Mavzu: Boltiq bo’yi davlatlarining iqtisodiy geografik tahlili



Yüklə 0,6 Mb.
tarix12.05.2022
ölçüsü0,6 Mb.
#86834
Toxtasinov Azizbek2
НЕДЕЛИ КАФЕДРЫ. 2

72B-20 talabsi To’xtasinov Azizbek Makroiqtisodiyot fanidan TAQDIMOT LOYIHASI

Boltiq bo’yi davlatlarining iqtisodiy geografik tahlili Reja: 1.Estoniya iqtisodiy geografiyasi. 2.Latviya iqtisodiy geografiyasi. 3.Litva iqtisodiy geografiyasi.

Estonya – shimoldan Fin qo’ltig’i, g’arbdan Riga qo’ltig’i, sharqdan Rossiya, janubdan Latviya bilan chegaradosh. Maydoni 45 000 km2 (Saaremma va Xiyumaa orollari bilan). Sohillari uzoq vaqt muzlaydi. Namgarchilik ko’pligi sababli botqoqlashib ketgan. Mayda daryo va ko’llari (Chud, Pskov)ko’p. Siyosiy ma’muriy jihatidan 15 uezdga bo’linadi. Foydali qazilmalarga, ayniqsa, yonuvchi slanesga boy (Fin qo’ltig’i bo’ylari), bundan tashqari torf va fosforitga boy. Yonuvchi slanesdan IES larda va ximiya kombinatida xom-ashyo sifatida ishlatiladi. Aholisi 1,4 mln (2001 y),1,3 mln (2006 y)kishi. Tug’ilish koeffisienti 9 ‰, o’lim 14 ‰. 1 ayolga 1,3 bola to’g’ri keladi.15 yoshgacha bo’lganlar salmog’i 17 % , 64 yoshdan yuqori bo’lganlar 16 %. O’rtacha umr 65-76 yosh. YAMD 9650 $ (2001 y.) .Urbanizasiya darajasi 75 %. Aholi zichligi 1 km2 ga 35 kishi. Millioner shaharlari yo’q. Tallinda 435 ming kishi (1995 y). Yirik shaharlari: Tartu, Narva, Kaxtla – Yarve, Pernu.

Sanoati mamlakatda metall yo’qligi sababli kam metall sarflanadigan tarmoqlar priborsozlik, radioapparatlar, slanes sanoati uchun asbob-uskunalar, kemalarni remont qilish, baliq sanoati, o’rmon sanoati rivojlangan. Qishloq xo’jaligida chorvachilik etakchi tarmoq. Dehqonchiligida asosan kartoshka, qisman zig’ir ekiladi. Mamlakat territoriyasi tekislik bo’lganligi sababli GES lar qurilmagan, AES lar yo’q. Elektr-energiyasi asosan yonuvchi slanesga ishlaydigan IES lardan olinadi. Neft va gaz yo’qligi sababli Rossiyadan sotib oladi. Sohillarda turizm rivojlangan. Yirik sanoat shaharlari: Tallin, Tartu. Temir yo’l transporti va dengiz transporti yaxshi rivojlangan. Barcha shaharlari temir yo’llar bilan tutashtirilgan. Asosiy portlari: Tallin, Pernu. Tashqi savdosi asosan Rossiya va Horijiy Yevropa davlatlariga to’g’ri keladi. Pul birlig – eston kronasi. Eksporti: baliq, radiotexnika, priborlar, qog’oz. Importi: tabiiy gaz, neft mahsulotlari, g’alla, metallar, mashinalar.

Latviya – g’arbdan Boltiq dengizi (Riga qo’ltig’i), sharqdan Rossiya, shimoldan Estoniya, janubdan Litva va Belorus bilan chegaradosh. Maydoni 64,6 ming km2 Iqtisodiy geografik o’rni qulay. Oblastlarga bo’linmagan. Siyosiy adminstrasiyaga bo’lingan: 26 uezd va 6 respublika shaharlari. Hududidan Daugava (G’arbiy Dvina) daryosi oqib o’tadi. Daryoga 3 ta yirik GES qurilgan. Foydali qazilmalardan torf katta ahamiyatga ega. O’rmonga boy. Aholisi 2,7 mln kishi, 2,4 mln kishi (2003 y),2,3mln kishi (2006 y). Tug’ilish koeffisienti 9‰, o’lim 14‰. 1ayolga 1,2 bola to’g’ri keladi. 15 yoshgacha bo’lganlar salmog’i 17 %, 64 yoshdan yuqori bo’lganlar 15 %. O’rtacha umr 65-76 yosh. YAMD 7760 $ (2001 y). Urbanizasiya darajasi 70%. Aholi zichligi 1 km2 ga 41 kishi. Eng yirik shahari Riga (827000-96 y), Daugavapilis, Liepaya, Elgava, Yurmala.

Sanoati. Latviya Estoniya va Litvaga nisbatan iqtisodiy jihatdan rivojlangan. Mashinasozlik asosiy o’rin tutadi. Boltiq bo’yi davlatlari ichida yagona po’lat eritish zavodi Liepayada joylashgan. Metalni Polsha va Rossiyadan sotib oladi. Mashinasozlik sanoatida mikroavtobuslar (RAF), ATS lar, elektrotexnika jihozlari, kemalar, radiola va radiopriyomniklar ko’p chiqariladi. Ximiya sanoatida ximiyaviy tolalar, rezina-texnika buyumlari, davolash preparatlari ishlab chiqariladi. Mebel ishlab chiqarish va rezina sanoati rivojlangan. Yog’, go’sht va baliq-konserva sanoati rivojlangan. Qishloq xo’jaligida sut chorvachiligi va cho’chqachilik rivojlangan. Mamlakat g’arbida qand lavlagi, sharqda esa kartoshka va zig’ir ekiladi. Dengiz transporti yaxshi rivojlangan, yirik portlari: Riga,Liepaya. Temir yo’llari yaxshi rivojlangan. Yirik sanoat markazlari: Riga, Daugavapilis, Liepaya. Tashqi savdosi asosan Rossiya, MDH ning boshqa davlatlari va Horijiy Evropa davlatlari bilan bo’ladi. Eksporti: elektr jihozlari, radiotexnika, medisina jihozlari, baliq, o’rmon, qog’oz. Importi: tabiiy gaz, neft, ko’mir, metall, g’alla, mashinalar, elektr energiya. Xalqaro turizm rivojlangan: Riga, Yurmala. Pul birligi – lat.

Litva 4 mamlakat va Boltiq dengizi bilan chegaradosh. Maydoni 65,2 ming km2 . Oblastlarga bo’linmaydi. 10 uezdga bo’lingan. Temir yo’llar orqali Polsha va Germaniya bilan bog’langan. Yirik avtoyo’llarga ega. Aholisi 3,650 ming kishi, 3,7 (2003 y), 3,4 mln kishi (2006 y). Tug’ilish koeffisienti 9‰, o’lim 12‰. 1 ayolga 1,2 bola to’g’ri keladi. 15 yoshgacha bo’lganlar 19 %, 64 yoshdan yuqori bo’lgan 14 %. O’rtacha umr 66-77 yosh. YAMD 8350 $ (2001 y). Aholi zichligi 1 km2 ga 56 kishi. Urbanizasiya darajasi 68 %.

Asosiy foydali qazilmalari: torf, qahrabo,binokorlik materiallari. Sanoati Latviya va Estoniyaga qaraganda kam rivojlangan. Energetika bazasining zaifligi sanoatning rivojlanishiga to’sqinlik qiladi. Tabiiy gaz, ko’mir va torfga ishlaydigan IES lar mavjud. Nyamunos daryosiga GES qurilgan. 2 ta AES bor. Kam metall sarflanadigan mashinasozlik: stanoklar, elektr asboblari, motorlar ishlab chiqariladi. Klaypedada kemasozlik mavjud. Zig’ir tolasidan gilam to’qish rivojlangan. O’rmon sanoati mebel, faner, qog’oz ishlab chiqaradi. Tabiiy sharoiti qishloq xo’jaligi uchun Latviya va Estoniyaga nisbatan qulayroq. Qishloq xo’jaligi sut chorvachiligi va cho’chqachilikka ixtisoslashgan. Javdar, bug’doy, arpa, no’xat, zig’ir va qand lavlagi yetishtiriladi. Yirik sanoat markazlari: Vilnyus, Klaypeda, Kaunas, Shyaulyay. Tashqi savdoda MDH davlatlari etakchi o’rin tutadi. Pul birlig – lit. Eksporti: elektr jihozlari, priborlar, chorva va o’rmon mahsulotlari, qahrabo. Importi: tabiiy gaz, neft, metall, g’alla, mashinalar, elektr energiyasi.

E’tiboringiz uchun rahmat!


Yüklə 0,6 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2023
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə