Mövzu 3. İSTEHLAKÇI DAVRANIŞININ TƏDQİQİ 3.1. İstehlakçı davranışı nəzəriyyələri 3.2. Son istehlakçıların davranışına təsir edən amillər 3.3. İşgüzar istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi 3.4. Satınalma qərarlarının qəbulu metod və modelləri 3.5. Son istehlakçıların satınalma qərarları qəbul etməsi prosesi 3.6. İşgüzar istehlakçıların satınalma qərarlar qəbul etməsi prosesi
İSTEHLAKÇI DAVRANIŞI MƏHFUMU İstehlakçı davranışı məhsulun seçilməsi və alınması ilə əlaqədar situasiyalarda və bilavasitə məhsulun alınması, həmçinin məhsulun istifadə olunmamış hissəsindən “xilas olma” prosesində onların etdikləri hərəkətlərin məcmusu, onların özlərini aparmasıdur.
Möhkəmləndirmə (mükafatlandırma) Möhkəmləndirmə (mükafatlandırma) özünü istehlakçının müəyyən davranışında büruzə verən cavab reaksiyası ehtimalını artıran istənilən hadisədir
Stimul istehlakçının cavabreaksiyaının meydana çıxması ehtimalını artıran marketinq alətləridir
Biheviorizm nəzəriyyəsinə görə - rəqib məhsulların, ticarət markalarının sayı çox olduqda istehlakçının seçim imkanı və deməli, bazar mövqeyi daha güclü olduğundan onun konkret ticarət markasından asıllılığı aşağı olur; istehlakçı rəqib məhsullarlamüqyisədə tələbatına daha çox uyğun gələn, yəni onun üçün daha çox əlavə stimul yaradan məhsulun, alınmsına üstünlük verir; - alıcı rəqib markalarla nüqayisədə daha yüksək satınalma effekti yaradan və ya daha yüksək fayda əldə etməyə imkan verən, əvvəlki satın almalarından məmnun olduğu ticarət markasını təkrar satın almağa çalışır; - alternativlərin keyfiyyətinin və digər xüsusiyyətlərinin bərabərliliyi halında istehlakçı daha ucuz olan ticarət markasının alınmasına üstünlük verir; - əvvələr alıcıya müsbət effekt əldə etməyə imkan vermiş mövcud stimullar (məsələn, ixtisaslaşmış mağazalarda satınalmalar) alıcını həmin satın almalara oxşar satınalmalar həyata keçirməyə sövq edir ; yalnız istehlakçının təcrübəsi m - digər şərtlərin bərabərliyi halında istehlakçının əvvələr ona müsbət effekt əldə etməyə imkan vermiş ticarət markasını alması ehtimalı çox yüksəkdir;üsbət effekt təmin etdiyi müddətdə o, təkrar satınalmalar həyata keçirir
Biheviorizm nəzəriyyəsinin versiyaları klassik şərtlənmə; istəyin zəiflədilməsi qismən mükafatlandırma (vaxtaşırı möhkəmləndirmə və ya şirnikdirmə)
Koqnitiv psixologiya nəzəriyyəsi Koqnitiv psixologiya qavrayış və idrakı, onlarla bağlı olan yadda saxlamanı, diqqət təzahürlərini, dildən istifadəni, problemlərin həlli kimi məsələləri və manipulyasiyanı öyrənir
Koqnitiv psixologiyaya görə - istehlakçılar belə güman edirlər ki, hər hansı bir məhsul kateqoriyasına aid olan xarakteristika həmin kateqoriyaya daxil olan bütün ticarət markalarına xasdır; istehlakçılar və ya alıcılar öz secimləri və mühakimələri üçün inkaredici dəlillər deyil, təsdiqedici dəlillər tapmağa çalışırlar; - istehlakçılar və ya alıcılar birmənalı olmayan məlumatları öz gözləntilərinə uyğunlaşdıraraq onlarla manipulyasiya etməyə meyillidirlər; həm çox pis, həm də çox yaxşı təcrübə böyük ehtimalla uzun müddət yadda qalır; - eyni bir məhsul kateqoriyasına aid olan ticarət markaları bir sıra göstəricilərinə görə oxşar olduqda həmin markaların məhz oxşar əlamətləri diqqəti cəlb edir; -alıcılar gəliri sevməkdən daha çox həcmcə ona bərabər itkini sevmirlər
Son istehlakçıların davranışına təsir edən amillər marketinq amilləri istehlakçının şəxsiyyəti ilə əlaqədar olan amillər
İstehlakçının şəxsiyyəti ilə əlaqədar olan amillər mədəniyyət amilləri; sosial amillər; istehlakçının şəxsi (fərdi) keyfiyyəti ilə əlaqədar olan amillər psixoloji amillər
Sosial amillər ictimai siniflər; referent qruplar; ailə; şəxsin sosial statusu və rolu
Psixoloji amillər dəyərlər və dəyərlər sistemi; motiv və motivasiya; Münasibət; qavrama
Qavrama Qavrama obyekt haqqında olan informasiyanın istehlakçılar tərəfindən nizamlanması və dərk edilməsi və bunların əsasında onu əhatə edən mühitə dair təsəvvürlərinin formalaşdırılması prosrsidir
Qavramanın elementləri dərk etmə (anlama); yadda saxlama; təsirə məruz qalma
Münasibət Münasibət fərdin özünün keçmiş təcrübəsinə və toplanmış informasiyaya əsaslanaraq bəzi obyektləri qavramasını, ona inamını və duyğusunu təşkil edən və gələcək davranışını müəyyənləşdirən əqli, təfəkkür prosesidir
Son istehlakçıların davranış modeli
İşgüzar istehlakçıların davranış modeli
İşgüzar istehlakçıların davranış modeli
Xatırlanan məhsullar dəsti Xatırlanan məhsullar dəsti istehlakçıların tələbatlarına uyğun gələn və onların tanıdığı və ya haqqında müəyyən informasiyaya malik olduqları alternativ ticarət markalarıdır
Münasib məhsullar dəsti Münasib məhsullar dəstivə ya nəzərdən keçirlən çoxluq xatırlanan məhsullar dəstinə daxil olan məhsullardan istehlakçının, alıcının qiymətləndirməli olduğu ticarət markalarıdır
Xüsusyyətlərinin multiatributiv kartının kompensasiya edilən modeli
Satınalma qərarlarının qəbulunun konyunktiv modeli
Satınalma qərarlarının qəbulunun dizyunktiv modeli
Satınalma qərarlarının qəbulunun leqsikoqrafik modeli
Son istehlakçıların satınalmaya dair qərarların tipləri
Son istehlakçıların mürəkkəb satınalma qərarlar qəbul etməsi prosesi
Son istehlakçıların seçim meyarları 1.Texniki meyarlar; 2. Tənzimləyici meyarlar; 3. İrrasional (inteqrativ) meyarlar; 4. Adaptiv meyarlar; 5. İqtisadi meyarlar; 5. Daxili meyillilik meyarları
İşgüzar istehlakçıların mürəkkəb satınalma qərarlar qəbul etməsi prosesi
İşgüzar istehlakçıların seçim meyarları 1. Texniki keyfiyyət (məhsuldarlıq) meyarları; 2. Tənzimləyici meyarlar; 3. Adaptiv meyarlar; 4. İrrasional meyarlar; 5. İqtisadi meyarlar; 6. Daxili meyillilik meyarlaı
Dostları ilə paylaş: |