Yazi takip ahmet Dede Secretary yayin tüRÜ Üç Aylık, Uluslararası, Süreli Yayın Type of Publication



Yüklə 175,97 Kb.

səhifə73/106
tarix17.11.2018
ölçüsü175,97 Kb.
növüYazi
1   ...   69   70   71   72   73   74   75   76   ...   106

KİNDΠVE BAZI ÂYET YORUMLARI
169
çalışmanın ana çerçevesini bu risâle oluşturacaktır. Bunun yanı sıra onun
diğer  makalelerinde  açıktan  dile  getirdiği  âyetler  ve  kullanıldıkları  bağ-
lamları incelenerek onun âyetlerle ilişki biçimine dair de fikir edinebilir.
Bu ilişkiyi daha derinlemesine görebilmek için ise bir ileri düzeyde maka-
lelerinde açıktan kullanmasa da ortaya koyduğu fikirlerin alt yapısını oluş-
turmuş olabilecek muhtemel âyetler tespit edilebilir. Ancak bu son aşama
bir makalenin sınırlarını aşacak ve bir lisansüstü tez olabilecek mahiyette
görünmektedir.
Çalışmamızın bu safhasında Kindî’nin ilgili risâlesini tefsir usûlü açı-
sından değerlendirerek, bu âyete dair yaptığı yorumların tefsir sayılıp sayı-
lamayacağı tartışılacaktır. Bu nedenle öncelikle bir âyetin tefsirinde hangi
yöntemin  izlenmesi  gerektiği  ortaya  konulmalıdır.  Dolayısıyla  Kindî’nin
sözlerinin hangi kıstaslara göre değerlendirileceği açıklanmış olacaktır.
Kur’ân’ın bir âyetini anlamaya çalışırken öncelikle Kur’ân’ın kendisi-
nin bu konuda ne dediğine bakmak gerekir. Bu noktada üç boyutlu bir in-
celemeye ihtiyaç vardır. Bu boyutlar âyet çerçevesi, siyak-sibak çerçevesi
ve Kur’ân’ın bütünlüğü çerçevesi olarak adlandırılabilir.
8
Bunun yanında
tefsir işlemi, Kur’ân dışı araçlara da zorunlu olarak ihtiyaç duymaktadır.
Bunlardan ilki, hatta ön şart denilebilecek olan Arapça’dır. Ardından Hz.
Peygamber’in sünneti, sahabe görüşleri ve tarih bilgisidir.
9
O halde değer-
lendirmede esas olacak kriterler şu şekilde sıralanabilir:
1. Âyet içerisindeki kelimelerin, o âyetteki taşıdıkları anlamlarının tes-
pit edilmesi,
2. Âyetin âyete dair erken dönem naklî verileri/rivâyetleri ile düşünül-
mesi.
3. Âyetin kendi içerisinde (başıyla-sonuyla birlikte) incelenmesi,
4. Âyetin siyakı ve sibakı ile birlikte incelenmesi,
5. Âyetin Kur’ân bütünlüğünde düşünülmesi.
Bu maddelerdeki ilk amaç, âyet içerisindeki bir kelimenin dil açısından
sahip olabileceği anlamlardan hangisinin o âyette var olduğunun tespitidir.
Zira Arapçada bir kelimenin birden çok anlamı olabilir. Ancak ilk olarak
‘ilgili âyet çerçevesinde bu kelime nasıl bir anlamda kullanılmıştır ’ soru-
sunun cevabı aranmalıdır. Bu sorunun cevabı sadece sözlük çalışması yap-
makla bulunamayabilir. Çünkü Kur’ân, her kelime için olmasa da bazı ke-
limelere, sözlük anlamları ile irtibatlı olmakla beraber bunlardan farklı bir
boyut kazandırmış ve onları Kur’ânî bir kavram haline dönüştürmüş olabi-
Felsefî  kunuşu, 92. Çalışmamızda yapmak istediğimiz bir iş de onun bu risâlesinin
(tefsir ilmi çerçevesinde) tefsir niteliği taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi ola-
caktır.

Halis Albayrak, Kur’ân’ın  ütünlü ü  zerine -Kur’ân’ın Kur’ân’la Tefsiri- (İstan-
bul: Şûle Yay., 2009), 43.

Albayrak, Kur’ân’ın  ütünlü ü  zerine, 135-136.


DİYANET İLMÎ DERGİ  
· 
 CİLT: 54  
· 
 SAYI: 2  
· 
 NİSAN-MAYIS-HAZİRAN 2018
170
lir. Bu nedenle ilgili kelimenin bulunduğu konumdaki anlamı, siyâk-sibâk
çerçevesinde ve Kur’ân genelinde yapılacak bir inceleme ile bulunabilir.
Kur’ân bütünlüğü çerçevesinde de dikkat edilmesi gereken iki boyut var-
dır. Birincisi Kur’ân genelinde bir kelimenin hangi anlamda ya da anlam-
larda kullanıldığı ya da bir konunun nasıl işlendiği meselesidir. İkincisi ise
Kur’ân’ın ana hedefinin insanlığı doğru yola iletmek olduğunun zihinde
canlı tutulmasıdır. Yani bir kelime ya da konu Kur’ân bütünlüğü çerçeve-
sinde  incelenirken,  kelimenin/konunun  Kur’ân  genelinde  taşıdığı  anlam
tespit edilmeli ve aynı zamanda bu kelimenin ya da konunun ne amaçla
zikredildiği, asıl hedefe hizmette nerede bulunduğu görülmeye çalışılmalı-
dır.
Âyetin tefsirinde dilin yanı sıra önemli iki kaynak da nakil yoluyla ula-
şabildiğimiz peygamber ve sahabe görüşleridir. Bunlara tâbiûn görüşlerini
de dâhil edebiliriz. O halde âyet içerisindeki kelimelere ya da bütün olarak
âyete dair Hz. Peygamber’den, sahabeden ve tâbiûndan herhangi bir söz
aktarılıp aktarılmadığının tespiti gerekecektir. Yine âyetin indirildiği döne-
min şartları ve âyetin ilk muhataplarının onu anlaması da dikkate alınması
gereken bilgilerdir. Bu incelemelerden sonra elde edilen veriler ışığında ve
dilin imkânları çerçevesinde kişinin bireysel donanımını kullanarak dirâyet
ile yaptığı yorumlar tefsir ilmi çerçevesinde dile getirilmiş yorumlar olarak
kabul edilecektir. Yukarıda açıklamaya çalışılan/verilen ölçülere göre Kin-
dî’nin risâlesi incelenmeye başlanabilir.
Bu incelemede öncelikle ilgili risâleden seçilen kesitler/paragraflar akta-
rılacak, ardından bu kesitler/paragraflar hakkında değerlendirmeler yapıla-
caktır.
“Şânı yüce ve isimleri kutsal olan Allah’ın  ıldızlar ve a a -
lar secde ederler ’ mealindeki âyetinin, aklın verileriyle yo-
rumunu öğrenmeyi ne kadar çok arzuladığını senin ifadele-
rinden anlamış bulunuyorum.”
“Hayatıma  yemin  olsun  ki,  gerçekten  sâdık  olan  Muham-
med’in (s.a.s) şanı yüce Allah’tan getirdiklerinin hepsi aklın
verilerinde (el-makâyısu’l-akliyye) mevcuttur. Öyle ki bütün
insanlar arasında bu gerçeği ancak akıldan yoksun olanlar ve
cehaletle yoğrulanlar inkâr edebilir. Ne var ki Muhammed’in
(s.a.s)  peygamberliğine  inanan  ve  onu  tasdik  eden  birinin,
sonra  kalkıp  Peygamber’den  aldıklarının  yorumunu  yapan
din ve akıl sahiplerine karşı çıkması açıkça onun ayırt etme
gücünün  (aklının)  zayıf  olduğunu  gösterir.  Çünkü  o,  ya  bu
konuda  farkına  varmadan  yaptığını  yıkmaktadır  veya  Pey-
gamber’in  (s.a.s)  getirdiği  vahyin  dilini  ya  da  dilde  benzer
isimlerin  bulunabileceğini,  çekim  kurallarını  ve  etimolojiyi




Dostları ilə paylaş:
1   ...   69   70   71   72   73   74   75   76   ...   106


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə