İçindekiler orta asya’dan anadolu’ya iLMİn yolculuğU


  Nesefî, Ebü’l-Muîn  Meymûn  b.  Muhammed  (ö.  508/1115)



Yüklə 1,36 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə26/36
tarix14.04.2022
ölçüsü1,36 Mb.
#85427
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   36
SELÇUKLU MAVERA FAKİHLERİ-İSAM

2.  Nesefî, Ebü’l-Muîn  Meymûn  b.  Muhammed  (ö.  508/1115): 

Hanefî  fıkıh  ve  kelâm  alimi  olup  Nesef’te  doğdu.  Ebü’l-Yüsr  el-

Pezdevî’den  fıkıh  okudu.  Necmeddin  en-Nesefî  (ö.  537/1142)  ve 

 

 

50



   Zehebî, A

ʿ

lâmü’n-nübelâ

ʾ

, 18/326; Sübkî, 





aba



āt, 5/50; İsnevî, 



aba



āt, 1/41. 

51

   Zehebî, A



ʿ

lâmü’n-nübelâ

ʾ

, 18/525-526; Sübkî, 





aba



āt, 4/190; İsnevî, 



aba



āt, 1/14; 

Kehhâle,  Mu



ʿ

cemü’l-müellifîn,  3/501;  Ocak,  Nizâmiye  Medreseleri,  236;  Kavakçı, 

Māvarā’ al-Nahr İslâm Hukukçuları, 59-60.

 

52



   İsnevî, 



aba



āt, 2/14; Bağdâdî, Hediyyetü’l-ârifin, 2/76. 

53

   Ahmet  Özdemir,  “Nesefli  Meşhur  Fakihlerin  Fıkıh  Mirasına  Katkıları”,  Akademik 



Sosyal Araştırmalar Dergisi 6/70 (Mayıs 2018), 34, 41. 

54

   Kureşî,  el-Cevâhirü’l-mudıyye,  2/577-581;  Leknevî,  el-Fevâidü’l-behiyye,  123; 



Kavakçı, Māvarā’ al-Nahr İslâm Hukukçuları, 180-181. 


408 

 

 



 

Ömer MENEKŞE 

 

Alâeddin es-Semerkandî (ö.539/1144) kendisinden ders aldı. Buhara’da 



vefat etti.

55

 



Kelâma  dair  Tebsıratü’l-edille fî  usûli’d-dîn  adlı  hacimli  eserinin 

yanısıra  fıkıh  ve  usulüne  dair  Menâhicü’l-e



ʾ

imme  adlı  eseri  ile 

Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî’nin Câmi



ʿ

u’l-kebîr adlı eserine yaptığı 

şerhi bulunmaktadır.

56

 

Mâverâünnehir Fıkhının Etkileri 



XIV.  yüzyılın  başlarında  Moğol  istilâsı  sonrası  Orta  Asya’dan 

batıya  ve  güneye  göç  eden  Türkler,  Mâverâünnehir  fıkıh  geleneğinin 

Bağdat, Şam, Kahire, Anadolu, Hint alt kıtası gibi İslam dünyasının belli 

başlı  ilim  merkezlerine  taşınmasını,  buralara  yerleşerek  kök  salmasını 

sağladılar. Nitekim Mâverâünnehir fıkıh ekolü Hanefî mezhebinin hâkim 

olduğu  Osmanlı  ve  çağdaşı  bazı  devletlerin  hukuk  sistemleri üzerinde 

derin  etkiler  icra  etti.  Bunun  için  mesela  Hint  alt  kıtasında  Bâbürler 

devrinde 

kaleme 

alınan 


el-Fetâva’l-Hindiyye 

(el-Fetâva’l- 

ʿ

Âlemgîriyye)’nin içeriğine ve kaynaklarına bakmak yeterlidir.

57

 



Yine  aynı  şekilde  Osmanlı  hukuk  tarihi  boyunca  yaygın  olarak 

kullanılan  fetva  mecmualarından  biri  olan  Fetâvâ-yı  An





aravî’de  de  bu 

ekolün  ortaya  koyduğu  fıkhî  birikimden  istifade  edildiğini  görürüz. 

Öyle ki bu fetva mecmuasında bazen açık bir şekilde bazen de rumuzla 

Suğdî,  Ebü’l-Usr  el-Pezdevî  ve  Haherzâde  gibi  Mâverâünnehir 

fakihlerine atıf yapılmıştır.

58

 



Ayrıca  zengin  bir  hukuki  mirası  içeren  ve  bugün  dahi  istifade 

edilen  Mâverâünnehir  fıkıh  havzasına  ait  literatür;  Horasan,  Anadolu, 

Balkanlar  ve  Kafkaslar’da  dinî-toplumsal  hayatın  işlediği  fıkıh  zeminini 

oluşturmuş,  bilahare  bu  bölgelerde  üretilen  eserler  yıllarca 

medreselerde okutulmuş, üzerine yüzlerce şerh ve haşiye yazılmıştır.

59

 



Nitekim bu havzada üretilen eserlerin Osmanlı Devleti’ne etkisini 

görmek  için  İstanbul  ve  Anadolu’daki  yazma  eser  kütüphanelerindeki 

koleksiyonlara  bakmak  yeterlidir.  Zira  bu  kütüphanelerde  istinsah 

 

 



55

   Kureşî, el-Cevâhirü’l-mudıyye, 3/527; Leknevî, el-Fevâidü’l-behiyye, 216; Yusuf Şevki 

Yavuz,  “Nesefî,  Ebü’l-Muîn”,  Diyanet  Vakfı  İslâm  Ansiklopedisi  (Erişim  09  Mayıs 

2021); Özel, Hanefi Fıkıh Alimleri, 61-62. 

56 

  Kâtip Çelebi, Keşfü’z-





unûn, 1/570; Bağdâdî, Hediyyetü’l-ârifin, 2/487. 

57

    Bedir, Buhara Hukuk Okulu, 87. 



58

   Kübra  Nugay,  Şeyhülislam  Mehmed  Emin  Ankaravî'nin  Fetâvâ-yı  Ankaravî  Adlı 



Eserindeki Metodu (Aile Hukuku Örneğinde), (Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal 

Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012), 73.  

59

   Yıldırım, “Orta Asya’da İslâmî İlimler”, 672.  





Yüklə 1,36 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   36




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə