Yazi takip ahmet Dede Secretary yayin tüRÜ Üç Aylık, Uluslararası, Süreli Yayın Type of Publication



Yüklə 175,97 Kb.

səhifə27/106
tarix17.11.2018
ölçüsü175,97 Kb.
növüYazi
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   106

KİNDÎ METAFİZİĞİ
65
Kuşkusuz  bu  tavır,  metafiziğin  daha  sonra  Fârâbî’nin  Risâle  fî  a râ-
zi’l- akîm adlı eserinde özetle ifade edilecek ve İbn Sînâ’nın Kitâbu’ş- ifâ 
Metafizik adlı eserinde zirveye dönüşecek metafizik tasvirinin bir parçasını
oluşturur. Çünkü metafiziği bir tür “ilahiyat” (teoloji) olarak tasarlar. Nite-
kim Kindî metafiziğin konusunu maddeyle ilişkili olmayan, harekete konu
olmayan, akılla kavranabilen ve tahayyülde misali bulunmayan mevcutlar
olduğunu söyler. Nitekim Aristoteles’in eserlerini tanıtmayı amaçladığı ri-
salesinde  onun  Metafizik  kitabındaki  amacını  kendi  metafizik  kavrayışı
doğrultusunda yorumlar: Maddeyle kâim olmayan ama maddeyle birlikte
var olan şeyler ile maddeyle ilişkili olmayan ve onunla birleşmeyen şeyle-
ri  ayrıştırmak, Allah’ın  birliği,  güzel  isimleri,  bütün  mevcutların  fâil  ve
gaye illeti olduğu, bütünün tanrısı olduğu, kusursuz yönetimi ve tam hik-
metiyle bütünün yöneticisi olduğunu açıklamak.
25
Bilindiği üzere bu tasvir,
bizzat Aristoteles tarafından metafiziğin en gözde kısmı kabul edilen ilahi-
yat veya teoloji bölümüne tekabül eder. Bu açıdan bakıldığında Kindî, me-
tafiziği, “mevcut olmak bakımından mevcudun bilgisi” olarak değil, “Tan-
rı  bilgisi”  (marifetullah)  olarak  tasarlar.  Fakat  ona  göre  eşyanın
hakikatlerini insanın gücü ölçüsünce bilmekten ibaret olan felsefe asıl iti-
bariyle İlk İllet’i bilmek kapsamında mülahaza edilmelidir.
26
Bu bağlamda
metafizikçi  genel  olarak  felsefî  ilimleri  tahsil  edip Tanrı-âlem  ilişkisinin
niteliğini ve hudûsa gelmiş âlemdeki nedensel düzeni kavrayan kimsedir.
Kaynakça
Adamson, Peter. Al-Kindî  O ford: O ford University Press, 2007.
Kaya. Mahmut. “Kindî ve Felsefesi”. Felsefî Risâleler içinde. çev. Mah-
mut Kaya. İstanbul: Klasik Yayınları, 2014.
Kindî. “Fî kemmiyyeti kutubi Aristutalis ve mâ yuhtâcu ileyh fî tahsî-
li’l-felsefe”. Felsefî Risâleler içinde. çev. Mahmut Kaya. İstanbul: Klasik
Yayınları, 2014.
------------.
“Fî  vahdâniyyetillah  ve  tenâhî  cirmi’l-âlem”.  Felsefî  Risâleler 
içinde. çev. Mahmut Kaya. İstanbul: Klasik Yayınları, 2014.
------------.
Fi’l-Akl, Felsefî Risâleler içinde, çev. Mahmut Kaya, İstanbul:
Klasik Yayınları, 2014.
------------.
“Fi’l-fâili  el-hak  et-tâm  ve’l-fâil  en-nâkıs  ellezî  hüve  bi’l-me-
câz”. Felsefî Risâleler içinde. çev. Mahmut Kaya. İstanbul: Klasik Yayın-
ları, 2014.
25 
Kindî, Fî kemmiyyeti kütübi Arist tâlis ve mâ yuhtâcu ileyhi fî tahsîli’l-felsefe, Kindî  
Felsefî Risâleler içinde (İstanbul: Küre Yayınları, 2014), 284.
26 
Bkz. Kindî, İlk Felsefe  zerine, 139 vd. İleride vahdet-i vücûdcu sûfîler de benzer
şekilde metafiziğin konusunu Tanrı olarak belirlediklerinde, bütün insanî yetkinlik
sürecini “marifetullah” kapsamında değerlendireceklerdir.


DİYANET İLMÎ DERGİ  
· 
 CİLT: 54  
· 
 SAYI: 2  
· 
 NİSAN-MAYIS-HAZİRAN 2018
66
------------.
“Fi’l-fesefeti’l-ûlâ”. Felsefî Risâleler içinde. İstanbul: Küre Ya-
yınları, 2014.
------------.
“Fi’l-hudûd ve’r-rusûm”. Felsefî Risâleler içinde. çev. Mahmut
Kaya. İstanbul: Klasik Yayınları, 2014.
------------.
“Fi’l-İbâne an sucûdi’l-cirmi’l-aksâ ve tâatihi lillahi azze ve cel-
le”. Felsefî Risâleler içinde. çev. Mahmut Kaya. İstanbul: Klasik Yayınları,
2014.


ÖZ
İslâm Felsefesinin ilk filozofu olmaya layık görülen
Kindî’nin Yunan felsefesine dair tutumu bütünüyle
sempatik bir görünüm arz eder. Eskileri düşünceye
kattıkları şeylerden ötürü şükranla anan Kindî’nin
felsefesi Platon, Aristoteles ve Yeni Eflatuncu felsefenin
izlerini taşır. Bu makalede Kindî’nin İlk Felsefe
Üzerine, Akıl Üzerine ve Nefis Üzerine adlı eserleri
temel alınarak, onun Antik Yunan felsefi geleneğe
yaklaşımı ele alınmaktadır. Bu düşüncelere karşı kendi
felsefi tutumu da kısmen dile getirilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kindî, Antik Gelenek, Metafizik,
Nefis, Akıl.
2018
·
 SA
YI:2 
·
 SA
YF
A 67-84
KİNDΠVE ANTİK YUNAN 
FELSEFE GELENEĞİ
AL-KINDΠAND ANCIENT GREEK 
PHILOSOPHICAL TRADITION
ABSTRACT
The attitude of al-Kindi,
considered the first
philosopher in the history
of Islamic philosophy,
towards ancient Greek
philosophy appears
completely symphatetic.
Al-Kindi, who mentions
the ancients with
gratitude because of their
contributions to thinking,
bears strong traces of
Platonic, Aristotelian,
and Neo-Platonic
philosophy. This article
deals with al-Kindi’s
approach to Ancient
Greek philosophical
tradition based on a
study of his various
short works, namely On
First Philosophy, On
the Intellect and On the
Soul. It also discusses al-
Kindi’s own philosophical
stand vis- -vis these
ancient traditions.
Key words: al-Kindi,
Ancient Greek Philoso-
phy, Metaphysics, Soul,
Intellect
EYÜP ȘAHİN
DOÇ. DR. 
ANKARA ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAK.


DİYANET İLMÎ DERGİ  
· 
 CİLT: 54  
· 
 SAYI: 2  
· 
 NİSAN-MAYIS-HAZİRAN 2018
68
Giriș
A
ntik Yunan’dan Arapçaya tercüme edilen
eserlerin mahiyeti üzerine yapılan çalış-
malar bu eserlerin büyük oranda bilimsel
ve bilimsel eserlere nispetle daha az oranda felsefî
eserler  olduğunu  göstermektedir.
1
 Bu  çalışmalar,
astrolojiden simya ve diğer mistik bilimlere; arit-
metikten geometri, astronomi, müziğe ve bunlara
ilaveten Aristoteles  felsefesinin  bütün  alanlarına
uzanan  geniş  bir  yelpazede  çeşitlenmiş  bilimsel
ve felsefî eserler şeklinde iki grup olarak mütalaa
edilebilir. Sözü edilen felsefî eserler, Galinos (Ga-
len)’in tıbba dair eserleri, Euclydes (Öklid), Pto-
lemy  (Batlamyus)  ve  diğerlerinin  astronomi  ve
matematiğe  dair  eserleri  gibi  bilimsel  pek  çok
eserlerin sayısına oranla, tercüme edilen eserlerin
küçük bir parçasını oluşturmaktaydı. Dimitri Gu-
tas’ın tespitiyle, Kühn’ün hazırladığı Galen’in bü-
tün  yapıtlarının  ve  Berlin Akademisi’nin  yayına
hazırlamış  olduğu  Aristoteles  üzerine  Yunanca
yorumların ki bu kısım çevrilmiş kitapların olduk-
ça  cüzi  bir  bölümünü  oluşturmaktaydı,  yetmiş
dört büyük ciltte toplandığı göz önünde bulundu-
rulursa, çevrilen malzemenin boyutları ve dolayı-
sıyla girişimin azameti çok daha iyi anlaşılır.
2
Bilimsel ve felsefî ağırlıklı tercümeler iki guru-
bun himayesinde yürütülmekteydi. Abbasîler ida-
1
Peter, Adamson, “Kindî ve Yunanca Felsefe Geleneği-
nin Kabulü”, İslâm Felsefesine Giriş, ed. Peter Adam-
son,  Richard  Taylor,  çev.  M.  Cüneyt  Kaya  (İstanbul:
Küre Yayınları, 2008), 35; Dimitri, Gutas,  unanca Dü-
şünce Arap a Kültür, çev.  ütfü Şimşek (İstanbul: Ki-
tap Yayınevi,  2003),  15.  (Eser  bundan  sonra  unanca 
Düşünce olarak kısaltılacaktır.)
2
Gutas,  unanca Düşünce, 15. Gutas, bu düşüncesini C.
G. Kühn’ün  laudii Galeni opera omnia adlı eserinin 1.
Dipnotunda  (20  cilt,  eipzig,  1821-33)  künye  ile  ver-
mektedir. Ayrıca Gutas, bu dizilerde yayınlanan Yunan-
ca yorumların tamamının Arapçaya çevrilip çevrilmedi-
ğinin bilinmediğini, Arap bibliyografyacıların Yunanca-
da mevcut olmayan başka yorumlara yaptıkları atıfların
fazlalığının aradaki farkı ortaya koyduğunu düşünmek-
tedir.  Bu  düşünce  için  bkz.  unanca  Düşünce  Arap a 
Kültür, 189.




Dostları ilə paylaş:
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   106


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə