|
![](/i/favi32.png) O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 14- son ilmiy tadqiqotlar jurnaliTuxtayeva FaridaO‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
14-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.12.2022
faoliyatining darajasini aniqlash; b) o'quvchilarni o'qitish jarayonini maqsadga
muvofiq kuzatish (dars, uning biror qismini, o'quvchilam ing javobi, hikoyasini, yozma
ishini tekshirish), o'qituvchi va o'quvchilam ing faoliyatini so'rovnom a orqali
tekshirish; d) eksperiment (tajriba) m etodidan foydalanish.
Hozirgi kunda keng tarqalgan bu usulda deduktiv yo'ldan boriladi, ya’ni gipoteza
qo'yiladi, mavzuga asosan eksperiment uchun material (o'quv materiali) tayyorlanadi.
Eksperiment bir necha marta takrorlanadi, bir necha sinf va bir necha guruhlarda
o'tkaziladi. Eksperimentda 2 ta sinf tanlanadi. Biri tajriba sinfi, ikkinchisi taqqoslash
uchun tanlan- gan tekshiruv sinfi. Tajriba sinfida yangi m etod, yangi darslik, yangi
ishlanmadan foydalanilsa, tekshiruv sinfida amaldagi m etod, darslik, ishlanmadan
foydalaniladi. Ikkinchi marta sinflar almashtiriladi, bu chaprost deb nom lanadi. Har
ikki holda ham natija yuqori bo'lsa, demak, ish usuli foydali sanaladi. Eksperimental
tekshirish o‘z maqsadining kengligi bilan farqlanadi: ayrim m etodik usullami
tekshirishda ommaviylik talab qilinmaydi, am m o yangi dastur, yangi darsliklarni
tekshirishga butun tum an, viloyat jalb qilinadi. Eksperiment vazifasiga ko'ra quyidagi
hollarda o'tkaziladi:
1) yangi metod, yangi darslikning muvofiqligini tekshirishda;
2) metod yoki qo'llanmaning qay darajada foydaliligini tekshirishda;
3) metod yoki qo'llanm aning muvofiqligini va samaradorligini aniqlashda.
Eksperiment natijasini chiqarishda belgilangan baho m e’yoriga amal qilinadi.
Bunday m e’yor aniq, barcha holatlar uchun ham bir xil bo'lishi lozim. Ona tili
metodikasida yozma ishlarda yo'l qo'yilgan xatolar soni va xarakteri, m a’lum bir
vaqtda o'qilgan yoki yozilgan so'zlar soni, og'zaki hikoya va yozma inshoning hajmi va
izchilligi me’yoridan foydalaniladi.
Boshlang'ich sinflarda ona tili o'qitish metodikasi o'z predmeti va vazifalariga
mos ravishda empirik tekshirish metodidan quyidagi ishlarda ham foydalanadi:
1.Ilg'or o'qituvchilar ish tajribasini um um lashtirishda. Buning uchun ilg'or
o'qituvchilarning ish-tajribalari o'rganiladi, tahlil qilinadi, eng foydali jihatlari
aniqlanadi va umumlashtiriladi. Bu metodika fani nazariy xulosalarining to'g'riligini
tekshirishda asosiy mezon bo'lib xizmat qiladi, bu fanni yangiliklar bilan boyitib
boradi.
2. Boshlang'ich sinflarda ona tili o'qitish metodikasi sohasidagi meros va
yangiliklarni o'rganishda.
3. T a’lim berishning u yoki bu usullari va vositalarining foydali ekanini
tekshirishda.
4. Ona tilidan o'quvchilam ing o'qishlari, yozuvi, mustaqil va ijodiy ishlari ustidan
kuzatish olib borishda.
5. O'quvchilar ijodiy faoliyatining natijalarini og'zaki qayta hikoyalash, yozma ish
kabi usullar yordamida tahlil qilishda.
Yuqoridagi tekshirish metodlari ushbu fanning davr talabidan kelib chiqib
rivojlanishida katta ahamiyat kasb etadi. Boshlang'ich sinflarda ona tili o'qitish
|
|
|