Yazi takip ahmet Dede Secretary yayin tüRÜ Üç Aylık, Uluslararası, Süreli Yayın Type of Publication



Yüklə 4,8 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə102/106
tarix17.11.2018
ölçüsü4,8 Mb.
#80181
növüYazi
1   ...   98   99   100   101   102   103   104   105   106

KİNDÎ’DE HULFÎ KIYAS/İMKÂNSIZA İNDİRGEME’NİN KULLANIMI
235
1. Var olmaya başlayan her şeyin, varlığının bir nedeni vardır.
2. Evren var olmaya başlamıştır.
2.1 Gerçek sonsuzun imkânsızlığına dayalı kanıt.
2.1.1 Gerçek sonsuz var olamaz.
2.1.2 Olayların geriye dönük zamansal sonsuz olması, gerçek sonsuz-
luktur.
2.1.3 Böylece, olayların geriye dönük zamansal sonsuzluğu var olamaz.
2.2 Ardışık toplamayla gerçek sonsuzluğun oluşmasının imkânsızlığına
dayalı kanıt.
2.2.1 Ardışık toplamayla oluşan bir toplam, gerçek olarak sonsuz ola-
maz.
2.2.2 Zamansal geçmiş olaylar silsilesi ardışık toplamla teşekkül etmiş
bir toplamdır.
2.2.3 Böylece, zamansal geçmiş olaylar silsilesi gerçek olarak sonsuz
olamaz.
2.3 Evrenin Genişlemesinden Doğrulama
2.4 Evrenin Termodinamik Özelliklerinden Doğrulama
3. Demek ki evrenin varlığının bir nedeni vardır.
41
Kelâm kozmolojik kanıtının kullandığı bu aksiyomlar, Kindî’nin âlemin
ve âleme yüklem olanların sonluluğunu ispat etme yöntemindeki benzerli-
ğe ilaveten akla Hilbert’in sonsuz otel odaları paradoksunu getirmektedir.
Ünlü  matematikçinin  özellikle  sayılar  üzerinden  geliştirdiği  aritmetik  ve
sonsuz otel odaları paradoksu oldukça tartışılmış ve matematiğin genel il-
keleri açısından bu disipline önemli katkı sağlamıştır. Onun zekâsının bir
ürünü “Hilbert’in Oteli” örneği; sınırsız sayıda odası olan bir otelin bütün
odalarının dolu olmasına rağmen yeni bir misafir geldiğinde, sonsuz odası
bulunan bu otelde ona da yer bulunmasının mümkün olmasını tartışmakta-
dır.
42
41 
William  ane Craig, “Kelâm Kozmolojik Kanıtı”, çev. Zikri Yavuz, Allah, Felsefe ve 
ilim içinde, edt. Caner Taslaman, Enis Doko (İstanbul: İstanbul Yayınları, 2012),
149.
42 
“Sınırlı sayıda odası olan bir otel düşünelim. Ayrıca, bütün odalarının da dolu oldu-
ğunu varsayalım. Yeni bir misafir bir oda talep ettiğinde, işletme sahibi özür diler ve
“üzgünüm, bütün odalar dolu” der. Şimdi de sonsuz sayıda odaya sahip olan ve yine
bütün odaları dolu olan bir otel hayal edelim. Sonsuz odaya sahip otelde tek bir oda
bile boş değildir. Şimdi tekrar yeni bir misafir geldiğini ve bir oda talep ettiğini var-
sayalım. İşletme sahibi o kişiyi otele yerleştirmek için hemen 1. odadaki kişiyi 2.
odaya, 2. odadakini 3. odaya, 3. odadakini 4. odaya, bu şekilde sonsuza dek devam
edecek şekilde misafirlerin yerlerini değiştirecektir. Bu odaların yerlerinin değiştiril-
mesinin  bir  sonucu  olarak,  1.  oda  boşalacak  ve  yeni  misafir  memnuniyetle  odaya
yerleşecektir. Fakat misafir gelmeden önce bütün odaların dolu olduğunu hatırlaya-
lım  Matematikçilere göre, eşit derecede garip bir şekilde otelde şu anda daha önce
var olmuş olduğundan daha fazla kişi yoktur; sayı sadece sonsuzdur. Fakat bu nasıl


DİYANET İLMÎ DERGİ  
· 
 CİLT: 54  
· 
 SAYI: 2  
· 
 NİSAN-MAYIS-HAZİRAN 2018
236
Craig’e göre bütün bunlardan çıkarılacak şey, gerçek sonsuzun ol usal 
imkânsızlığıdır. Gerçek ve mantıksal imkân arasındaki fark şu örnek üze-
rinden anlaşılabilir; bir şeyin nedensiz var olmasında mantıksal imkânsız-
lık yoktur, ancak böyle bir durum gerçek olarak veya metafiziksel olarak
imkânsız  olabilir.  Bundan  dolayı,  belirli  aksiyomlar  ve  kurallar  dikkate
alındığında, matematiğin kavram dünyasında sonsuz sayılar kümesi ile il-
gili  tutarlı  bir  şekilde  konuşmak  kabul  edilebilir,  fakat  bu  hiçbir  şekilde
gerçek sonsuz sayıda nesnenin hakikaten mümkün olduğu anlamına gel-
mez. Sezgici matematik okulunun, sayı serilerinin dahi gerçek olarak son-
suz olduğunu inkâr ettiği (sayı serilerini sadece potansiyel/bilkuvve olarak
sonsuz kabul ederler)
43
hatırlanmalıdır; sayı serilerine gerçek sonsuzlukla-
rın bir örneği olarak başvurmak tartışmalı bir yöntemdir.
44
olabilir  İşletme sahibi kayıt defterine yeni misafirin adını yazarak ona anahtarları
vermişti  nasıl  olur  da  öncekinden  bir  fazla  kişi  daha  olamaz   Otele  çift  sayıların
karşılığı kadar kişi geldiğinde otel sahibi 2. odadakini 4. odaya 3. odadakini 5. odaya
ve böylece her birini sonsuza aktararak yeni gelen iki kişiyi 2. ve 3. odaya yerleştirir.
Yine otel tamamen doludur ve yeni gelenler otele yerleşmiştir. Sonsuz sayıda yeni
misafirin bir oda istemek için otele geldiğini varsayalım. İşletme sahibi bu sefer 1.
odadaki kişiyi 2. odaya, 2. odadaki kişiyi 4. odaya, 3. odadaki kişiyi 6. odaya sonsuza
dek sürecek şekilde, sürekli her bir önceki oda sahibini kendi odasının iki katı numa-
ralı odaya yerleştirerek, yerlerini değiştirmeye devam eder. Sonuç olarak, bütün tek
sayılı odalar boşalır ve sonsuz sayıda yeni misafir sorunsuz bir şekilde kolayca yer-
leştirilir. Oysaki onlar gelmeden önce bütün odalar dolu idi  Yine, garip bir şekilde,
oteldeki  eski  misafir  sayısı  kadar  yeni  misafirin  otele  gelmesine  rağmen,  oteldeki
misafir sayısı aynı kalmıştır. Aslına bakarsak, işletme sahibi bu süreci sonsuz sayıda
tekrar edebilir ve yine de otelde önceden var olandan tek bir kişi bile daha fazla var
olmuş olmaz. Fakat Hilbert’in Oteli, Alman matematikçinin bildirdiğinden daha da
tuhaftır. Zira misafirlerden bazılarının otelden ayrılmaya başladıklarını varsayalım.
1. odadaki otel müşterisi ayrılmış olsun. Şu anda otelde bir kişi daha az var değil
midir  1, 3, 5  numaralı odadaki otel müşterilerinin oteli terk ettiklerini varsayalım.
Bu durumda sonsuz sayıdaki kişi oteli terk etmiştir fakat matematikçilere göre, otel-
de daha az insan yoktur. Aslına bakarsanız, her bir otel müşterisinin otelden ayrıldı-
ğını ve bu sürecin sonsuz kere tekrar ettiğini ve buna rağmen otelde daha az kişinin
olmadığını söyleyebiliriz. Fakat bunun yerine 4, 5, 6  nolu odalardaki kişilerin (üç
oda dışında herkesin) otelden ayrıldığını varsayalım. Bir anda otel fiziken boşalmış
olacaktır, misafir kaydı üç isme inmiştir ve sonsuz müşteri bir anda sonluya dönüş-
müştür. Ancak bu durumda otelden ayrılan misafir sayısı ile 1,3,5 numaralı odadaki
(tek  sayılı  sonsuz  sayıdaki  odalardaki)  misafirlerin  otelden  ayrıldıkları  durumdaki
ayrılan  misafir  sayısı  eşittir.  Böyle  bir  otelin  gerçekte  var  olabileceğine  gerçekten
birisi inanabilir mi  Bu tür tuhaflıklar gerçek sonsuz sayıda nesnelerin var olmasının
imkânsız olduğunu göstermektedir.” Bk. Craig, “Kelâm Kozmolojik Kanıtı”, 149-
151.  Ayrıca  bk.  file:///C:/User/user906/Desktop/ C4 B0ND C4 B0 20DOS-
YASI/David 20  Hilbert’in 20Sonsuzluk 20Oteli 20- 20  Matematiksel.html
(18.10.2017).
43 
Bu konudaki benzerlik için bk. Kindî, “İlk Felsefe Üzerine”, 150; “Allah’ın Birliği ve
Âlemin Sonluluğu Üzerine”, 209.
44 
Craig, “Kelâm Kozmolojik Kanıtı”, 151-152.



Yüklə 4,8 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   98   99   100   101   102   103   104   105   106




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə