travmatik o'choqli novokain blokadalar

56

qilish, kortikosteroidlar, og'riqsizlantiruvchi va yurak preparatlari yuborish, qo'l va oyoqlar transport immobilizatsiyasi.



BrTPda shokka qarshi tadbirlar kompleksi qilinadi. Davolash nati- jasidan qat’i nazar yaralanganlarni ixtisoslashgan tibbiy yordam bos- qichiga yuboriladi.

Travmatik shokni davolashda vaqt muhim rol o'ynaydi. Shokni davolash qancha erta boshlansa, natijasi shuncha yaxshi bo'ladi.

Ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam bosqich ida travmatik shokni yakuniy davolash. Ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam bosqichida shok holatidagi bemorlar 3 guruhga bo‘linadi:

guruh - hayotiy muhim organ shikasti va to'xtamagan ichki qon ketishi. Ularni darhol operatsiya xonasiga yuboriladi va laparatomiya, torakotomiya qilinadi, shikastlangan a’zoda operatsiya qilinadi va bir vaqtning o‘zida shokka qarshi terapiya o‘tkaziladi.

guruh - 1-2 soatdan keyin xirurgik ishlov bersa bo‘ladigan shikastli yaradorlar. Ularni shokka qarshi palataga yotqiziladi, u yer- da qo'shimcha tekshiruvlar o'tkazish bilan birga shokka qarshi terapiya qilinadi.

guruh— darhol xirurgik davo qilish shart bo'imagan yaralanganlar. Ularni shokni davolash uchun shokka qarshi palataga yotqiziladi.

Konservativ davolashga quyidagilar kiradi:

Qo'l yoki oyoqdagi yuza venalardan birini kanyulizatsiyasi, zarur bo'lsa yuqori kovak venaga polixlorvinil kateter qo'yiladi.

Diurezni har soatda o'lchab turish uchun siydik qopiga kateter qo'yish.

Oshqozonga zond qo'yish.

Gemodinamik o'zgarishlarni yaxshilash. U aylanib yuruvchi qon hajmini tez to'Idirish maqsadida amalga oshiriladi. Yo'qotilgan qon hajmining o'rnini to'Idirish uchun eng yaxshi transfuzion muhit bo'lib, kolloid eritmalar (poliglyukin, reopoliglyukin, jelatinol) va oqsil tabi- atli kolloid eritmalar (albumin, protein) hisoblanadi. Transfuzion tartib plazma o'rnini bosuvchilar va qonning quyidagi nisbatda yuborilishi asosida tuziladi.

1 — 1,5 I qon yo'qotganda faqat plazma o'rnini bosuvchilar;

1,5 — 2,5 1 qon yo'qotganda plazma o'rnini bosuvchilar va qon !:1 nisbatda;

2,5 litrdan ko'p qon yo'qotganda 2 hajm qon, 1 hajm plazma o'rnini bosuvchi suyuqliklar va qo'shimcha tuzli eritmalar.

Qonni transfuziya qilish qoidasi:

Iloji boricha bir xil guruhdagi qonni quyish.

3 sutkadan ortiq bir xil guruhdagi qonni quyish;

Qonni plazma o'rnini bosuvchilar bilan birga quyish.

Transfuziya tezligi yuqori bo'lishi kerak. Aniqlab bo'lmas AQB 1

57

daqiqada 250 — 300 ml bo'lishi kerak. Venoz bosim fiziologik dara- jaga yetganda (60 — 100 mm sim. ust.) sekin quyishga o'tilsa bo'ladi.



Markaziy nerv sistemasi o'zgarishlarini yaxshilash.

Singan joyda novokainli blokada qilish.

Analgetiklarni antigistaminlar bilan birga buyurish.

Yo'qotilgan qon o'rni to'Idirilgandan so'ng doimiy neyrovegetativ blokadani ta’minlash uchun droperidol, sibazon (seduk- sen), natriy oksibutirati preparatlarini o‘rta dozada yuborish mum-

Gaz almashinuvini yaxshilash:

Yuqori nafas yo'llari o'tkazuvchanligini tekshirish, og'iz bo'shlig'i va yutqinni tozalash.

Qovurg'alar singan joyga spirt-novokain blokadasi.

Nafas olish keskin susayganda - o'pka sun'iy ventilyatsiyasi.

Qonning reologik xususiyatlarini normallashtirish va trombo- gemorragik sindromni davolash.

Plevra bo'shlig'ini punksiya qilish va qon, havoni so'rib olish.

Yuqori nafas yo'llari uzoq sanatsiyasida traxeostomiya qilish.

Oshqozon-ichak sistemasi parezlariga qarshi choralar.

Endokrin o'zgarishlarni yaxshilash

Gidrokartizonga nisbatan hisoblaganda 1000 — 1500 mg glyu- kokortikoid garmonlar qilish.

Modda almashinuvidagi buzilishlarni to'g'rilash.

Uglevodning kontsentrlangan eritmalari (glukoza 10, 15, 20%).

Yaqqol namoyon bo'lgan metabolik atsidozda 4% li 300-400 ml natriy bikarbonati yuborish.

Gidropon balansni ushlab turish uchun: Ringer eritmasi, lak- tasol, glukoza 5%, KC1 7,5%, NaCl 5,8% eritmalari yuborish.

Ivishning o‘tkir buzilishlarini to‘g‘rilash

Davolash tadbirlari trombogemorragik sindromning bosqichiga bog'liq bo'ladi. Dissemirlangan tomir ichi ivishda, ivish vaqti koagu- logramma va trombositlar miqdorini nazorat qilgan holda geparin va reopoliglukin; gipofibrinogenemiyada geparin, 3 gr dan 8 gr gacha fibrinogen va to'g'ridan to'g'ri qon quyish. Fibrinoliz bosqichida fib- rinoliz ingibitorlari: kontrikal - 25000 Yed., EAKK (epsilon-ami- nokapron kislota) qilinadi.



Travmatik shokni davolash boshlangan vaqtga aylanib yuruvchi qon hajmi mikrosirkulatsiya va buyrak funksiyalari tiklanish tezligiga bevosita bog'liq bo'ladi
Yüklə 20,95 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə