Türkiye’de bir ilk: Mersin ilinde omurgalı fosili Metaxytherium



Yüklə 18,24 Kb.

tarix30.12.2017
ölçüsü18,24 Kb.


Türkiye’de bir ilk: Mersin ilinde omurgalı fosili Metaxytherium (Deniz İneği) bulgusu

Emekli   memur   Mehmet   Demirci   kara   avcılığı   yaparken,   bir   ı   kaya   bloğu   içinde 

omurga parçaları görmüş ve fotoğrafını çekerek, MEÜ Jeoloji Mühendisliği Bölümü öğretim 

üyesi Prof. Dr. Selim İnan’a ihbarda bulunmuştur. 

Fosil bulgusu, öğretim elemanları Prof.Dr. Selim İnan, Prof.Dr. Nurdan İnan, Doç.Dr. 

Kemal   Taslı,   Doç.Dr.   Muhsin   Eren,   Arş.Gör.Dr.   Hayati   Koç,   Arş.Gör.Dr.   Kıvanç   Zorlu, 

Arş.Gör.Dr. Hidayet Taga, Arş.Gör. Kemal Zorlu, lisans öğrencileri Okay Arslanbaş ve Fırat 

Demircan’dan oluşan bir ekip tarafından (Resim 1)  yerinde incelenmiştir.



Resim 1. MEÜ Jeoloji Mühendisliği Bölümünden araştırma ekibi bulgu yerinde.

Omurgalı fosili, Sandal Dağı güneyindeki (Erdemli ilçesi batısı) Miyosen yaşlı (25-5 

milyon yıl)   kireçtaşı kayalarından oluşan Karaisalı formasyonunda, yaklaşık 2.5 tonluk bir 

blok içinde bulunmuştur. Kaya bloğunun çevresinde define arayıcıları tarafından patlatma ve 

kazı yapıldığı anlaşılmaktadır.

          Fosilde kaburga ve omur kemikleriyle ön yüzgeç parçaları çok iyi korunmuştur (Resim 

2 ve 3). Göğüs kafesi genişliği 86 cm, omurga uzunluğu 82 cm’dir. 



          Baş ve kuyruk kısımları, fosilleşme öncesi parçalanma-sürüklenme olayları nedeniyle 

mevcut değildir.  Yapılan yüzey araştırmasında bu parçalar bulunamamış, ancak buluntudan 

100   metre   güneyde   bir   başka   bireye   ait   kaburga   parçaları   bulunmuştur.   Daha   detaylı 

araştırmalarla bulgu sayısının artacağı düşünülmektedir.



Resim 2. Deniz ineği fosilinin kaburga ve omur kemikleri ile sol alt kesimde görülen yüzgeç 

parçaları.




 

Resim   3.  Deniz   ineği   fosilinin   kireçtaşı   içinde   bulunan   kaburga   kemikleri.   Kireçtaşının 

kendisi de bol gastropod (karından bacaklılar) ve pectenid pelespod (balta ayaklılar) 

kabuğu gibi fosiller içerir.    

       


Tarafımızdan yapılan ilk araştırmalarda kabaca denizel memeli olarak tanımlanmış 

olan   fosil   kalıntısının   fotoğrafları,   Teksas   Tech   Üniversitesi’nde   (ABD)   omurgalı   fosiller 

üzerine   doktora   çalışması   yapan   Murat   Maga’ya     gönderilmiş,   fosilin   deniz   inekleri 

grubundan  Metaxytherium medium  türüne ait olduğu bilgisine ulaşılmıştır.  

Bu fosil Türkiye’de ilk kez bulunmuş olup,   Dokuz Eylül Üniversitesi Doğa Tarihi 

Müzesi  Müdürü     Prof.  Dr.   Tanju   Kaya   da  bu   fosil   bulgusunun  Türkiye’de   ilk  olduğunu 

doğrulamış,   Toros kuşağında   farklı ihbarların değerlendirilmesiyle fosil sayının artacağını 

belirtmiştir. 

Deniz ineği fosili,  Türkiye’de ilk kez bulunması ve jeolojik geçmişteki coğrafya, 

iklim, yaşam - ortamsal koşullarla, dünya ve ülkemizin jeoloji tarihi  hakkında bilgiler 

vermesi     gibi   bilimsel   öneminin   yanı   sıra,   toplumun   ilgisini   çekecek   büyüklük   ve 

güzelliktedir. 

          Bu tür bulgular, Mersin ilinin arkeolojik açıdan olduğu kadar, doğa tarihinin jeolojik 

eserleri bakımından da büyük zenginliklere sahip olduğunu göstermektedir.  

          




         Fosilin  Genel Özellikleri

          Paleontolojik inceleme  ve literatür bilgilerine göre, bulunan omurgalı fosiline ilişkin 

genel özellikler aşağıda sunulmuştur.

SistematikMetaxytherium De Christol 1840 cinsi, memeliler sınıfının Sirenia takımına bağlı 

Dugongidae ailesi içinde sınıflandırılmış, Deniz inekleri (sea cows) grubuna aittir.



Morfolojik   özellikler:    Fosil   bulgusunda   10   kaburga,   10   omur   sayılmıştır.   Omurga 

yüksekliği  71 cm’dir. Omur kemiği genişliği 7-12 cm, yüksekliği 5.5-8 cm arasında değişir. 

En geniş omurga yukarıdan aşağı  8.,  en dar  omur  3.,  en kısa omur 7.,  en yüksek omur  4. 

ve 10. omurlardır. Kaburgaların uzunluğu yukarıdan aşağı doğru 17 cm’den, 7. kaburgada 63 

cm’ye kadar artmaktadır. Son kaburganın boyu da 17 cm‘dir.  Kaburga kemiklerinin ortalama 

kalınlığı 4 cm’dir. Resim 2’nin sol alt  tarafında görülen yüzgeç çıkışlarında uzunluk 15 cm., 

en geniş yerler 10-12 cm, orta kesimler 6-8 cm’dir. 

Diğer fosil bulgu yerleri ve yaşıMetaxytherium medium (Desmarest 1822) türü Fransa ve 

İtalya-Toscano’da Geç Miyosen yaşlı (11-5 MYÖ) kayalarda bulunmuştur. Italya’da bulunan 

fosil bugüne kadar bulunanlar içinde en tam olanıdır (Resim 4). 

Bu tür, Geç Pliyosen’de (5-3.5 MYÖ) yok olmuştur. Yani bu cinsin günümüzde yaşayan 

örneği yoktur. 

Resim 4Metaxytherium medium türünün İtalya’da sergilenen tam fosili.



Deniz inekleri hakkında genel bilgiler:  Deniz ineklerinin (sirenianlar) günümüzde yaşayan 

5 türü vardır. Tropikal ve yarı tropikal deniz sularında yaşarlar. 3-3.5 m uzunluğa ve 450-800 

kg ağırlığa ulaşabilirler. Ortalama ömürleri 60-70 yıldır. Tüm yaşamlarını su içinde geçirirler. 

Deniz   çimenleri   ve   yosunlarla   beslenirler.   Akciğer   solunumu   yaparlar.   Su   içinde   20   dk 

kalabilirler, ancak 5 dakikada bir su üstüne çıkarlar. Su içine dalış sırasında burun deliklerini 

kapaklar yardımıyla kapatırlar. Baş kısmına yakın palet benzeri iki yüzgeç ve yassı bir kuyruk 

yardımıyla hareket ederler (Resim 5). Sakin ve zaman zaman sosyal davranışlı hayvanlardır. 

Yunuslar gibi tıklama ve cıvıltı sesleri çıkararak birbirleriyle iletişim kurarlar. 15-20 bireyden 

oluşan aile grupları halinde veya yalnız yaşarlar. Burun deliklerini su üstünde tutarak uyurlar. 

     


Resim 5. Bulunan fosil Metaxytherium,  günümüz denizlerinde yaşayan deniz inekleri 

(Sirenia) grubunun bir üyesi olan manate’ye  benzerdir.




Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə