ÜSTÜn yetenekli Çocuklar biLDİRİler kitabi



Yüklə 2,17 Mb.
səhifə25/37
tarix20.09.2017
ölçüsü2,17 Mb.
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   37
YÖNTEM

Bu araştırma Nedensel Karşılaştırma (Causal Comparative) ve Korelasyonel yönteme dayalı bir çalışmadır. Nedensel Karşılaştırma yöntemi (Causal-Comperative Method) bir deneysel araştırma yapma öncesi veya deneysel çalışma yerine değişkenler arası ilişkileri araştıran bir yöntemdir.


Araştırma Grubu

Araştırma grubu Erzincan, Kayseri, Ordu, Samsun, Trabzon ve Zonguldak Fen liseleri ikinci ve üçüncü sınıflarından tesadüfi olarak seçilen 489 öğrenciden oluşmaktadır.162 kız ve 327 erkek öğrenciden oluşan örneklem grubunun yaş ortalaması ise 17.01’dir.


Araştırmada Kullanılan Veri Toplama Araçları

Araştırmada kullanılan veriler altı ölçme aracı ile toplanmıştır. Bunlardan birincisi araştırmacı tarafından hazırlanan örneklem grubu ile ilgili demografik verilerle ilgili sorulardan oluşan bilgi formudur. Kullanılan diğer veri toplama araçları ise Sınav Kaygısı Envanteri, Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Rotter Kontrol Odağı Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Envanteri’nin Benlik Saygısı alt ölçeği ve Problem Çözme Becerileri Envanteri’dir.

Veri analizleri SPSS/WINDOWS programıyla gerçekleştirilmiştir. İstatistik işlemleri yapılmadan önce, veriler doğruluk ve değişik istatistik işlemlerine uygunluk açısından SPSS EXPLORE ile ön testten geçirilmiştir. Bu şekilde eksik olan testlerin yanı sıra aşırı uçlardaki puanların bulunduğu testler elimine edilmiştir. Daha sonra yapılan işlemlerde deskriptif istatistik yanında, araştırmanın temel denencesi olan mükemmeliyetçiğin yanı sıra benlik saygısı, kontrol odağı, öz-yetrlilik ve problem çözme becerilerinin sınav kaygısını yordayıcılığı Çok Yönlü Hiyerarşik Regresyon Analizi ile gerçekleştirilmiştir. Tüm analizler = .05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir.
BULGULAR

Duyuşsallık Puanlarını Yordayıcı Hiyerarşik Regresyon Analizi Bulguları:

Sınav kaygısının duyuşsallık boyutunun yaş, cinsiyet, problem çözme becerileri ve alt boyutları, benlik saygısı, kontrol odağı, öz-yeterlilik, mükemmeliyetçilik ve mükemmeliyetçilik alt boyutları ile yordanmasına dönük bulgular hiyerarşik regresyon analizi ile elde edilmiştir. Regresyon analizinde gerçekleştirilen model çerçevesinde sınav kaygısının duyuşsallık boyutunun yordanmasında temelde mükemmeliyetçilik tutumları ele alınmasına rağmen ön ve ara etkileri kontrol altına alma ve elimine etme amacıyla birçok değişken model içerisine alınmıştır. Bu değişkenler yaş ve cinsiyet gibi demografik ön değişkenlerin yanı sıra problem çözme becerileri olan aceleci, düşünen, kaçıngan, değerlendirici, kendine güvenli ve planlı yaklaşım, kontrol odağı ve benlik saygısı ile öz-yeterlilik inançlarından oluşan ara değişkenlerdir. Tüm belirtilen değişkenler mükemmeliyetçilik tutumlarından önce ele alınarak bunların kovaryetif etkileri kontrol altına alınmıştır.

Altı adımda gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizinde birinci adımda yaş ve cinsiyet, ikinci adımda problem çözme becerileri olan aceleci, düşünen, kaçıngan, değerlendirici, kendine güvenli ve planlı yaklaşım, üçüncü adımda benlik saygısı, dördüncü adımda kontrol odağı, beşinci adımda öz-yeterlilik, altıncı ve son adımda mükemmeliyetçilik boyutları olan düzen, hatalara aşırı ilgi, davranışlarından şüphe, aile beklentileri, ailesel eleştiri ve kişisel standartlar girilmiştir. Birinci adımın özgün katkısının model içerisinde anlamlı olduğu belirlenmiştir, R2=.04, F (2/486)=10.02, p<.001. Birinci adımda girilen demografik değişkenlerden cinsiyetin de özgün katkısının olduğu anlaşılmıştır, = -.19, p< .001.

Bunun yanı sıra birinci adımda girilen diğer bir demografik değişken olan yaşın özgün katkısının olmadığı belirlenmiştir, = .03, p>.05.

İkinci adımda girilen problem çözme becerilerinin modele toplam katkısının anlamlı olduğu görülmektedir, R2= .13, F (6/480) = 8.24, p<.001. Bu adımda modele girilen aceleci yaklaşım, =-.16, p<.001, kaçıngan yaklaşım, =-.14, p<.01 ve planlı yaklaşımın, =.10, p<.01, özgün katkılarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir. Diğer problem çözme becerileri olan düşünen, değerlendirici ve kendine güvenli yaklaşımın özgün katkıları anlamlı bulunmamıştır.

Modele üçüncü adımda girilen benlik saygısının toplam katkısının anlamlı olmadığı belirlenmiştir, R2=.13, F (1/479) =2.11, p>.05. Dördüncü adımda girilen kontrol odağının modele özgün katkısının olduğu anlaşılmıştır, R2=.16, F (1/478) =14.19, p<.001. Beşinci adımda girilen öz-yeterliliğin de modele özgün katkısının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir, R2=.19, F (1/477) = 16.83), p<.001.

Modele altıncı olarak girilen ve önceki bütün değişkenlerin kovaryetif etkilerinin elimine edildiği aşamada mükemmeliyetçiliğin yordayıcı etkisi araştırılmıştır. Mükemmeliyetçiliğin modele özgün katkısının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir, R2=.27, F (6/471) = 8.9, p<.001. Bunun yanı sıra altıncı adımda modele girilen mükemmeliyetçilik boyutlarından hatalara aşırı ilgi, =.23, p<.001 ve davranışlardan şüphenin, =.12, p<.01, özgün katkılarının da anlamlı olduğu belirlenmiştir. Altıncı adımda modele girilen diğer mükemmeliyetçilik boyutları olan düzen, aile beklentileri, ailesel eleştiri ve kişisel standartlar sınav kaygısının duyuşsallık boyutunu yordamada anlamlı bulunmamıştır.


Tablo 1: Duyuşsallık Üzerinde Çok Yönlü Regresyon Analizi

Not: AceYak: Aceleci Yaklaşım PlanYak: Planlı Yaklaşım Hatilgi: Hatalara aşırı İlgi

DüşYak: Düşünen Yaklaşım Bsaygı : Benlik Saygısı Şüphe : Şüphe

KaçYak: Kaçınan Yaklaşım Kodğı : Kontrol Odağı Beklen: Aile Beklentileri

DeğYak: Değerlendirici Yaklaşım Öyeter : Öz-Yeterlilik Eleştri : Ailesel Eleştiri

KgüYak: Kendine Güvenli Yaklaşım Düzen : Düzen Standrt:Kişisel Standartlar


Kuruntu Puanlarını Yordayıcı Hiyerarşik Regresyon Analizi Bulguları:

Sınav kaygısının duyuşsallık boyunda olduğu gibi kuruntu boyutunun yordanmasına yönelik bulgular da hiyerarşik regresyon analizi ile elde edilmiştir. Regresyon analizinde gerçekleştirilen model çerçevesinde sınav kaygısının kuruntu boyutunun yordanmasında temelde mükemmeliyetçilik tutumları ele alınmasına rağmen ön ve ara etkileri kontrol altına alma ve elimine etme amacıyla birçok değişken model içerisine alınmıştır. Bu değişkenler yaş ve cinsiyet gibi demografik ön değişkenlerin yanı sıra problem çözme becerileri olan aceleci, düşünen, kaçıngan, değerlendirici, kendine güvenli ve planlı yaklaşım, kontrol odağı ve benlik saygısı ile öz-yeterlilik inançlarından oluşan ara değişkenlerdir. Tüm belirtilen değişkenler mükemmeliyetçilik tutumlarından önce ele alınarak bunların kovaryetif etkileri kontrol altına alınmıştır.

Altı adımda gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizinde birinci adımda yaş ve cinsiyet, ikinci adımda problem çözme becerileri olan aceleci, düşünen, kaçıngan, değerlendirici, kendine güvenli ve planlı yaklaşım, üçüncü adımda benlik saygısı, dördüncü adımda kontrol odağı, beşinci adımda öz-yeterlilik, altıncı ve son adımda mükemmeliyetçilik boyutları olan düzen, hatalara aşırı ilgi, davranışlarından şüphe, aile beklentileri, ailesel eleştiri ve kişisel standartlar girilmiştir. Birinci adımın özgün katkısının model içerisinde anlamlı olduğu belirlenmiştir, R2=.02, F (2/486)=5.42, p<.05.Bunun yanı sıra birinci adımda girilen demografik değişkenler olan yaş, =.08, p<.05 ve cinsiyetin, = -.11, p<.01, de özgün katkılarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir.

İkinci adımda modele girilen problem çözme becerilerinin modele toplam katkısının anlamlı olduğu bulunmuştur, R2=.15, F (6/480) = 11.98, p<.001. Bu adımda modele girilen problem çözme becerilerinden aceleci yaklaşım, = -.18, p<.001, kaçıngan yaklaşım, = -.18, p<.001, kendine güvenli yaklaşım, =.15, p<.01 ve planlı yaklaşımın da, =.12, p<.05, modele özgün katkılarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu anlaşılmıştır. Diğer problem çözme becerileri olan düşünen yaklaşım, = -.01, p>.05, ve değerlendirici yaklaşımın, = -.06, p>.05, modele özgün katkılarının olmadığı anlaşılmıştır.

Üçüncü adımda girilen benlik saygısının modele özgün katkısının olduğu bulunmuştur, R2=.16, F (1/479) =16.06, p<.001. Modele dördüncü adımda girilen kontrol odağının, R2= .19, F (1/478)= 8.2, p<.01 ve beşinci adım olarak girilen öz-yeterlilik inançlarının da, R2= .22, F (1/477) = 16.07, p<.001, modele özgün katkıları anlamlı bulunmuştur.

Modele altıncı olarak girilen ve önceki bütün değişkenlerin kovaryetif etkilerinin elimine edildiği aşamada mükemmeliyetçiliğin sınav kaygısının kuruntu boyutunu yordayıcı etkisi araştırılmıştır. Mükemmeliyetçiliğin modele özgün katkısının anlamlı olduğu bulunmuştur, R2= .34, F (6/471) =15.09, p<.001. bunun yanı sıra altıncı adımda modele girilen mükemmeliyetçilik boyutlarından hatalara aşırı ilgi, =.20, p< 001, davranışlardan şüphe, =.20, p<.001, ailesel eleştiri, =.17, p< .001, ve kişisel standartların, = -.16, p<.001, modele özgün katkılarının olduğu belirlenmiştir. Altıncı adımda modele girilen düzen, = -.03, p> .05, ve aile beklentileri, = -.02, p> .05, sınav kaygısının kuruntu boyutunu yordamada anlamlı bulunmamıştır.


Tablo 2: Kuruntu Üzerinde Çok Yönlü Regresyon Analizi

Not: AceYak: Aceleci Yaklaşım PlanYak: Planlı Yaklaşım Hatilgi: Hatalara aşırı İlgi

DüşYak: Düşünen Yaklaşım Bsaygı : Benlik Saygısı Şüphe : Şüphe

KaçYak: Kaçınan Yaklaşım Kodğı : Kontrol Odağı Beklen: Aile Beklentileri

DeğYak: Değerlendirici Yaklaşım Öyeter : Öz-Yeterlilik Eleştri : Ailesel Eleştiri

KgüYak: Kendine Güvenli Yaklaşım Düzen : Düzen Standrt:Kişisel Standartlar


TARTIŞMA ve ÖNERİLER

Çalışmanın amacı üstün yetenekli öğrencilerde mükemmeliyetçilik ve sınav kaygısı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Üstün yetenekli çocuklarda sınav kaygısını yordamada mükemmeliyetçilik ile benlik saygısı, kontrol odağı, öz-yeterlilik ve problem çözme becerilerinin yordayıcı etkisini görmek için çok yönlü regresyon analizi yapılmıştır.

Araştırmanın temel hipotezi olan üstün yetenekli öğrencilerde sınav kaygısının mükemmeliyetçilik tarafından yordanabilmesi, farklı demografik özellikler, benlik saygısı, öz-yeterlilik inançları ve problem çözme becerilerinin kontrol edilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen regresyon modelinde ve analizler sonucunda demografik değişkenlerden cinsiyetin duyuşsal sınav kaygısının mükemmeliyetçilik tutumlarının yordanmasında bir ön değişken görevi gördüğü belirlenmiştir. Kızların erkeklerden daha fazla duyuşsallık belirtileri gösterdikleri anlaşılmaktadır. Bayanların erkeklere oranla daha yüksek seviyelerde sınav kaygısı yaşadıkları değişik araştırmalarca da ifade edilmiştir (Hembree, 1988, s.48; Zeıdner, 1990, s.147; Volkmer-Feather, 1991, s.208).

Sınav kaygısının duyuşsallık boyutunu yordamada ikinci aşamada ele alınan problem çözme becerilerinden aceleci yaklaşım ve planlı yaklaşımın yordayıcı etkisinin olduğu görülmektedir. İstatistiksel olarak anlamlı olan bu iki problem çözme becerisinin sınav kaygısının duyuşsallık boyutunu yordamada kullanılabileceği ortaya çıkmaktadır. Aceleci yaklaşım azaldıkça duyuşsallık belirtilerinde artma meydana gelmektedir. Planlı yaklaşım arttıkça duyuşsallık belirtileri artmaktadır.

Üçüncü aşamada ele alınan benlik saygısının sınav kaygısının duyuşsallık boyutu üzerinde yordayıcı etkisinin olmadığı görülmektedir. Önceki çalışmalardan farklı olarak karşımıza çıkan bu bulgunun, sınav kaygısının duyuşsallık boyutunun otonom sinir sistemindeki değişiklikleri (kalp atışlarının hızlanması, mide bulantısı gibi) içermesinden kaynaklanmış olabileceği düşünülebilir.

Dördüncü adımda modele istatistiksel olarak özgün katkı sağlayan diğer bir değişken kontrol odağıdır. Kontrol odağının sınav kaygısının duyuşsallık boyutunu yordamada kullanılabileceği ortaya çıkmıştır. Dışsal kontrol odağı arttıkça duyuşsallık belirtilerinin arttığı anlaşılmaktadır. Kaygı yaratan durum üzerinde kişisel kontrolün zayıf olmasının kaygı düzeyini artırdığı görülmektedir. Bu sonuç, sınav kaygısının bireyler üzerinde negatif ve zorlaştırıcı bir etkisinin olduğunu ve azalan kişisel kontrolün performans anksiyetesini artırdığını belirten önceki çalışmalarla benzerlik göstermektedir (Alpert-Haber, 1960, s.210; Mor, Day, Flett-Hewıtt, 1995, s.215).

Beşinci aşamada ele alınan öz-yeterlilik inançlarının sınav kaygısının duyuşsallık boyutunu yordamada etkisinin olduğu görülmektedir. İstatistiksel olarak anlamlı olan öz-yeterlilik inançlarının duyuşsallığı yordamada kullanılabileceği ortaya çıkmıştır. Öz-yeterlilik inançları veya kişinin yapabileceğine ilişkin inançları azaldıkça sınav kaygısının duyuşsallık belirtileri artmaktadır.

Bu çalışmada özellikle mükemmeliyetçilik tutumlarının sınav kaygısını yordama özelliği ele alınmıştır. Duyuşsallık türü sınav kaygısı ile mükemmeliyetçilik boyutları arasındaki korelasyon bulgularından modellenerek demografik özellikler, benlik saygısı, kontrol odağı, öz-yeterlilik ve problem çözme becerilerinin kontrol altına alınmasıyla duyuşsallık türü sınav kaygısının yordanması incelenmiştir. Bu modelde hatalara aşırı ilgi ve davranışlardan şüphe boyutlarının yordayıcı etkisinin olduğu görülmektedir. İstatistiksel olarak anlamlı olan bu iki mükemmeliyetçilik alanının duyuşsallığı yordamada kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Hatalara aşırı ilgi arttıkça sınav kaygısının duyuşsallık belirtileri de artış göstermektedir. Hatalara negatif tepkiler gösterme, hataları başarısızlıkla aynı görme ve başarısızlık durumunda diğerlerinin saygısını kaybedeceğine inanma eğiliminin artmasının duyuşsallık belirtilerinin artmasına yol gösterici nitelikte olduğu görülmektedir. Yüksek sınav kaygısı taşıyan bireylerin diğerlerinin beklenti ve yargılamalarına aşırı derecede dikkat etmeleri, elde edilen sonucun beklentiler doğrultusunda olmasını beraberinde getirebilmektedir. Sosyal düzene mükemmeliyetçilerin daha yüksek sınav kaygısı gösterme eğiliminde olmaları çeşitli araştırmacılar tarafından desteklenmiştir (Onwuegbuıze-Daley, 1999, s.1090; Özbay, 2002, s.6).

Son aşamada modele özgün katkı sağlayan diğer bir mükemmeliyetçilik boyutu davranışlardan şüphedir. Davranışlardan şüphe arttıkça sınav kaygısının duyuşsallık belirtileri de artmaktadır. Bireylerin işlerini ya da görevlerini tamamlama yönündeki şüphelerinin artması duyuşsallık belirtilerinin artmasına yol gösterici olabilir.

Sınav kaygısının duyuşsallık boyutu üzerinde mükemmeliyetçiliğin yordayıcı rolünün incelendiği regresyon analizinde olduğu gibi sınav kaygısının kuruntu boyutu üzerinde mükemmeliyetçiliğin yordayıcı rolü araştırılırken de benlik saygısı, kontrol odağı, öz-yeterlilik inançları ve problem çözme becerilerinin ara (mediative) etki yaptığı varsayımı gerçekleştirilmiştir.

Gerçekleştirilen regresyon analizinde birinci basamakta ele alınan demografik değişkenlerin her ikisinin de sınav kaygısının kuruntu boyutunun mükemmeliyetçilik tutumlarından yordanmasında ön değişken olma görevi gördükleri belirlenmiştir. Yaş düzeyi arttıkça kuruntu belirtileri artış göstermektedir. Bu aşamada diğer bir değişken olan cinsiyetin de sınav kaygısının kuruntu boyutunu yordamada etkili olduğu görülmektedir. Kızların erkeklerden daha fazla kuruntu belirtileri gösterdikleri anlaşılmaktadır.

Kuruntu tarzı sınav kaygısını yordamada ikinci aşamada ele alınan problem çözme becerilerinden aceleci yaklaşım, kaçınan yaklaşım, kendine güvenli yaklaşım ve planlı yaklaşımın yordayıcı etkisinin olduğu görülmektedir. İstatistiksel olarak anlamlı olan bu problem çözme becerilerinin sınav kaygısının kuruntu boyutunu yordamada kullanılabileceği ortaya çıkmaktadır. Aceleci yaklaşım azaldıkça kuruntu belirtilerinde artma meydana gelmektedir. Kaçınmacı yaklaşım azaldıkça kuruntu belirtilerinde artma meydana gelmektedir. Bunun yanı sıra kendine güvenli ve planlı yaklaşım arttıkça sınav kaygısında artış meydana gelmektedir. Duyuşsallık boyutunda olduğu gibi beklenilenin tersine çıkan bu sonuçlar kullanılan problem çözme becerileri envanterinin diğer ölçme araçlarındakinin tersine bir derecelendirmeye sahip olmasından kaynaklanabileceği görüşü desteklenmiştir. Hembree (1988), yüksek düzeyde sınav kaygısının problem çözme becerileri ile negatif olarak ilişkili olduğunu göstermiştir.

Üçüncü aşamada modele istatistiksel olarak özgün katkı sağlayan diğer bir değişken benlik saygısıdır. Benlik saygısı arttıkça kuruntu belirtilerinin arttığı görülmektedir. Düşük benlik saygısının sağlıksız mükemmeliyetçilik olarak değerlendirilen negatif mükemmeliyetçiliğe eşlik ettiği bir çok kuramcı (Burns, 1980, s.34; Horney, 1956, s.26; Pacht, 1984, s.389; Sorotzkın, 1985, s.569) ve araştırmacılar (Rıce, Ashby-Slaney, 1998; Ashby-Rıce, 2002, s.200; Stumpf-Parker, 2000, s.842) tarafından belirlenmiştir. Bu çalışmada düşük benlik saygısına sahip üstün yetenekli öğrencilerin daha yüksek kuruntu belirtileri gösterdikleri şeklindeki sonucun diğer araştırmalara yol gösterici nitelikte olduğu düşünülmektedir.

Dördüncü aşamada ele alınan kontrol odağının sınav kaygısının kuruntu boyutunu yordamada etkisinin olduğu görülmektedir. Dışsal kontrol odağı azaldıkça yani içsel kontrol odağı arttıkça kuruntu belirtileri artmaktadır.

Beşinci aşamada ele alınan öz-yeterlilik inançlarının sınav kaygısının kuruntu boyutunu yordayıcı etkisinin olduğu görülmektedir. Öz-yeterlilik inançları azaldıkça kuruntu tarzı sınav kaygısı artmaktadır. Bireyin yapabilirliğine ilişkin inançlarının azalması sınav kaygısının bireyin olumsuz değerlendirmelerini ve düşüncelerini içeren kuruntu tarzı sınav kaygısının artmasına yol açmaktadır.

Demografik değişkenler, benlik saygısı, kontrol odağı, öz-yeterlilik inançları ve problem çözme becerilerinin kontrol altına alınmasıyla sınav kaygısının kuruntu boyutunu yordamada mükemmeliyetçilik boyutlarından hatalara aşırı ilgi, davranışlardan şüphe, ailesel eleştiri ve kişisel standartlar boyutlarının yordayıcı etkisi olduğu görülmektedir. İstatistiksel olarak anlamlı olan bu dört mükemmeliyetçilik boyutunun kuruntu belirtilerini yordamada kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Hatalara aşırı ilgi gösterme arttıkça sınav kaygısının kuruntu belirtilerinde artma meydana gelmektedir. Duyuşsallık boyutunda olduğu gibi hatalarını başarısızlıkla eşit olarak görme eğiliminin ve başarısızlığının sonucu diğerlerinin saygısını kaybedeceğine inanma eğilimlerinin artmasının bireyin kendisi hakkında olumsuz değerlendirme ve düşüncelerini yansıtan kuruntu belirtilerinin artmasına neden olduğu söylenebilir. Bireyin hatalarına ilişkin negatif değerlendirmeleri ve tepkileri arasındaki ilişki bireyin üretkenliğini olumsuz yönde etkilemektedir.

Son aşamada modele istatistiksel olarak özgün katkı sağlayan diğer bir mükemmeliyetçilik boyutu davranışlardan şüphedir. Davranışlardan şüphe etme eğilimi arttıkça kuruntu belirtileri de artmaktadır. Bireyin davranışının niteliğinden, işlerini tamamlama becerisinden şüphe etme duygusu sınav kaygısının kuruntu belirtilerinin artmasına ve yeteneksiz olduğu ya da yeterince hazırlanıp hazırlanamadığı ile ilgili olumsuz iç konuşmaları performansın azalmasını beraberinde getirebilmektedir. Modele katkı sağlayan mükemmeliyetçilik boyutlarından birisi de ailesel eleştiridir. Ailesel eleştiri arttıkça kuruntu belirtileri artmaktadır. Ebeveynlerini aşırı derecede eleştirel olarak algılama arttıkça bireyin kendisi ile ilgili olumsuz düşünceler ve iç konuşmalar geliştirme eğiliminin de arttığı görülmektedir. Performans amaçlı ailelerin çocukları baskı altına alınmış hissetme, yüksek ailesel eleştiriler algılama, erteleme, başarısızlık (Adderholt-Ellıott, 1989, s.20) davranışlardan şüphe ve hatalara aşırı ilgi gibi performans anksiyetesi için risk faktörü oluşturabilen özelliklere sahiptirler (Hewıtt ve diğ., 1992, s.185). Yüksek kaygılı bireylerin diğerlerinin eleştiri ve yargılamalarına aşırı duyarlı olmaları ailesel eleştirinin artmasına paralel olmasını ortaya çıkarabilmektedir. Son olarak modele özgün katkısı istatistiksel olarak anlamlı bulunan mükemmeliyetçilik boyutu kişisel standartlardır. Kişisel standartlar azaldıkça kuruntu belirtilerinin arttığı görülmektedir. Bu önemli sonuç mükemmeliyetçilik değerlendirmelerinde kişisel standartların uyumlu mükemmeliyetçiliğin önemli bir özelliği olmasıyla ilişkilendirilebilir. Yüksek kişisel standartların pozitif kişilik özellikleri ve pozitif başarı çabasıyla ile ilişkilendirildiği (Frost ve diğ., 1990, s.460) düşünüldüğünde kişisel standartların olmaması başarı motivasyonu olumsuz olarak etkilenmekte ve dolayısıyla bireydeki kuruntu belirtilerini artırabilmektedir.

Genel olarak değerlendirdiğimizde mükemmeliyetçilik tutumlarının sınav kaygısının duyuşsallık ve kuruntu boyutlarını yordayıcı rolünün benlik saygısı, kontrol odağı, öz-yeterlilik inançları ve problem çözme becerilerinin kontrol altına alınmasıyla gerçekleştirilen analiz sonuçlarının modelimizi desteklediğini söyleyebiliriz.

Sınav kaygısının duyuşsallık ve kuruntu boyutlarının mükemmeliyetçilik tutumları ile yordanabilirliği bu araştırma ile desteklenmiştir. Mükemmeliyetçilik çeşitleri ve boyutları benlik saygısı, kontrol odağı, öz-yeterlilik inançları ve problem çözme becerileri ara değişkenleri ile birlikte sınav kaygısı boyutlarını açıklamaktadır. Değişkenlerin etkileşimi göz önüne alındığında yüksek sınav kaygısına sahip üstün yetenekli öğrencilerin üniversite giriş sınavındaki performanslarını etkileyebileceği söylenebilir. Bu doğrultuda, öncelikli olarak üstün yetenekli öğrencilerle ilgili diğer çalışmalar paralelinde, bu öğrencilerin diğer özellikleri de dikkate alınarak sağlıksız mükemmeliyetçilik tutumlarının başarı için motivasyon kaynağı olabilecek olumlu mükemmeliyetçiliğe yönelmesini teşvik edici programlar hazırlanabilir.

Ülkemizdeki üstün yeteneklilerin özelliklerini ve ihtiyaçlarını belirlemeye dönük olarak yapılabilecek çalışmaların uygulama boyutunun, üstün yetenekli öğrencilere yönelik psikolojik danışma hizmetleri ile paralel işlemesi, üstün yetenekli öğrencilerin sınav kaygısı gibi problemlerini ya da sosyal ve duygusal sorunları ile etkili bir şekilde başaçıkmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bunun yanında üstün yeteneklilere yönelik gerçekleştirilecek psikolojik hizmetlerin kapsamında cinsiyet değişkenliği de göz önünde bulundurularak, öz-saygı eğitimi, problem çözme becerileri eğitimi, sağlıklı mükemmeliyetçilik ve sınav kaygısı programları da yer almalıdır.


KAYNAKÇA

Adderholt-Ellıot, M. (1987). Perfectionism: What’s Bad About Being too Good? MN:Free Spirit, Minneapolis.

Alpert, R. & Haber, N. (1990). Anxiety in Academic Situations.Journal of Abnormal and social Psychology,Vol.61, 207-215.

Ashby, J. S. & Rice, K.G. (2002). Perfectionism, Dysfunctional Attitudes and Self-Esteem: A Structural Equations Analysis. Journal of Counseling and Development, Vol. 80, 197-208.)

Balls, S. (1995). Anxiety and Test Performance, In Spielberger, C. and Wagg, P. (Eds.), Test Anxiety: Theory, Assessment and Treatment. Taylor & Francis Publishers, Washington, DC.

Bandura, A. & Locke, E. A. (2003). Negative Self-efficacy and Goal Effects Revisited. Journal of Applied Psychology, 88(1), 87-99.

Bandura, A. (1989). Regulation of Cognitive Processes Through Perceived Self-Efficacy. Development Psychology, Vol.25,(5), 729-735.

Boxtel, H. W. V. & Monks, F. J. (1992). General, Social and Academic Self-Concepts of Gifted Adolescent. Journal of Youth and Adolescence, Vol. 21, 169-187.

Burns, D. D. (1980). The Perfectionist’s Script for Self-Defeat. Psychology Today, Vol. 41, 34.

Deffenbacher, J. L. (1980). Worry and Emotionality Text Anxiety. In G. Sarason, (Eds.), Text Anxiety: Theory, Research and Applications, Hillsdale, NJ: Erlbaum.

Dusek, A. D. (1980).The Development of Test Anxiety in Children, In Sarason, I. (Ed), Test Anxiety: Theory, Research and Applications, Hilldate, NJ: Lawrance Erlbaum Associations Publishers.

D’Zurilla, T. J. & Nezu, A. M. (1990). Development and Preliminary Evaluation of the Social Problem-Solving Inventory. Psychological Assessment: A Journal of Consulting and Clinical Psychology, Vol.22, 156-163



Dostları ilə paylaş:
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   37


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə