Dr. Seyed Müəyyid Ələvian Qaraciyər və sindirim cihazı xocası və başuzmanı Ortadoğu qaraciyər xəstəlikləri mərkəzlərinin qurucusu və başqanı



Yüklə 38,41 Kb.

tarix19.11.2017
ölçüsü38,41 Kb.


Dr. Seyed Müəyyid Ələvian

Qaraciyər və sindirim cihazı xocası

və başuzmanı

Ortadoğu qaraciyər xəstəlikləri 

mərkəzlərinin qurucusu və başqanı

   www.meldcenter.com



 

 

 

 

           

 

 

 

 

 

 

Şəxsi vəsilələri məsələn işpit, ulguc, diş fırçası, saqqal 



maşını, hovlunu ortaqlaşa işlətməsinlər. 

Hepatit B müalicəsi

Xroniki  olan  hepatitin  mualicəyə  ehtiyacı  vardır  və  dərmanla  mualicə  etmək 

surətilə onları effektiv olamayan hala gətirmək olar. Mualicə olunmasa Sirroz`a ( qaraciyər 

tənbəlliyi ) dogru irəliləmə imkanı çoxdur və sirrozun irəliləməsinin bəzi hallarında qaraciyər 

dəyişdirmədən başqa mualicə yoxdır.

Hepatit B mualicəsində qəbul edilən və bazarda olan dərmanlardan İnterferon inəsi( sadə və PEG ) 

,Lamivudin, Adefovir, Entecavir və Tenefovir vardir.

Mualicə uçun qarar vermək, xəstənin durumuna və dərmana olan toleransına baglıdır. Mualicə mud-

dəti İnterferon`la 6 aydan bir ilə qədər amma agız dərmanları uçun 5 ildən çoxdur. Dərmanın tukətim 

surəsini sadəcə həkim təyin edəbilər.



Cərrahlıq: Hepatit B qaraciyərin işini dayandırmaga səbəb olabilər. Bu olay uz versə yeni bir qa-

raciyərə ehtiyac imkanınız olacaq və belə bir cərrahlıga qaraciyər koçturmə deyilir. Bu metod əski 

və zədələnmiş qaraciyəri çıxartma və onun yerinə bir şəxsdən alınan yeni və saglam bir qaraci-

yərin tikməsindən ibarətdir.



 Peyvəndləşmə

Hepatit  B  xəstəliyinin  ən  yaxşı  qabagını  alma  yolu 

peyvəndinin inyeksiyasıdır. Bu nədənlə butun uşaqlar 

və  riskə  məruz  qalan  şəxslərdə  peyvəndləşmə 

işləmi gorulur.

Gənəlliklə hepatit B peyvəndi uç dəfə, bir ay və 

altı ay aralıgında ilk inyeksiyadan sonra vuru-

lur.  Peyvənd  inyeksiyası  əzələdən  və  kəsin-

liklə  qol  əzələsindən  vurulmalıdır.  Hepatit 

B peyvəndinin yandan vurulması effektivliyinin azalmasına səbəb olar. Hepatit B 

ziddi olan antikorun bir aydan uç aya peyvənd inyeksiyasının novbətləri təkmil 

olandan sonraya qədər olçulməsi tovsiyə edilir. 



Kimlər inyeksiya etməlidirlər

Butun dogulan uşaqlar



9  yaşdan  kiçik  olan  uşaqlar  (peyvəndi  önərən  Amerika`dakı  komitə  18 

yaşdan kiçik olan şəxslərdə hepatit B peyvəndinin aşılanmasını onərmişdir.) 

Viruslu olan Qan və məhsulatina,iynə və ya başqa vəsilələrlə təmasda olan butun saglıq mualicəylə əlaqədə 



olan işləyənlər. Bu grup içində bu şəxslər vardır: Həkimlər, cərrahlar, həmşirələr, diş həkimləri, diş həkimləri 

yardımcıları, dişçilər və muxtəlif qollarda eyitim alan həkimlik tələbələri, diyaliz bolumundə çalışanlar, lab-

oratuvarlardakı işləyənlər, qan koçdurmə təsisləri və evdə xəstələrə baxan şəxslər. Butun bu gruplardakı şəx-

slər riskli şəxslər adlandırılar. Hepatit B peyvəndinin uç novbət aşılanması və bir aydan uç aya qədər ondan 

sonra hepatit B virusunun ziddi olan antikorları incələmək vacibdir.

Hepatit B daşıyıcısı olan şəxslə yaşayan eş, ovladlar, ata analar və onlarla əlaqədə olan butun şəxslər ( bu 



şəxslərin hər 5 ildə bir dəfə yenidən analizlərini tekrarlamalidirlar.) 

Ardıcıl qan inyeksiyasına məruz qalan xəstələr məsələn hemofiliyə, talasemiyə, hemodiyalizə yoluxmuşlar 



və ya inyeksiya edən bagımlılar.  

Peyvəndləşmə uçun bir neçə soz

Bu peyvəndləşmənin yan etkiləri olduqca azdır və bəzi xəstələrdə inyeksiya edilən bolgələrdə qızarma və 

goynəmə ilə ozunu gostərməkdədir. Bu xəstəliyin virusunu daşıyan xəstələrə, peyvəndləşmə tovsiyə olmayır. 

Hepatit B daşıyıcısı olan şəxsin ailəsi peyvəndin aşılamasından qabaq hepatit testi olmalıdırlar. Yoluxmuş 

şəxsin qan damlasının və ya bədəninin sıvı axıntılarının saglam bir şəxsin gozunə daxil olmaq surətilə vi-

rusun keçməsini əngəlləmək uçun hepatit B ziddi olan ozəl immunoglobin inyaksiya edilməlidir. 



Bir neçə not

Hepatit B virusu daşıyanların evlənmə imkanları vardır amma onların eşləri bu xəstəliyin qarşısında pey-



vəndləşməli və onun pozitiv təsirindən arxayın olmalıdırlar. Ufunətin keçmə riski dogru durust eşsəl yaşamda 

olduqca azdır.

Hepatit B baxımından butun hamilə xanımları araşdırmaq vacibdir və beləliklə ufunətin tapılma surətilə 



virusun korpəyə keçməsini onləmək olar.

Hepatit B-yə yoluxmuş xanımların yetəri qədər ovladları varsa təkrar hamiləlikdən saqınmaları yeydir.



Hepatit virusu daşıyanlar başqa şəxslər kimi yaşayabilərlər.

Xəstəliyi kəşfetmə niyyəti ilə hərkəs qan koçdurmədən saqınsın və təkcə qan dənəməsi ilə durumlarından 



xəbərdar olsunlar.

Ailədə bir pozitiv HbsAg tapılması ilə bu dənəməin gorulməsi butun ailə nəfəratina gərəklidir.



Hepatit B ziddi olan peyvəndin inyeksiyasından oncə qanın dənəməsi tovsiyə edilir.

Kəskin hepatitə yoluxanlarda və hepatit virusu daşıyanlarda qaraciyər biyopsisi etmək tovsiyə edilməyir 



amma xroniki hepatitdə isə yararlı bilgilər həkimə sunabilər. Gunumuzdə fibroscan adlı bir qeyri-təhacumi, 

agrısız və diqqət faizi yuxarı olan metoddan istifadə edilir.

 



1           2            3

Qaraciyər nədir?

Qaraciyər bədənin həyati faaliyətləri o cumlədən ufunətlərlə qa-

rşılaşma, qan axmagı dayandırma, qandan zəhərı və dərmanları çıxarma 

və enerjinin biriktirməsində nəgşi var.



Hepatit nə deməkdir?

Hepatit qaraciyərin iltihabı anlamına gəlir və bu səbəbdən onun faaliyətlərini pozmaqdadır. 

Bu  xəstəlik  onəmli  səbəblər  uzundən  meydana  gələr  və  onlardan  biri  hepatit  B  virusuna 

yoluxmaqdır.İnsanda hepatit B xəstəliyinin meydana gəlməsi hepatit B virusunun nəticəsidir. 

Bu  virus  insanın  qaraciyərinə  yerləşib  orada  migdarini  artırar.  Bu  virusdan  torənən  mad-

dələr qan cərəyanına daxıl olar. Virusun etkin olan hissəsi onun mərkəzində yerləşir. Virus 

B-nin antigeni onun uzərində yer almışdır. Bu kiçik dənəciklər kimin qanında olsa, o şəxs 

bu  xəstəliyə  yoluxmuş  hesaba  gəlməkdədir.  Dəqiq  qan  dənəmələri  bu  virusun  bədəndə 

çoxalmasını gostərəbilər. PCR dənəməsi xəstə olanların bədənindəki virusun çoxalmasını 

gostərməyə dəlalət edən ən həssas dənəmədir. Gunumuzdə qandakı virusun miqdarını 

kəmmi olaraq təyin etmək imkanı vardır və mualicə metodunu seçmək uçun doğru qarar 

vermək mumkundur.

Dunya  behdaşt  sahəsi  son  guzarişlərinə  gorə  dünyada  təxminən  400  milyon  nəfər 

hepatit  B  virusunu  daşımaqdadır  və  bu  xəstəlik  tuberkuloz

 

və  malaryadan  son-



ra ən yaygın ufuni xəstəlikdir. Bu xəstəliyə duçar olanlarin çoxu Çin və Tayvan 

olkələrindəndir. Bu xəstəliyin yayılması Afriqa`da və Asiya`nın bəzi bolgələrində 

yuxaridir və qeyd etmək lazimdir ki bu bölgələrdə yoluxanların sayısı hətta nu-

fusun %20-inə çatmaqdadır.



Əlamətlər

Hepatit  xəstəliyi  əlamətsiz,  yuxarı  əlamətli  və  qaraciyəri  çoxlu  zədələyən 

də  olabilər.Umumən  bu  virusun  bədənə  daxil  olmasından  və  gizlin  bir 

surədən sonra soyux dəyməyə bənzər bir para əlamətlərin məsələn guc-

suzlux,yorgunlux,halsizlix,iştahasızlıx,gizdirma,əzələ  agrısı,oynaq  il-

tihabı, cild həssasiyətlərin meydana gəlməsi mumkundur. Bir muddət 

sonra əlamətlərin ikinci mərhələsi yəni sarılıq, başlangıc əlamətlərinin 

getməsi, sidik rənginin tundləşməsi və ya nəcisin rəngsizliyi ilə yanaşı  

ozunu gostərməkdədir. Xəstə olan şəxs bu əlamətlərdən sonra yax-

şılaşma  mərhələsına  keçər.  Umumiyyətdə  uşaqlar  aşagı  əlamətlər 

göstərər  və  çoxlu  əlamətsiz  olarlar.  Bu  xəstəliyə  yoluxanların 

əksəriyyətində sarılığı gostərən bir əlamət olmaz və onun səbəbi də çoxlu əlamətsiz olan uşaqlıq zamaninda 

yoluxmaqdır. 

Hepatit B-nin tanınması

Çoxlu hallarda HBV-yə yoluxmanın təşxisi qan koçdurmə və ya laboratuvarda gorulən analizlərin nəticəsində 

olar və bu şəxslər umumiyyətlə heç bir əlamət gostərməzlər və oz yoluxmalarına çaşdırarlarlar. Bu xəstəliyin 

tanınma yollarından birisi bu virusun uzərində olan Antigen yəni HbsAg`dir. Qaraciyər enzimlərinin oşməsi 

onun zədələnməsinin təyini uçun faydalı bir yol olabilər. Qaraciyər enzimlərinin qan səviyyəsi artarsa və ya 

uzidə bir duzənsizlik gorulsə PCR dənəməsi gərəklidir.



Nə uçun yoluxmuş xastələrin butun ailəsini yoxlamaq gərəklidir?

Bu virusa yoluxma uşaqlıq zamanında və ortaq olaraq ailə içində meydana gəlməsi mumkundur və hərkəsə 

omrundə bir yol olsa da belə hepatit B yoxlamasi faydalıdır.

Keçmə yolları

Qan və onun məhsulati yoluyla: Viruslu qanın inyeksiya sabiqəsi, inyeksiya uçun ortaq işpit işlətmək, steril 

olmayan vəsilələrlə xaldoydurmə və tatu ya da qulaq dəlmə, diş fırçası və ya qana bulaşmış ehtimalı olan saqqal 

ulgucunu işlətmək, viruslu olan iynənin təsadufən olaraq bədənə batması. 



Yoluxmuş anadan ovladına keçmə: hepatit B virusunun keçməsinin ən onəmli yolu budur.

Cinsi yoldan keçmə: hepatit virusu bədənin axıntılarında o cumlədən agız suyu, məni və uşaxlix axıntılarında 

vardır. Cinsi faaliyətin usullarına uymamaq və cinsi hərzəlik hepatit virusunun keçməsinə səbəb olabilər.



Dişçilik işləri yoluyla keçmə: Bəzi dişçilik mərkəzlərində Hijyenik olmayan və ya duz metodlarla dezenfektə 

olmayan vəsilələrlə iş gormək xəstəlik virusunun keçməsinə səbəb olabilər.



Ailə uyələri arasında keçmə: Hepatit virusu gunluk işlərimizin məsələn danışmaq, əl vermək, opuşmək, qu-

caqlaşmaq və ya gol kimi yerlərdə uzmək əsərrində keçməz.



Ortaq işpit işlətmək: Təəssüflə bəzi durumlarda doping etmək uçun inyeksiya işpit ortaqlaşa işlətməsi  id-

mançıların bəzilərinin tərəfindən gorulmuşdur.

Hepatit B virusu insan bədənində olmayan isti, rutubət və kimyəvi faktorlar qarşısında dayanaqlıdır. Bu virus 

istilik -20 dərəcədə 15 ilə qədər, otaq istilikdə isə 6 aya qədər və bir quru bardaq içində 4 həftəyə qədər yaşay-

abilər amma 100 dərəcədə 5 dəqiqə içində qaynatıldıqdan sonra yaşamını itirər. Bu virus dezenfektə edən mad-

dələr o cumlədən glutar aldehid, kloroform və formalinlə aradan gedər. 



Hepati və ailə içində yayılma

Bir ailədə bir daşıyıcı şəxs varsa o ailənin başqa nəfəratinə virus keçmə imkanı vardır və keçmə yolu da hepatit 

daşıyıcısı olan şəxsin qanının, sağlıqlı olan şəxsin muxat və ya qanına daxil olmasıdır. 

Hepatit B və evlənmə

Əslində hepatit B-yə yoluxmuş şəxslərin birbirilə yaxından əlaqədə olmaqları heç 

probləm yaratmaz. Hepatit B-yə yoluxmuş olan qız və oglanların evlənmələrində 

də bir probləm yoxdur amma qarşıdakı tərəfin test edilməsi vacib və hepatit B pey-

vəndinin alması gərəklidir. 

Steril olmayan paltarlar və vəsilələrin dezenfektə etməsi

Paltarlar və vəsilələri dezenfektə etmək uçun onların qan ləkələrini və ya başqa mad-

dələrini təmizlədikdən sonra suda qaynadaq və ya yarım saat javel suyu %0.5 çozəltisi 

ya da paltar dezenfektə edən maddə içində saxlayaq.



Hepatit daşıyıcısı

Hepatit virusu gizli olaraq illərcə bədəndə qalabilər və yoluxmuş şəxs əslində bir hepatit 

daşıyıcısı unvanilə tanınar. Qanında 6 aydan çox hepatit virusu olan, umumi halı xoş olan və 

laboratuvar incələməsində qaraciyərinin işində düzənsizlik gorulməyən şəxsə hepatit xəstəsi 

deyilər. Bu halda hepatit virusu barışçıl olaraq bədəndə yaşayıb amma qaraciyəri zədələməz.

Daşıyıcılarda olan əlamətlər

Ufunət  şəxslərin  əksəriyyətində  yoluxmuş  analardan  ovladlarına  keçib  illərcə  bir  əlamət  gorul-

məz. Bəzi hallarda isə  şəxs kəskin hepatit virusu ardından xəstəliyin daşıyicisi olar. Bu şəxslərdə 

hepatit əlamətləri ardından o cumlədən iştahasızlıx, halsizlix, sidik rənginin tundləşməsi və sarılıq, 

bədənin imeni sistemi HbsAg`ni aradan aparmaz və altı aydan sonra uzdən yaxşılaşmış gorulsə də 

şəxs yoluxmuş qalar. Bəzi vaxtlar hepatit virusu daşıyanların bir qismi turşulaşmaqdan, urəkbaşı yan-

maqdan, qarnın sag tərəfində agırlıq hissetməkdən və iştahasızlıqdan şikayət edərlər. Bu əlamətlərin 

hepatit xəstəliyi ilə heç ələqəsi yoxdur.



Hepatit virusu daşıyanlar aşagıdakılara diqqət etsinlər

Qaraciyərin işini araşdırmaqdan dolayı muayinə və qan analizləri uçun Hər altı ayda bir yol həkimə baş-



vursunlar.

Butun ailə hepatit B-yə qarşı peyvəndləşsinlər.



Həkimə, diş həkiminə, laboratuvara və əslində virusun başqalarına keçmə riski olan yerlərə başvuranda oz 

bədənlərində olan hepatit virusundan xəbərdar etsinlər.

Alkollu içkilər tukətməkdən və sigara çəkməkdən saqınsınlar.



Qan koçdurmədən saqınsınlar.



Kilolu olan şəxslər agırlıqlarını azaltmaq uçun çalışsınlar.




Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə