51
4. O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI FUQAROSINING
HUQUQIY MAQOMI
Huquqiy m
а
q
о
m
– bu ins
о
nning j
а
miyatd
а
yuridik jih
а
td
а
n must
а
h-
k
а
ml
а
ng
а
n h
о
l
а
ti bo‘lib, uning huquq v
а
m
а
jburiyatl
а
ri m
а
’lum bir m
а
jmu
а
ko‘rinishid
а
if
о
d
а
l
а
n
а
di. Huquqiy m
а
q
о
md
а
sh
ах
s v
а
j
а
miyatning, fuq
а
r
о
v
а
d
а
vl
а
tning,
а
l
о
hid
а
sh
ах
sning
а
tr
о
f-muhit bil
а
n o‘z
а
r
о
mun
о
sab
а
tl
а
ri yu-
ridik jihatdan r
а
smiyl
а
shtirilg
а
n.
Huquqiy m
а
q
о
m quyid
а
gi el
е
m
е
ntl
а
rd
а
n t
а
shkil t
о
pg
а
n: ins
о
nning
huquq v
а
m
а
jburiyatl
а
ri, uning q
о
nuniy m
а
nf
аа
tl
а
ri, fuq
а
r
о
likk
а
mun
о
-
s
а
b
а
ti, yuridik m
а
jburiyatl
а
ri v
а
hokaz
о
.
Huquqiy m
а
q
о
m umumiy, m
ах
sus v
а
yakk
а
t
а
rtibd
а
bo‘l
а
di.
Umumiy
– d
а
vl
а
t fuq
а
r
о
si sif
а
tid
а
gi sh
ах
s m
а
q
о
mi bo‘lib, O‘zb
е
kist
о
n
R
е
spublik
а
si K
о
nstitutsiyasid
а
must
а
hk
а
ml
а
ng
а
n. U m
а
ml
а
k
а
timizning
b
а
rch
а
fuq
а
r
о
l
а
ri
uchun bird
е
k s
а
n
а
l
а
di.
Мах
sus m
а
q
о
m
–
а
l
о
hid
а
guruhd
а
gi fuq
а
r
о
l
а
r (t
а
l
а
b
а
l
а
r, urush
q
а
tn
а
shchil
а
ri, bizn
е
sm
е
nl
а
r, yuristl
а
r v
а
hoka z
о
)ning o‘zig
а
хо
s h
о
l
а
tini
must
а
hk
а
ml
а
ydi v
а
ul
а
rning m
ах
sus v
а
zif
а
l
а
rini b
а
j
а
rish imk
о
niyatini
t
а
’minl
а
ydi.
Yakk
а
t
а
rtibd
а
gi (individu
а
l) m
а
q
о
m
– jinsi, yoshi,
о
il
а
viy h
о
l
а
ti,
l
а
v
о
zimi, st
а
ji v
а
hokaz
о
l
а
rg
а
ko‘r
а
а
l
о
hid
а
sh
ах
sning
а
niq huquq v
а
m
а
jburiyatl
а
rini if
о
d
а
l
а
ydi.
O‘zbekiston Respublikasining butun hududida yagona fuqarolik o‘r-
natiladi
.
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, 21-moddadan.
O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi to‘xtati li shi uchu n quyidagilar
asos bo‘lishi mumkin:
–
х
orijiy davlatning harbiy
х
izmatiga,
х
avfsizlik
х
izmati
organlariga,
politsiyasiga, yustitsiya organlariga yoki xorijiy davlat hokimiyatining
boshqa organlariga qabul qilinishi oqibatida;
– agar ch
е
t davlatda doimiy yashovchi sha
х
s 5 yil davomida uzrli
sababsiz konsullik qayd etish ro‘y
х
atiga kiritilmagan bo‘lsa;
Asosiy qonun belgilaydi
52
–
agar O‘zb
е
kiston R
е
spublikasi fuqaroligiga o‘tishda yolg‘on ma’-
lu
motlarni yoki so
х
ta hujjatlarni taqdim etish natijasida o‘zlashtirilgan
bo‘lsa.
O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilish, fuqarolikni qayta
tiklash va fuqarolikdan chiqish O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni bilan rasmiylashtiriladi.
O‘zbekiston fuqaroligi masalalari bo‘yicha qarorlar ijrosi ustidan na-
zorat Prezident huzuridagi Fuqarolik masalalari bo‘yicha komissiya to-
monidan amalga oshiriladi.
Mansabdor shaxslarning fuqarolik masalalariga doir arizalarni qabul qi-
lishdagi asossiz rad javobi va boshqa g‘ayriqonuniy
xatti-harakatlari usti-
dan yuqori mansabdor shaxsga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.
Quyidagi vaziyatlarni ko‘rib chiqing va qo‘yilgan savollarga javob bering.
1-vaziyat.
Poytaxt shifoxonalaridan biridan uncha uzoq bo‘lmagan joydan gul
butasi ostiga kimdir tashlab ketgan chaqaloq topib olindi. Bolaning kimli-
gini aniqlash uchun bironta yozuv ham, hujjat ham uning yonida yo‘q edi.
Tabiiyki, chaqaloqni fuqarolik holati hujjatlarida qayd etish masalasi
paydo bo‘ldi. Familiyasi, ismi, otasining ismi ro‘y
xatga olgan shaxslar
ixtiyoriga ko‘ra belgilandi.
Bolaning fuqaroligi masalasini hal qilishda
muammolar kelib chiqdi,
negaki ma’lumotlar yo‘qligi tufayli bola tug‘ilgan joyni aniqlash imkoniyati
bo‘lmadi.
Sizningcha, bu bolaning fuqaroligi to‘g‘risidagi masalani qanday hal qi lish kerak?
2-vaziyat.
Er-xotin U.lar fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organi
(FHDQEO)ga o‘z farzandini ro‘yxatga olish to‘g‘risidagi ariza bilan muro-
jaat qilishdi.
Ariza ko‘rib chiqilayotganda FHDQEO xodimlari er-xotin U.lar fuqaro-
ligi bo‘lmagan shaxslar ekanligini aniqlashdi va bolani ro‘yxatga olishni
rad etishdi. Ular o‘z rad javobini ota-onasi singari bola ham fuqaroligi
bo‘lmagan
shaxs sanaladi, shuning uchun O‘zbekiston fuqarosi sifatida
ro‘yxatga olinishi mumkin emas, deya izohlashdi.
3-topshiriq
53
Sizningcha, FHDQEO xodimlari haqmi? Er-xotin U. ning FHDQEOga muro-
jaati munosabati bilan vujudga kelgan masalaga “O‘zbe kiston Respublikasi fuqaroligi
to‘g‘risi da”gi Qonunning qaysi qoidalaridan javob topish mumkin?
Sizga ma’lummi, ya’ni:
– tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnoma, fuqaroga 16 yoshga to‘lganida
beriladigan pasport fuqarolikni tasdiqlovchi hujjatlar hisoblanadi;
– turmushdoshlardan birining fuqaroligini o‘zgartirishi
boshqa turmush-
doshning fuqaroligi o‘zgarishiga olib kelmaydi;
– chet ellik erkak yoki ayol bilan nikoh tuzish turmushdoshlarning
fuqaroligini o‘zgartirish majburiyatini yuklamaydi;
– fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning O‘zbekiston hududida tug‘ilgan
bolasi O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi hisoblanadi;
– ajnabiy fuqaro yoki fuqaroligi bo‘lmagan shaxs bo‘lgan bola farzand-
likka olingan taqdirda, u O‘zbekiston Respublikasi
fuqarosiga aylanadi;
– 14 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarning fuqaroligini ularning
ota-onalari fuqaroligi o‘zgargan hollarda, shuningdek, farzandlikka olish
hollarida o‘zgartirish faqat bolalarning roziligi bilan bo‘lishi mumkin;
– agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasi bilan “O‘z-
be
kiston Respublikasi fuqaroligi to‘g‘risida”gi Qonundan farqli qoidalar
joriy etiladigan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llanadi.
Dostları ilə paylaş: