Mavzu: Modal so’zlar va ularning ma’no hamda grammatik xususiyatlari, sintaktik vazifalari



Yüklə 445 b.
tarix05.03.2018
ölçüsü445 b.


Mavzu: Modal so’zlar va ularning ma’no hamda grammatik xususiyatlari, sintaktik vazifalari.


Modal so`zlar ifodalanayotgan fikrga so`zlovchining turli munosabatlarini (ishonch, gumon, achinish)ni bildiruvchi so`zlardir.

  • Modal so`zlar ifodalanayotgan fikrga so`zlovchining turli munosabatlarini (ishonch, gumon, achinish)ni bildiruvchi so`zlardir.



Modal so`zlar ma’no jihatidan quyidagi turlarga bo`linadi:



1. Fikrning aniqligini ifodalaydigan modal so`zlar:

  • 1) fikrning rostligi tasdiqlanadi: darhaqiqat, haqiqatan, haqiqatda, filhaqiqat (arx.);

  • 2) fikrning qat’iyligi ta’kid­lanadi: shubhasiz, shaksiz, so`zsiz

  • 4) ang­latilayotgan voqelikning yuzaga kelishi tabiiy ekanligini bildiradi: tabiiy, o`z-o`zidan,

  • 5) fikrning chinligi eslatiladi: to`g`ri, xoynaxoy, muhaqqaq (arxaik), aslida, darvoqe, rostdan.



2. Fikrning noaniqligini ifodalaydigan modal so`zlar:

  • 1) fikrning taxminiyligini bildiradi: shekilli, chamasi, cho­g`i;

  • 2) fikrning gumonli ekanligini bildiradi: ehtimol, balki;

  • 3) fikrning tusmolli ekanini bildiradi: aftidan;

  • 4) fikrning chinligiga gumon ham, ishonch ham bildiradigan: har holda, har qalay.



3. Fikrning tartibi: avvalo, avvalambor, birinchidan, ikkinchidan.

  • 3. Fikrning tartibi: avvalo, avvalambor, birinchidan, ikkinchidan.

  • 4. Fikrning dalillanishi: masalan, jumladan

  • 5. Xulosa: xullas, demak, nihoyat, xullas kalom



6. Achinish: afsus, attang, esiz.

  • 6. Achinish: afsus, attang, esiz.

  • 7. Zaruriyat: kerak, zarur, lozim.

  • 8. Quvonch: xayriyat.

  • 9. Mavjudlik va mavjud emaslik: bor, yo`q.



Modal so`zlarning ko`pchiligi mustaqil so`zlardan o`sib chiqqan.

  • Masalan:

  • 1) ot turkumidan: aftidan, haqiqatan, mazmuni, ehtimol, darhaqiqat;

  • 2) sifatdan: yaxshi(ki), to`g`ri, so`zsiz, shubhasiz, tabiiy;

  • 3) ravishdan: albatta;

  • 4) bog`lovchidan:



5) so`z birikmasidan: har qalay, har hol­da;

  • 5) so`z birikmasidan: har qalay, har hol­da;

  • 6) gapning modal so`zga aylanishi: holbuki (Hol buki);

  • 7) so`z tushirish natijasida hosil bo`lgan: o`z-o`zidan (aniq so`zi tushib qoladi).



Modal so`zlar sof va vazifadosh modal so`zlarga bo`linadi.

  • Haqiqatan, darhaqiqat, afsuski, attang, albatta, shekilli, avvalo, xullas, masalan, umuman, taxminan so`zlari sof modal so`zlar hisoblansa, modal ma’noda ham qo`llanadigan aftidan, chamasi, balki, ehtimol, shubhasiz kabi so`zlar vazifadosh modal so`zlar hisoblanadi.







Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə