Öss coğrafya



Yüklə 21,23 Kb.
tarix23.01.2018
ölçüsü21,23 Kb.




BASINÇ

Yerçekimi etkisi ile atmosferi oluşturan gazların belirli bir ağırlığı vardır. Bu ağırlığa atmosfer basıncı denir. Normal hava basıncı, 45º enlemlerinde, deniz seviyesinde, 15º sıcaklıkta ölçülen basınca denir. Normal hava basıncı 1013 milibar yada 760Hg/mm.


Basınç



Alçak Basınç Yüksek Basınç

(Siklon) (Antisiklon)


Basıncı Etkileyen Faktörler


Sıcaklık

(Termik kökenli basınçlardır)



Ekvator-Termik alçak basınç,

Kutuplar-Termik yüksek basınç




Yükselti

Yükselti arttıkça basınç düşer


Yoğunluk

Yoğunluk arttıkça basınç artar


Yerçekimi

Kutuplara gidildikçe basınç artar


Mevsim

Sıcaklıktan dolayı basıncı etkiler

Dinamik Etmenler

Günlük hareketten dolayı dinamik basınçlar oluşur


Basınçların Özellikleri


Alçak Basınçlar

Yüksek Basınçlar

* Yükselici hava hareketi.

* Hava hareketi çevreden merkeze doğrudur.

* Hava, kapalı, rüzgarlı ve yağışlıdır.


* Alçalıcı hava hareketi.

* Hava merkezden çevreye doğru.

* Hava, kurak, açık, güneşli, durgundur.


Termik Alçak Basınç

Basınç düşük, sıcaklık yüksektir. Oluşum nedeni ısınmadır (Ekvator).



Termik Yüksek Basınç

Oluşum nedeni soğumadır. Sıcaklığı düşürür (Kutup).



Dinamik Alçak Basınç

Oluşum nedeni dünyanın günlük hareketidir. Sıcaklığı düşürür, yağış yapar.



Dinamik Yüksek Basınç

Ters Alizelerin 30º enlemlerinde sapmaya uğrayıp alçalması ile olur. Isıtıcı etki yapar.




RÜZGARLAR

Yüksek basınçtan, Alçak basınca olan hava akımına rüzgar denir. Rüzgar hızı Anemometre ile ölçülür.


Rüzgarların Özellikleri

Rüzgarın_Hızı__a.Basınç_Farkı'>Rüzgarın Hızı

a.Basınç Farkı: Hızı etkileyen temel faktördür. Basınç farkı ne kadar fazla ise hız o kadar artar.

b.Basınç Merkezlerinin Yakınlığı: Basınç merkezleri arası mesafe arttıkça rüzgarın şiddeti azalır. Mesafe azaldıkça şiddet artar.

c.Dünyanın Günlük Hareketi: Rüzgarın esiş yönünü etkileyerek hızlarını azaltır.

d.Yer şekilleri: Dağlık ve engebeli yerlerde sürtünme arttığından hız azalır. Denizlerde rüzgar hızı daha fazla olur.

Rüzgarın

Yönü

Rüzgarlar estikleri yönlere göre isimlendirilir. (Batı rüzgarları).

* Bir bölgede rüzgarın en çok estiği yöne, hakim rüzgar yönü denir. Yer şekillerine bağlıdır.



Rüzgar Frekansı

(Esme Sayısı)

* Bir yerde, rüzgarın esiş sıklığına denir.

* Rüzgarın esme süresinin oranı ile ifade edilir.

* Estiği yönleri belirten şekle “rüzgar gülü” denir.



Not: Bir yerin rüzgar gülünden, o yerin hakim rüzgar yönü ve yer şekillerinin uzanışı öğrenilir.


Rüzgarlar

Sürekli Rüzgarlar

Büyük basınç merkezleri arasında yıl boyunca eser.

1.Alizeler: DYB’dan TAB’a eserler (30º-0º).

Tarihte “Ticaret rüzgarları” denir. Kıtaların doğusuna yağış bırakırlar.



2.Batı Rüzgarları: 30º’den 60º’ye eserler. Orta kuşakta, karaların batı kıyılarına bol yağış getirirler. K.Batı Avrupa’nın ılıman okyanus iklimi bu sayede oluşur.

3.Kutup Rüzgarları: Kutuplardan 60º’ye eser. Soğuk ve kurutucu etki yapar.

Mevsimlik (Muson) Rüzgarları

Kıta ve okyanuslar arası mevsimlik ısınma farkından meydana gelir. Yazın karaya, kışın denize eser(Devirli rüzgarlarda denir,GD.Asya)

a.Yaz Musonu: Denizden karaya eser. Yamaç yağışları görülür (Bol yağış olur).

b.Kış Musonu: Karalardan denizlere doğru eser. Soğuk ve kurudur, yağış olmaz.

Yerel Rüzgarlar

Günlük ısınma farkları ile oluşur. Etki alanı dar, esiş süresi az olur.

a.Meltemler: Kara-Deniz, Dağ-Vadi.

b.Sıcak Yerel Rüzgarlar: Fön, Sirikko, Hamsin, Samyeli, Lodos.

c.Soğuk Yerel Rüzgarlar: Mistral, Bora, Poyraz, Karayel, Krivetz.

ÖZGÜR GÜVERCİN


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə