Xocali soyqirimi



Yüklə 5,01 Kb.

səhifə45/81
tarix30.12.2017
ölçüsü5,01 Kb.
1   ...   41   42   43   44   45   46   47   48   ...   81

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ĠĢlər Ġdarəsi  
PREZĠDENT  KĠTABXANASI 
─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── 
 
81 
təxminən 2-3 ay qabaq Qarakənd səmasında vertolyot vurulmuĢdu. Ondan sonra insanlar vertolyota minməyə də 
qorxurdular. Silah-sursat gətirmək, hərbi qüvvə yerləĢdirmək çətin idi. O dövrdə, A. Quliyevin rəhbərlik etdiyi 
vzvodun qəhrəmanlığı mənim üçün tarixdir. Qeyri-bərabər döyüĢdə bu insanların göstərdiyi hünər, qəhrəmanlıq, 
cəsurluq  mənim  üçün  tarixdir.  Əlbəttə,  o  dövrdə  satqınlıq  da  yox  deyildi.  O  kənddə  bir  neçə  ailə  qarıĢıq 
ailələrdən ibarət idi. Onlar haqqında cürbəcür Ģayiələr gəzirdi. Hesab edirəm ki, Xocalı ilə bağlı çox məsələlər 
aydınlaĢdırılmalı,  çox  Ģeylər  üzə  çıxarılmalıdır.  Yəni  tamam  siyasi  motivdən,  siyasi  tərəfkeĢlik  etmədən,  ayıq 
baĢla bunları obyektiv Ģəkildə araĢdırıb ortaya qoymaq çox vacibdir 
 
Akif AĢırlı. Türkün Xocalı soyqırımı. Bakı: 2005, S. 109-112. 
 
 
 
 
 


Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ĠĢlər Ġdarəsi  
PREZĠDENT  KĠTABXANASI 
─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── 
 
82 
 
Beynəlxalq cinayət faktı 
 
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İnsan Hüquqları İnstitutunun Ekspert Şurası toplaşaraq, 
19  fevral  2002-ci  ildə  Xocalı  faciəsinin  soyqırım  faktı  kimi  dünya  ictimaiyyətinə  çatdırılmasını  təmin  edən 
qətnamə  qəbul  etdi.  Xocalı  faciəsinin  beynəlxalq  cinayət  olaraq  Ermənistanın  Azərbaycana  qarşı  soyqırım 
siyasətinin  tərkib  hissəsi  olması  sənəddə  ətraflı  izah  edilir.  Sənədin  əhəmiyyətini  nəzərə  alaraq  Ekspert 
Şurasının üzvü V. İbavevin toplantıdakı məruzəsi ilə birlikdə kitaba daxil etməyi məqsədəuyğun sayırıq. 
 
Azərbaycan  xalqının  tarixində  soyqırımı  kimi  siyasi  və  hüquqi  qiymətini  almıĢ  hadisələr  tarixi  kökü 
etibarı  ilə  bir  zamanlar  Osmanlı  imperiyasının  torpaqlarının  bölüĢdürülməsi  -  ġərq  məsələsinin  həyata 
keçirilməsi üçün uydurulmuĢ, əslində mövcud olmayan "erməni məsələsi" ilə bağlıdır. ġərq məsələsinin həyata 
keçirilməsindən  bəhrələnmək  istəyən  erməni  millətçiləri  XVIII  əsrin  sonlarından  baĢlayaraq  Türkiyə,  XIX 
əsrdən isə Azərbaycanın torpaqları hesabına "Böyük Ermənistan" yaratmaq xülyasına düĢmüĢ və bundan sonra 
məqsədlərinə çatmaq üçün müxtəlif yerlərdə milli zəmində qırğınlar törətmiĢlər. 
Rusiya və Ġran arasında bağlanmıĢ Gülüstan və Türkmənçay  müqavilələrindən sonra ermənilər kütləvi 
Ģəkildə  Azərbaycan  torpaqlarında  məskunlaĢdırılmıĢlar.  Azərbaycan  torpaqlarında  azərbaycanlılara  qarĢı 
1905-1907-ci illərdə, 1918-ci ildə qırğınlar törədilməklə soyqırımı siyasəti həyata keçirilməyə baĢlanmıĢdır. 
Ermənistan  dövləti  tərəfindən  azərbaycanlılara  qarĢı  aparılan  etnik  təmizləmə  siyasəti  SSRĠ-nin 
yarandığı ilk illərdən baĢlanmıĢdır. Belə ki, Azərbaycan SSR-in tərkibində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin 
yaradılması  ilə  Azərbaycanda  ermənilərin  milli  azlıqda  olması  probleminin  öz  həllini  tapmasına  baxmayaraq, 
həmin dövrdə Ermənistan SSR ərazisində yaĢayan azərbaycanlılara muxtariyyət verilməməsi tarixi ədalətsizlik 
kimi  qiymətləndirilməli  idi.  Qarabağın  dağlıq  ərazisində  yaĢayan  80  minlik  erməni  əhalisinə  muxtariyyət 
verildiyi halda, həmin dövrdə Ermənistanın 580 minlik, həmçinin Gürcüstanda yaĢayan 600 minlik azərbaycanlı 
əhalisinə muxtariyyət verilmədi. 
Bundan soma ermənilərin Azərbaycana qarĢı millətçi-separatçı siyasəti aĢağıdakı istiqamətlərdə həyata 
keçirilirdi: 
- Dağlıq Qarabağı Azərbaycan SSR-dən qoparmaq; 
- Azərbaycan SSR-in ərazilərinə yiyələnmək; 
- Ermənistan SSR-dən azərbaycanlıların köçürülməsinə nail olmaq. 
Hazırda Ermənistan adlanan əzəli Azərbaycan torpaqlarından etnik təmizləmə siyasətinin tərkib hissəsi 
kimi azərbaycanlıların 1948-1953-cü il deportasiyası təĢkil edilir. 
1948-1952-ci  illərdə  xaricdən  gələn  ermənilərin  yerləĢdirilməsi  bəhanəsi  ilə  150  mindən  çox 
azərbaycanlı əhalisi öz vətənindən çıxarıldı. 
Azərbaycanlıların  Ermənistandan  köçürülməsi  Ermənistan  ərazisindəki  azərbaycanlıların  qədim 
məskənləri olan dədə-baba torpaqlarının boĢaldılması siyasətinin həyata keçirilməsi üçün təĢkil olunmuĢdur. Bu 
haqsızlığa  uzun  müddət  heç  bir  siyasi  qiymət  verilməyibdir.  Yalnız  Azərbaycan  Respublikasının  Prezidenti 
Heydər  Əliyevin  "1948-1953-cü  illərdə  azərbaycanlıların  Ermənistan  SSR  ərazisindəki  tarixi  torpaqlarından 
kütləvi  surətdə  deportasiyası  haqqında"  18  dekabr  1997-ci  il  tarixli  fərmanı  ilə  həmin  ədalətsizliyə  hüquqi 
qiymət verildi. 
Ermənistanda həyata keçirilən etnik təmizlənmənin yeni kütləvi dalğası SSRĠ-nin süqutunun son illərinə 
təsadüf  etdi.  1988-ci  ilin  qıĢından  baĢlayaraq  Ermənistanda  azərbaycanlılara  qarĢı  etnik  təmizləmə  baĢlandı. 
"Azərbaycanlılarsız  Ermənistan"  Ģüarı  altında  həyata  keçirilən  etnik  təmizləmə  nəticəsində  Ermənistan  hakim 
dairələrinin  himayəsi  və razılığı əsasında  hazırkı Ermənistan adlanan  dövlətin ərazisindən 40897 azərbaycanlı 
məcburi qaydada deportasiya olundu. Təkcə 3 gün ərzində - 1988-ci ilin noyabr ayının 27-dən 29-dək Ermənistan 
SSR-in  Quqark,  Spitak  və  Stepanavan  Ģəhərlərində  33  nəfər  azərbaycanlı  öldürülmüĢdü.  Ümumiyyətlə, 
Azərbaycan  Respublikası  Prokurorluğunun  məlumatına  əsasən,  1988-1989-cu  illərdə  Ermənistanda  aparılan 
etnik təmizləmə dövründə 216 nəfər azərbaycanlı öldürülmüĢdür. Onlardan 49 nəfəri divan tutulmaqdan qorxub 
qaçarkən  dağlarda  donmuĢ,  41  nəfər  qəddarlıqla  döyülməkdən  ölmüĢ,  35  nəfər  uzun  iĢgəncələrdən  sonra 
öldürülmüĢ,  115  nəfər  diri-diri  yandırılmıĢ,  16  nəfər  güllələnmiĢ,  10  nəfər  təhqirlərə  dözməyib  infarktdan 
ölmüĢ, 2 nəfər erməni həkimləri tərəfindən xəstəxanada öldürülmüĢ, 3 nəfər suda boğulmuĢ, bir nəfər asılmıĢ, 
bir nəfər əzablardan qurtarmaq üçün özünü öldürmüĢ, bir nəfər elektriklə öldürülmüĢ, iki nəfərin baĢı kəsilmiĢ, 
29  nəfər  qəsdən  avtomobil  altına  salınmaqla  öldürülmüĢ,  3  nəfər  xəstəxanada  olarkən  tibbi  xidmət 
göstərilməməsi nəticəsində ölmüĢ, 8 nəfər oğurlanmıĢ və xəbərsiz itkin düĢmüĢdür. Həyatdan məhrum edilmiĢ 
azərbaycanlıların  yeganə  günahı  onların  azərbaycanlı  olmaları  idi.  "Ġnsan  Hüquqlarının  Ümumi  Bəyyana-
mə"sinin  2-ci  maddəsinə  əsasən  isə  hər  bir  Ģəxs  irqindən,  dərisinin  rəngindən,  cinsindən,  dilindən,  dinindən, 
siyasi  və  digər  əqidəsindən,  milli  və  sosial  mənĢəyindən,  əmlak,  sosial  mövqe  və  digər  vəziyyətindən  asılı 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   41   42   43   44   45   46   47   48   ...   81


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə