Microsoft PowerPoint Tıp 2 Sinir Sistemi Gelişimi ve Konjenital anomalileri Prof. Dr. Murat Akkuş 01. 02. 2012. ppt [Uyumluluk Modu]



Yüklə 69,74 Kb.

tarix10.11.2017
ölçüsü69,74 Kb.


Sinir Sisteminin Gelişimi

Prof.Dr.Murat AKKUŞ




SİNİR SİSTEMİNİN GELİŞİMİ

Sinir sistemi morfolojik olarak iki 

bölüme ayrılır

1- Merkezi sinir sistemi (MSS)

-Serebrum, Serebellum, Medulla Spinalis.



2- Periferik sinir sistemi (PSS)

-Beyin ve medulla spinalis’ten çıkan 



kranial ve spinal sinirler 

-Ganglionlar




Sinir sisitemi fonksiyonel olarak  ise iki 

kısıma ayrılır.

1-Somatik Sinir Sistemi

2-Otonomik Sinir Sistemi

Sempatik Sinir Sistemi     Parasempatik Sinir Sistemi


SİNİR SİSTEMİNİN GELİŞİMİ

Nörulasyon;

• 3. haftanın başlarında primitif 

düğümün önünde ve embriyo 

4-6 somit evresindeyken 

terlik biçimli kalınlaşmış bir 



nöral plak belirir.

• Önce nöral plağın lateral 

kenarları kısa bir süre sonra 

nöral katlantıları oluşturmak 

üzere yukarıya doğru kıvrılır.

• Daha sonra nöral katlantılar 

birleşerek nöral tüpü 



(kanalis nöralis) oluşturur.




• Nöral tüpteki kaynaşma sırasıyla servikal, kaudal ve 

sefalik yönde gerçekleşir

• Nöral tüp kapanana kadar nöral tüpte anterior ve 

posterior delikcikler bulunur ve nöral tüp bu zamana 

kadar amniyon boşluğuyla ilişkilidir.

• Nöral tübün Anteroior delikçiği (nöroporus anterior) 25. 

gün (18-20 somit), posterior delikçik 27-28. günlerde (30-

32 somit)  kapanır.

• 28. günden itibaren nöral tübün sefalik ucunda primer 

beyin vezikülleri adı varilen üç dilatasyon bölgesi vardır.

Prosensefalon, mezensefalon, rhombensefalon.



• Sefalik bölgede primer beyin vezikülleri ile eş zamanlı 

olarak iki tane fleksür oluşur. A) servikal, b) sefalik 

(pontin) fleksürü.

• Embriyo 5 haftalık olduğunda, prosensefalon iki 

parçadan ibarettir: a)bir orta bölge ve iki lateral çıkıntıdan 

(primitif serebral hemisferler) oluşan telensefalon b) 

optik veziküllerin dışa doğru büyümesiyle karakterize 

diensefalon. Mezansefalon rombensefalondan

rombensefalik isrhimus adlı derin bir yarıkla ayrılır.

• rombensefalon da iki parçadan oluşur: a)daha  sonra 

pons ve serebellumu oluşturacak olan metansefalon

ve b) myelensefalon.

• Bu iki parça arasınski sınır,sefalik pontin) fleksür

tarafındn oluşturulur.




Nöral kanal beynin ventriküler 

sistemi ve medulla spinalisin 

kanalis sentralisini yapar. 

Nöral tübün dorsoventral 

görünümü sonic hedgehog 

(shh) geni, pax genleri, kemik 

morfogenik proteinleri (bmp) 

ve bir transforming growth 

faktör (TGF- β) olan 

dorsalin’in katkısıyla oluşur.  

Eğer yukarıda bahsedilen 

yapılar olmazsa, MSS ve 

somitler gelişmez.




OMURİLİĞİN GELİŞİMİ 

(spinal kord)

• 4. çift somitin kaudalinde kalan 

nöral tüp’ten gelişir. 

• Kapanan nöral tübü duvarı 

nöroepitelyal hücrelerden 

oluşur.


• Nöroepitelyal hücreleri duvarın 

tüm kalınlığı boyunca 

ilerleyerek,kaın bir yalancı çok 

katlı( pseudostratifiye) epitel 

oluşturur.

• Nöroepitelyal hücreleri 

birbirleriyle birleşim 

kompleksleri aracılığıyla 

bağlantı kurarlar ve daha sonra 

bu hücreler hızlı böünmeye 

başlayarak daha çok 

nöroepitelyal hücresi üretirler.




• Nöral tübün kapanmasıyla bu hücreler nöroblastları

oluşturur. Nöroblastlar nöroepitelyal tabakanın 

çevresinde mantle tabakası olarak bilinen bir  örtü 

oluştururlar.

• Mantle tabakası daha sonra spinal kordun gri cevherini ( 

substantia grisea)yapar.

• Spinal kordun en dış katmanı, mantle tabakasındaki 

nöroblastlardan çıkan sinir lifleri içerir ve  marjinal tabaka 

olarak bilinir.

• Marginal tabaka sinir liflerinin myelinizasyonu sonucu 

beyaz bir görünüm kazandığından spinal kordun beyaz 

cevheri(substantia alba) adıyla bilinir. 

• Nöral tüpün yan duvarları ise kalınlaşır.




Bazal,Alar,Tavan Ve Taban Plakları

• Mantle tabakasına sürekli biçimde yeni nöroblstların 

katılmasının bir sonucu olarak, nöral tübün iki yanında 

,dorsal ve birde ventral kalınlaşma ortaya çıkar. Bazal 



plaklar olarak bilinen ventral kalınlaşmalar, ventral motor 

boynuz hücrelerini içerir ve spinal kordun motor 

bölgelerini oluştururken, alar plaklar denilen dorsal 

kalınlaşmalar da duyu bölgelerini meydana getirirler. 

Bu iki kalınlaşma bölgesi arasındaki sınırı, sulkus 

limitans adlı uzunlamasına bir oluk belirler.

• Nöral tübün sırasıyla tavan ve taban plakları olarak 

bilinen dorsal ve ventral  orta hat bölgelerinde 

nörobastlar yoktur. Bu bölgelerin işlevi bir taraftan diğer 

tarafa geçen sinir liflerine zemin oluşturmaktır.



• Ventral motor boynuz ve dorsal duyu boynuzlarına ek 

olarak, bu iki bölge arasında kümelenen bir grup nöron, 

küçük bir ara boynuz –intermediate boynuz- daha 

oluşturur. Bu boynuzda otonom sinir sisteminin sempatik 

kısmına ait nöronlar bulunur ve bu yapıya sadece spinal 

kordun torasik(T1-T12) ve üst lumbar(L1-L3) 

bölgelerinde rastlanır.






Histolojik Farklanma

Nöroblast: 

• Başlangıçta geçici dendrit 

ihtiva eder, 

• apolar, bipolar, primitif 

akson, primitif dendrit, 

• multipolar nöroblast, 

• omuriliğin ventral motor kökü 

aksonları 



Glioblast:

• Makroglia

• Manto tabakasında 

astrositler

• Esas olarak marjinal 

tabakadaoligodendroglia

• Mezenşimal ve 

monositer kökenli 

mikroglialar

Ependim hücreleri




Spinal Sinirler

• Motor sinirlerin  ön 

boynuzundan köken alır. 

4.haftada ortaya çıkar.

• Ventral sinir köklerini 

oluşturur.

• Dorsal sinir kökleri :

• Dorsal kök 

ganglionlarındaki 

hücrelerden oluşmuş lif 

demetleri halindedir.



• Aksonları bir demet halinde omuriliğe 

doğru uzanır

• Dendritleri ventral sinir kökleriyle 

birleşerek spinal sinirleri oluşturur.

• Spinal sinir dorsal ve ventral primer 

ramuslara bölünür.  




• Dorsal primer ramus 

aksiyal kasları, vertebra 

eklemleri ve sırtın derisini 

inerve eder.

• Ventral primer ramus ise 

ekstremiteleri vücud ön 

duvarını inerve eder.

• Kranial, brankial ve 

lumbosakral majör sinir 

pleksuslarını oluşturur 




Miyelinizasyon

• Fötal yaşamın 4. ayında 

başlar, postnatal 1 

yaşında tamamlanır.

• Traktuslar fonksiyon 

gördüğünde 

miyelinizasyon 

tamamlanmış olur.

• PSS, Schwann hücresi

• MSS oligodendroglia




Omuriliğin Pozisyonal Değişkliği

• İntrauterin 3. ayda omurilik embriyonun tüm 

uzunluğu boyunca uzanır.

• Yaş arttıkça vertebral kolon, dura nöral tüpe 

göre daha hızlı gelişir.

• Doğumda omurilik L3 seviyesindedir.

• Ancak dura vertebral kolona koksigeal 

bölgede tutnmaya devam eder. 




• Erişkinde L2 seviyesinde ve piamaterin 

iplik benzeri uzantılarından oluşan filum 

terminale, 1.koksigeal vertebranın 

periostuna bağlı haldedir.

• Kaudaequina spinal kordun terminal 

ucunun altında kalan sinir lifleridir.

• Lumbal fonksiyon spinal korda zarar 

vermemek için alt lumbal bölgeden 

yapılması gereklidir.



BEYNİN GELİŞİMİ

• Motor ve duyu alanlarının temsil eden 

bazal ve alar plaklar, rombensefalon ve 

mezensefalonda orta hattın her iki yanında 

bulunur.

• Prozensefalonda ise alar plaklar 

belirginleşirken, bazal plaklar gerilemiştir.



Rombensefalon 

(arka beyin):

• En kaudaldeki beyin 

vezikülüdür.

• Miyelensefalon ve 

pontin fleksurdan 

rombensefalik 

istmusa kadar 

uzanan 


metensefalondan 

meydana gelir.




Miyelensefalon:

• Medulla oblangatayı oluşturan bir beyin 

vezikülüdür.

• Medulla spinalisin lateral duvarlarının ters-

düz olmasıyla ayrılır.

• Sulkus limitansla birbirinden ayrılan alar ve 

bazal plaklar net biçimde farkedilir.




• Miyelensefalonun taban plağını, tek katlı 

bir ependimal hücre tabakası ile piamater 

örter.

• Ependimal hücre tabakası ile pia mater 



tabakalarının ikisine beraber tela 

koroidea adı verilir.

• Vasküler mezenşimin aktif proliferasyoınu 

nedeniyle ventriküler boşluk içine 

kesecikler uzanır.

• Bu piskül benzeri kesecikler koroid 

pleksusu oluşturur.




Metensefalon

• Metensefalonun 

duvarları pons ve 

cerebellumu, boşluğu 

4. ventrikülün üst 

bölümünü oluşturur.

• Metensefalonda 

miyelensefalon gibi 

bazal ve alar plaklarla 

karekterizedir.




Serebellum

• Alar plakların dorsolateral parçaları medialdev 

bükülerek rombik dudakları meydana getirir.

• Rombik dudaklar, metensafalonun kaudalinde 

geniş bir biçimde birbirnden ayrıktır. Ancak 

mezensefalonun hemen altında orta çizgide 

birbirine yaklaşır.

• Pontin fleksurun derinleşmesi sonucu rombik 

dudaklar sefalokaudal yönde baskılanarak 

serebral lağı oluşturur. 







• 12.haftada serebral plağın ortasında 

vermis ve iki lateral parça halinde 

hemisferler vardır.

• Kısa süre sonra ortaya çıkan transvers 

(posterolateral) fissur ile serebellum 

kranial ve kaudal bölüme ayrılır.

• Kaudal bölüm bir çift flokulonoduler lob 

olup, serebellumun en ilkel parçasıdır.

• Daha büyük krainal bölüm, bir çift kaba 

serebellum hemisferlerini birleştiren, dar 

median bir şişkinlik şeklindeki vermis ten 

oluşur.



• Kranial bölüm flokulonodüler lobdan daha 

hızlı büyüyerek, ergin serebellumun 

baskın elemanı olur.

• Vermiste hemisferler gelişirken, girintili-

çıkıntılı enine kıvrılma olayı geçirirler.

• 3. ayın sonunda bu girinti ve çıkıntılar 

derinleşir, hemisferleri ve vermisi kranial 

ve kaudal loblara ayırır.

• Bu loblar daha sonra enine fissurların 

gelişmesiyle pek çok lobule bölünür.




• Lobüllerin yüzeyi folia denilen yaprak 

benzeri  enine (gri) sıkça paketlenmiş 

yapılarla şekillenir. 

• Yarıklanma ve yapraklaşma şeklindeki 

gelişim tüm embriyonal ve fötal hayat 

boyunca devam eder.

• İnternal derin serebellum çekirdekleri ve 

eksternal serebellum korteksi olmak üzere 

serebellum, iki tip gri cevhere sahiptir.



• 4 çift derin çekirdek serebellumun her iki 

tarafında şekillenir.

• Serebellum korteksine verilen tüm bilgiler 

bu çekirdekler yoluyla iletilir.

• Serebellumun derin çekirdek ve korteksi 

karmaşık bir farklanmayla üretilirler.

• Nöral tübün her tarafında olduğu gibi 

metensefalik rombik dudakarın nöroepiteli, 

ventriküler, manto ve marjinal tabakaları 

yapmak için çoğalmaya başlar.




• Serebellum gelişirken, 3. ayda çoğalan ikinci bir hücre 

tabakası marjinal yörenin en üst tabakasında dikkati 

çeker.

• Çoğalan ventriküler tabaka (iç germinal tabaka) ve yeni 



tabaka(dış germinal tabaka) olarak adlandırılır.


• İç germinal tsabaka serebellumun çekirdeklerini yapmak 

için göç eden ilkel çekirdek nöroblastlarını meydana 

getirir.

• Bu tabaka kortekse göç eden iki tür nöroblastlar üretir

• 1-İlkel purkinje nöroblastları

• 2-Golgi nöroblastları 

• Her ilkel purkinje nöroblast kortekse doğru göç ederken, 

serebellum çekirdeklerindeki nöroblastlarla sinaptik 

teması devam ettiren bir akson çıkartır.

• Purkinje hücreleri tam dış germinal tabaka altında 

purkinje hücre  tabakası yaparlar.



• Dış germinal tabaka basket, granül ve 

satellit nöroblastları oluşturur.

• Bazı basket ve satellit nöroblastlar ergin 

korteksde  purkinje hücrelerinin dibinde 

yer almak için konum değiştirir.

• Basket ve satellit hücrelerinin yüzeyde ya 

da purkinje hücreleriyle yakın temasta 

kalması tamamlanmamış korteksin 

moleküler tabakasını yapar. 



• Serebellum yapısı filogenetik gelişimin aksettirir

• Archicerebellum:(Flokkonoduler lob) en eski 

yapısı olup, vestibüler kompleks ile bağlantıya 

sahiptir.

• Paleocerebellum:(Vermis ve anterior lob)

• Daha ileri gelişme safhası olup, ekstremiteden 

gelen duysal bilgilerle ilişkilidir.

• Neocerebellum: (Posterior lob)

• En son gelişme şekli olup, ekstremite 

hareketlerinin seçici kontrolu iler ilgilidir.





Sinir Sistemi Konjenital Anomalileri.

Medula spinalis anomalisi

• En fazla görülen anomalidir. Gelişimin 4. Haftası 

sürecinde nöral tüpün hatalı kapanmasından 

kaynaklanır. Buna nöral tüp defekti denir.

• Spina bifida: Spinal bölgede görülen nöral tüp 

defektlerini tanımlayan bir terimdir.

• Vertebral arkuslar birbirinden ayrılmıştır.Defekt altındaki 

nöral dokuyu ilgilendirebilir de, ilgilendirmeyebilirde. 

Spina bifidanın iki tipi vardır;

• Spina bifida okülta

• Spina bifida sistika

• Not: Bu defektlerin %70 i folik asit kullanımıyla 



önlenebilmektedir




Beyin anomalileri

• Cranium bifidium: Kranium oluşumundaki defektir.

• Eksensefali ve Meroanensefali: Gelişimin 4. 

Haftasında neuroporus rostralis’in kapanmamasından 

oluşur.

• Corpus Callosum’un Agenezisi: Beyin 



hemisferlerinin esas neokortikal birleşeği olan corpus 

callosum’un tam veya parsiyal yokluğu vardır.

• Mikrosefali: Beyin küçüktür. Yüz normal boyutadır. Bu 

bebekler ileri derecede geri zekalıdır. Çünkü beyin az 

gelişmiştir.

• Hydrocephalus: Beyinde su toplanması.




Mikrosefali


Kranial anomaliler

• Arnold-Chiari: Serebellar yapıların kaudale doğru yer 

değiştirip, foramen magnumdan herniye olmasıdır.Defekt 

spina bifida sistika olgularının hemen hemen tümünde 

mevcuttur ve hidrosefaliyle birliktedir.

• Şizensefali: Serebral hemisferlerde dev yarıkların 

oluştuğu, hatta beyin dokusunun tümüyle yok olduğu 

nadir bir anomalidir.

• Hidrosefali: Ventriküler sistemde anormal miktarda 

beyin-omurilik sıvısının birikmesidir.Yenidoğanlardaki 

hidrosefali olgularının büyük bir çoğunluğu, akuaduktus 

sylvius tıkanıklığına bağlıdır.




Arnold Chiari Sendromu


Şizensefiali



• Eksensefali: Nöral tüpün sefalik kısmının kapanmaması 

sonucu ortaya çıkar.Kafatasının kubbesi oluşmadığından 

malforme bir beyin açıkta kalır.Daha sonra bu doku da 

dejenere olur ve geride nekrotik bir doku kütlesi 

kalır.Beyin sapının sağlam durumda olduğu bu defekte 

anensefali denir.



KAYNAKLAR

• Moore K., Persaud T.V.N.,(Çeviri 

Editörleri: Yıldırım M., Okar İ., Dalçık H.), 

İnsan Embriyolojisi, Nobel Tıp Kitabevleri, 

Ankara, 2002.

• Langman’s Medical Embriology, Türkçe 

çeviri, Çeviri editörü: Başaklar C., Nobel 

Tıp Kitabevleri, Ankara, 2005.

• Şeftalioğlu A., İnsan Embriyolojisi, 

Meteksan Basım Yayın, 1998.





Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə