Homo oeconomicus – człowiek – istota racjonalna ? Monika Mroczek



Yüklə 445 b.
tarix26.09.2017
ölçüsü445 b.


Homo oeconomicus – człowiek – istota racjonalna ?

  • Monika Mroczek

  • Na podstawie:

  • M. Blaug, Metodologia ekonomii, PWN; rozdz. 15

  • Miklaszewska, Dylematy racjonalności


Wstęp – plan prezentacji

  • Część I - Założenie o racjonalności

    • Wprowadzenie pojęcia
    • Znaczenie racjonalności
    • Obrona racjonalizmu
    • Ograniczona racjonalność
    • Krytyka racjonalizmu
  • Część II - Różne podejścia do Homo oeconomicus

    • Ekonomia behawioralna
    • Teoria wyboru publicznego
    • Podejście Amartyja Sena
    • Podejście Philipa Pettita


Część I Założenie o racjonalności



Racjonalność – znaczenie terminu

  • Znaczenie potoczne:

    • działanie jednostek polegające na pełnym wykorzystaniu informacji i dostępnych środków aby osiągnąć dobrze określone cele;
  • Znaczenie ekonomiczne:

    • działanie jednostek, które maksymalizują swoją użyteczność, przy ograniczonych zasobach (bądź minimalizują nakłady, przy założonym poziomie efektów)


Znaczenie dla ekonomistów

  • Dla ekonomistów klasycznych racjonalność to preferowanie większej ilości w stosunku do mniejszej ilości,

  • zbiór preferencji jest uporządkowany dostęp do informacji jest bezpłatny, brak jest ryzyka



Racjonalność cd.

  • Nie wszystkie teorie wyprowadzane są na podstawie założenia o racjonalności np:

    • wyprowadzenie popytu na pieniądz,
    • ekonomia marksistowska, radykalna,
    • amerykański instytucjonalizm


Obrona racjonalności

  • Prawdziwość twierdzenia o racjonalności – jest wynikiem pewnej konwencji

  • Jest prawdziwe w sposób tak oczywisty że wystarczy je sformułować aby zostało zaakceptowane

  • Racjonalność nie zawsze była uważana za analityczną tautologie, ale jako kantowskie twierdzenie „a priori”

  • Neoklasyczni ekonomiści przyjęli ze jest częścią lakatosiańskiego „twardego rdzenia” - Popper



Obrona racjonalności

  • Boland – krytyka racjonalności bezskuteczna (traktowana jako twierdzenie metafizyczne)

  • Sarget i Lucas – wprowadzenie do modelu parametrów które nie są motywowane dążeniem do indywidualnej optymalizacji – są traktowane jako „dostosowanie ad-hoc”

  • Caldwell –racjonalność nie poddaje się testowaniu



Ograniczona racjonalność

  • Herbert Simon - Ograniczona racjonalność (bounded rationality)

    • Człowiek często podejmuje decyzję pod wpływem impulsu lub z nawyku a także kieruję się ciekawością czy posiada skłonności do zapominania
    • nie max użyteczności a zaspokaja potrzeby w zadawalającym go stopniu


Wnioski z obrony

  • Założenie o racjonalności odnosi się do motywacji jednostek, ale ekonomistów interesuje zachowanie się zbiorowości

  • Aby z hipotezy o racjonalności można wysnuć pewne wnioski trzeba uzupełnić koncepcję o założenia pomocnicze tj: jednorodność działających podmiotów, zał. o doskonałej zdolności przewidywania itp.



Krytyka racjonalności

  • Eksperymenty wykazały ze jednostki nie zachowują się w sposób racjonalny

    • np. jednostki systematycznie zaniżają wielkość kosztów alternatywnych w porównaniu z kosztami ponoszonymi,
    • zyski na giełdzie pojawiające nie poprzedzające dni wolne od pracy, na przełomie lat, miesięcy - jeśli więc założenie załamuję się na rynkach finansowych to dlaczego ma się sprawdzać na innych rynkach ?
  • Obrona: argumentuje się że anomalie mają rozkład przypadkowy i w przypadku procesów masowych niwelują się wzajemnie lub są przez nich po prostu ignorowane



Wnioski

  • Czy mamy odrzucić całą ekonomie neoklasyczną bo jest oparta na niepewnym założeniu?

  • Według autora „uczynić tak, oznaczałoby paść ofiarą naiwnego falsyfikacjonizmu”

  • Potencjalne źródło problemu – nasz sposób interpretowania kosztów informacji lub mechanizmu konkurencji



Część II Różne podejścia do Homo oeconomicus



Ekonomia behawioralna

  • Obecnie kwestionuje się koncepcję człowieka ekonomicznego

  • Ekonomia behawioralna poprzez badania indywidualnych i społecznych skłonności poznawczych i emocjonalnych stara się wyjaśnić decyzje ekonomiczne i ich wpływ na ceny rynkowe dochody i alokacje środków produkcji



Teoria wyboru publicznego

  • broni racjonalności jednostek

  • Becker, Caplan – pozorne irracjonalne działania są w istocie racjonalne i dają się w ten sposób wyjaśnić

  • Buchanan – homo oeconomicus jako uproszczenie a nie pełna koncepcja człowieka (lepiej założyć egoizm jednostek niż altruizm)



Podejście Amartyja Sena

  • Sen zastanawia się nad tym dlaczego wybiera się założenie o racjonalności wiedząc ze jest błędne

  • nawiązuje do rozbieżności w teorii Adama Smitha – do dwoistości wizji człowieka , który na rynku zachowuję się egoistycznie a w swoich działaniach moralnych - altruistycznie

  • wprowadza wymiar etyczny i dodatkowe pojęcia: współodczuwanie i zobowiązanie



Philip Pettit

  • tworzy tezę o wirtualnej obecności umysłu ekonomicznego we wszelkich działaniach ludzkich

  • wszelkie ludzkie zachowania dają się opisać w sposób ekonomicznie racjonalny przez wydobycie z nich momentu skoncentrowania na sobie



Wnioski

  • Dotychczasowa tradycyjna wizja człowieka racjonalnego jest niewystarczająca i stąd konieczne są nowe postulaty i różne odmiany teorii, także nie oparte na założeniu o racjonalności, jednak żadna z alternatywnych teorii nie daje tak dokładnych wniosków jak te zakładające racjonalność

  • Na podstawie koncepcji zdrowego rozsądku nie da się zbudować metafizyki ani antropologii, jednak „ma walor metodologiczny” - można sprowadzić do niej i wytłumaczyć za jej pomocą wszelkie ludzie zachowania



Dziękuję za uwagę !





Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə